Które świadczenia interesują fiskusa

Źródłem przychodów jest m.in. stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Z definicji przychodów pracownika wynika, że ustawodawca zaliczył do niej nie tylko otrzymane pieniądze, ale i świadczenia, które przybrały postać rzeczy, wykonywania usług bądź udostępniania rzeczy lub praw.

Udzielenie bonifikaty polega na obniżeniu ceny zakupu usług lub towarów. Skoro cena sprzedaży ulega zmniejszeniu, u nabywcy następuje przysporzenie majątku stanowiące różnicę pomiędzy wartością towaru a faktycznie zapłaconą ceną. Jednocześnie oferta zakupu z bonifikatą ma być skierowana tylko do pracowników.

W konsekwencji różnica pomiędzy wartością odzieży a odpłatnością ponoszoną przez pracowników stanowi dla nich przychód, który podlega PIT. Potwierdza to dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy (nr ITPB2/415-452/10/IB).

Tak szerokie zdefiniowanie pojęcia przychodu pracownika wskazuje, że w każdym przypadku, w którym uzyska on realną korzyść, będzie to rodzić obowiązek zwiększenia jego przychodu, z pewnymi wyjątkami.

Teraz przedstawmy kilka przykładów świadczeń, których wartość powiększy przychód pracowników.

Do nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zalicza się m.in. wynajęcie przez pracodawcę sali gimnastycznej na rzecz pracowników, a w zasadzie wartość tego wynajęcia. Taką interpretację przedstawił dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z 19 lipca 2010 r. (nr IBPBII/1/415-595/10/BD).

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT wolna od podatku jest wartość ubioru służbowego (umundurowania), jeżeli jego używanie należy do obowiązków pracownika, lub ekwiwalentu pieniężnego za ten ubiór. Zatem ze zwolnienia nie korzysta wartość jakiegokolwiek ubioru, którego używanie należy do obowiązków pracownika, ale wyłącznie ubioru służbowego (umundurowania).

Odzież służbowa to specjalna odzież (lub elementy tej odzieży) noszona tylko w związku z wykonywaną pracą, której charakter powinien uniemożliwiać wykorzystywanie jej do celów osobistych. Zatem wartość odzieży przekazywanej nieodpłatnie pracownikom przez spółkę stanowi dla nich przychód, który podlega PIT. Takie stanowisko prezentuje dyrektor izby Skarbowej w Bydgoszczy (nr ITPB2/415-442/10/IB).

O powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza fakt skorzystania przez pracownika z oferowanych przez pracodawcę świadczeń, tj. korzystanie z wynajętej sali gimnastycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika możliwości skorzystania z wynajętej przez pracodawcę sali gimnastycznej o określonej wartości pieniężnej. Postawienie do dyspozycji pracownikowi możliwości nieobowiązkowego korzystania z wynajętej sali gimnastycznej, które skierowane zostało tylko do pracowników spółki, stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen zakupu usług.

Podobny sposób rozliczeń podatkowych będzie miał zastosowanie do ubezpieczeń, które pracodawcy wykupują swoim pracownikom.

W sytuacji, gdy składka opłacana jest przez inną osobę niż ta, w której interesie majątkowym zawierana jest umowa, przychód powstanie u osoby, na rzecz której zawierana jest umowa. Świadczenie nieodpłatne stanowi bowiem w tym przypadku ochrona ubezpieczeniowa na wypadek zaistnienia zdarzenia określonego w umowie ubezpieczenia - tak stwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 9 lipca 2010 r. (nr ITPB2/415-336/10/MU).

Teraz imprezy integracyjne. Zagadnieniem tym ostatnio - bo 8 lipca 2010 r. - zajmował się dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (nr IBPBII/1/415-411/10/BD).

Według katowickiej izby możliwość wzięcia udziału w imprezie integracyjnej zorganizowanej przez pracodawcę prowadzi do powstania u pracownika przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Firma powinna zwiększać przychody pracowników z tytułu umowy o pracę. Przychód pracowników powinien być ustalany przez podzielenie łącznej ceny zakupu danej imprezy integracyjnej przez liczbę zainteresowanych nią pracowników, bez względu na to, że spółka nie będzie prowadzić żadnych ewidencji pozwalających na ustalenie, co zje i wypije dany pracownik, z jakich atrakcji zapewnianych w czasie imprezy skorzysta, oraz, że spółka będzie mieć trudność w ustaleniu dokładnej listy pracowników, którzy faktycznie będą obecni na imprezie, ponieważ o powstaniu przychodu po stronie pracowników przesądza fakt, że mają oni możliwość wzięcia w niej udziału.

Koszt świadczeń, jaki poniesie wnioskodawca w ramach organizowanych imprez integracyjnych ze środków obrotowych spółki, pracodawca ma obowiązek doliczać do wynagrodzenia wypłacanego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

Teraz przyjrzyjmy się sytuacji przydzielenia pracownikowi samochodu służbowego. Według dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (nr IBPBII/1/415-395/10/ŚS) przydzielenie samochodu służbowego, wynikające z charakteru pracy na danym stanowisku, nie stanowi przychodu pracownika ze stosunku służbowego, o ile samochód ten jest wykorzystywany w celach służbowych, a nie osobistych pracownika.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Zwolnienie wynikające z zacytowanego przepisu można zastosować tylko wówczas, jeżeli do wydawania tych świadczeń pracodawcę zobowiązują szczegółowe przepisy prawa pracy.

Zgodnie z kodeksem pracy pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnie odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Ponadto pracodawca musi zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej.

Skoro ustawodawca nałożył na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom środków higieny osobistej i wymienione świadczenia rzeczowe w postaci środków higieny osobistej (ręczników, mydła, proszku do prania), są przyznawane pracownikom na mocy przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, to świadczenia te korzystają ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym, jako że niezbędne środki higieny osobistej powinny być dostarczane w związku z wykonywaną pracą, to zwolnienie będzie miało zastosowanie pod warunkiem, że otrzymane środki higieny osobistej będą wykorzystywane w zakładzie pracy (interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, nr IBPBII/1/415-423/10/ŚS).

W konsekwencji przejazdy do miejsca parkowania nie będą generowały przychodu ze stosunku pracy. Przejazdy te bowiem stanowią realizację celu służbowego, jakim jest dbałość o powierzone mienie spółki wyrażające się przez parkowanie samochodu służbowego w miejscu gwarantującym w najwyższym możliwym stopniu jego bezpieczeństwo, a tym samym stałą gotowość do użytkowania i wykonywania służbowych zadań. W taki sam sposób należy rozważyć skutki podatkowe używania samochodu służbowego przez zatrudnionego na podstawie kontraktu menedżerskiego dyrektora.

Oznacza to, że przejazdy pracowników oraz dyrektora samochodem służbowym na trasie pomiędzy wyznaczonym miejscem parkowania a miejscem wykonywania pracy - o ile nie służą osobistym celom pracowników i dyrektora, lecz wykorzystywane są w ramach realizacji zadań służbowych - nie stanowią nieodpłatnego świadczenia.

Na koniec zostały nam wielokrotnie omawiane przez nas abonamenty medyczne. Tu występuje jednolita linia interpretacyjna fiskusa: opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega świadczenie otrzymane od pracodawcy w postaci objęcia pracownika, także z członkami jego rodziny, nieobowiązkową z punktu widzenia kodeksu pracy i innych ustaw opieką medyczną. Dlatego też pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość nieodpłatnego świadczenia, czyli abonamentu medycznego, do dochodu ze stosunku pracy i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

● jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,

● jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,

● jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,

● w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń

Ewa Konderak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).