Jakie koszty można uwzględnić w rocznym zeznaniu podatkowym

W rocznym zeznaniu podatkowym trzeba wykazać wszystkie osiągnięte w danym roku przychody. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekroczą sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Przychody uzyskane z tytułu realizacji umowy-zlecenia lub umowy o dzieło od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej stanowią przychody z innych źródeł.

W przypadku osiągania przychodów z innych źródeł koszty uzyskania przychodów należy ustalić na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o PIT. W przepisie tym ustawodawca nie określił możliwości ustalania kosztów uzyskania przychodów na podstawie wskaźników procentowych. Kosztem są bowiem wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z uzyskanym przychodem. Nie można więc stwierdzić, że koszty uzyskania przychodów z tytułu zawierania umów o dzieło pomiędzy osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej wynoszą 20 proc. W zeznaniu rocznym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) składanym za rok 2010, według ustalonego wzoru (PIT-36), podatnik będzie uprawniony do wykazania poniesionych kosztów związanych z osiągnięciem przychodów z tytułu wykonywania świadectw energetycznych w wysokości wynikającej z faktur, rachunków, a także innych dowodów potwierdzających fakt poniesienia przez podatnika konkretnego wydatku.

Wysokość kosztów, które pomniejszą przychód u danego podatnika, będzie zależała od rodzaju uzyskiwanych przez niego przychodów. Przykładowo osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę mogą w PIT uwzględnić tzw. pracownicze koszty uzyskania przychodów. Przysługują one w wysokości ustawowych limitów uzależnionych od tego, czy pracownik był zatrudniony w jednej firmie, czy więcej oraz czy dojeżdżał do pracy.

W pewnych przypadkach podatnicy mogą w swoim rozliczeniu uwzględnić też wydatki faktycznie poniesione w danym roku podatkowym. Będzie to opłacalne zwłaszcza dla podatników, których roczne koszty np. na dojazdy do pracy znacznie przekraczają limity wynikające z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Koszty u pracowników

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej:

● wynoszą 111 zł 25 gr miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1335 zł, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej,

● nie mogą przekroczyć łącznie 2002 zł 5 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej,

● wynoszą 139 zł 6 gr miesięcznie, a za rok podatkowy łącznie nie więcej niż 1668 zł 72 gr, w przypadku gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę,

● nie mogą przekroczyć łącznie 2502 zł 56 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.

Jeśli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, a nie jest możliwe ustalenie kosztów uzyskania przypadających na poszczególne źródła, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów.

Od wypłacanego prokuratorowi w stanie spoczynku uposażenia przysługuje prawo do potrącenia kosztów uzyskania przychodów wynikających z łączącego stosunku służbowego. Natomiast w przypadku wypłacanych uposażeń rodzinnych (rent) członkom rodziny zmarłego prokuratora lub prokuratora w stanie spoczynku przepis ten nie będzie miał zastosowania, bowiem źródłem wypłaty tych należności nie jest stosunek służbowy ani stosunek pracy.

Wypłata świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS) dla prokuratorów w stanie spoczynku z tytułu dopłat do turnusów leczniczo-rehabilitacyjnych, wczasów pod gruszą, działalności sportowo-rekreacyjnej, kulturalno-oświatowej, imprez okolicznościowych spełniających warunki wynikające z treści regulaminu tego funduszu do wysokości 380 zł w roku podatkowym będzie korzystała ze zwolnienia z PIT. W sytuacji odmiennej wypłacone świadczenie będzie stanowić przychód ze stosunku służbowego, który prokuratura powinna wykazać w informacji PIT-11 odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych według skali podatkowej.

Świadczenia wypłacane z ZFŚS dla osób pobierających uposażenia rodzinne stanowią dla tych osób przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu według skali podatkowej w zeznaniu rocznym. W tym przypadku prokuratura zobowiązana jest do sporządzenia PIT-8C bez potrącania zaliczki.

Dokumentowanie wydatków

Wiele osób musi dojeżdżać do pracy. Ponoszą na ten cel duże nakłady finansowe. Jak w takim przypadku uwzględnić koszty w PIT?

Przepisy ustawy o PIT przewidują, że jeżeli roczne pracownicze koszty uzyskania przychodów są niższe od wydatków na dojazd do zakładu lub zakładów pracy środkami transportu autobusowego, kolejowego, promowego lub komunikacji miejskiej, w rocznym rozliczeniu podatku koszty te mogą być przyjęte przez pracownika lub przez płatnika pracownika w wysokości wydatków faktycznie poniesionych. Jednak aby z tej możliwości skorzystać, podatnik, który takie wydatki poniósł, musi posiadać imienne bilety okresowe. Jeśli przykładowo pracodawca w informacji PIT-11 za 2010 rok uwzględni podatnikowi pracownicze koszty uzyskania przychodów w granicach ustawowego limitu, a podatnik posiada imienne bilety okresowe przewyższające ten limit, ma prawo w zeznaniu wykazać wydatki wynikające z biletów imiennych.

Jeśli więc podatnik nie posiada imiennych biletów, faktycznie poniesionych wydatków w zeznaniu podatkowym nie będzie miał prawa uwzględnić. Wtedy uwzględni koszty w granicach ustawowych limitów.

Gdy pracownik otrzymuje zwrot kosztów dojazdu do zakładu pracy, a zwrócone koszty nie zostały zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu, pracownik również nie uwzględni w zeznaniu podwyższonych kosztów wynikających z biletów.

Podatniczka miała możliwość zastosowania 50-proc. kosztów uzyskania przychodów z tytułu wynagrodzeń jako uczestnik tworzenia utworu audiowizualnego, ale tylko i wyłącznie wtedy, gdy praca wykonywana jest pracą twórczą, tzn. niepowtarzalną, ma indywidualny charakter oraz spełnia przesłanki utworu określone w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Koszty procentowe

W niektórych sytuacjach podatnicy w zeznaniu podatkowym mogą uwzględnić procentowe koszty uzyskania przychodów. Przykładowo:

● 50-proc. koszty przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód,

● 20-proc. koszty przysługują m.in. z tytułu umów-zleceń i umów o dzieło.

Źródłami przychodów są:

● stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta,

● działalność wykonywana osobiście,

● pozarolnicza działalność gospodarcza,

● działy specjalne produkcji rolnej,

● najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą,

● kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c),

● odpłatne zbycie (z zastrzeżeniem sytuacji określonych w art. 10 ust. 2 ustawy):

a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,

d) innych rzeczy,

- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonujących zamiany,

● inne źródła.

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym, co oznacza, że podatnikiem jest każda osoba fizyczna osiągająca dochód. Zasada ta ma również zastosowanie do małżonków, chyba że wystąpią oni z wnioskiem o łączne opodatkowanie swoich dochodów

Ewa Konderak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).