Opodatkowanie zależy od rodzaju umów

Opodatkowanie emerytur lub rent otrzymywanych przez polskich podatników uregulowane jest w odpowiednich przepisach umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawieranych przez Polskę. W większości przypadków sposób rozliczenia z fiskusem będzie zależał od rodzaju wypłacanego świadczenia i instytucji, z której pochodzi. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów takich świadczeń.

Małżonek podatniczki jako pracownik naukowy uniwersytetu wykonywał okazjonalnie pracę także na uniwersytecie w USA. Podczas wykonywania pracy w USA, opłacał on zarówno obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne (tzw. social security), jak i dobrowolne składki na Edukacyjny Fundusz Emerytalny Stanu Nowy Meksyk. Zgodnie ze statutem funduszu edukacyjny fundusz emerytalny jest planem emerytalnym, który skupia pracodawców z sektora edukacyjnego, m.in. szkoły wyższe. Składki na rzecz funduszu mogą być opłacane przez pracodawcę oraz przez pracownika. Wypłata zgromadzonych środków następuje po osiągnięciu wieku emerytalnego przez pracownika. Zgromadzone w ramach funduszu środki pieniężne mogą być wówczas wypłacone w całości (jednorazowo) lub mogą być wypłacane w częściach (miesięcznie). Po śmierci małżonka podatniczka jest osobą uprawnioną do otrzymania zgromadzonych na tym funduszu środków. Podatniczka jest polskim rezydentem podatkowym. Nie wykonywała nigdy pracy na terytorium USA i nie uzyskiwała wcześniej jakichkolwiek innych przychodów ze Stanów Zjednoczonych. Wypłata na rzecz wnioskodawczyni zgromadzonych w funduszu środków pieniężnych, pomniejszonych o kwotę podatku amerykańskiego, jest dokonywana w systemie miesięcznym, począwszy od września 2009 r., w formie czeków przesyłanych na adres podatniczki. Realizacja czeków nastąpić może np. za pośrednictwem banków mających siedzibę w Polsce.

Według warszawskiej izby skarbowej (interpretacja z 15 czerwca 2010 r., nr IPPB2/415-232/10-2/MK) podatniczka, uzyskując świadczenie pieniężne w formie czeków z edukacyjnego funduszu emerytalnego ze Stanów Zjednoczonych, przesyłanych na adres domowy, będzie miała obowiązek opodatkować ten przychód (dochód) w Polsce, jednak od podatku obliczonego zgodnie z polskimi przepisami podatkowymi będzie mogła odliczyć podatek zapłacony w Stanach Zjednoczonych. Zatem otrzymane bez pośrednictwa płatnika świadczenie pieniężne z Edukacyjnego Funduszu Emerytalnego Stanu Nowy Meksyk w Stanach Zjednoczonych należy wykazać jako przychód z innych źródeł i rozliczyć w zeznaniu rocznym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty).

Inny przykład dotyczy odszkodowania w formie renty. Od 1994 roku po wypadku przy pracy w Niemczech podatnikowi zaproponowano wypłacenie odszkodowania w formie comiesięcznej renty, od której bank potrącał zaliczkę na poczet podatku rozliczanego na koniec roku. W zeszłym roku ubezpieczyciel postanowił wypłacić dekapitalizację, od której bank powstrzymał się od potrącenia zaliczki na poczet podatku. Stwierdzono, że w tym przypadku jest to niezgodne z prawem.

Zdaniem dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (interpretacja z 1 czerwca 2010 r., nr ILPB1/415-161/09/10-S/AK), zgodnie z art. 18 ust. 1 umowy z maja 2003 r. zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz.U. z 2005 r. nr 12, poz. 90) obowiązującej do 1 stycznia 2005 r., emerytury i podobne świadczenia lub renty, otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie z drugiego umawiającego się państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym pierwszym państwie.

Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 umowy bez względu na postanowienia ust. 1 niniejszego artykułu płatności otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych drugiego umawiającego się państwa podlegają opodatkowaniu tylko w tym drugim państwie.

Świadczenie związane z wypadkiem przy pracy, które wypłacane jest przez Branżowy Zakład Ubezpieczeniowy Rolnictwa dla Nadrenii Północnej--Westfalii (Landwirtschaftliche Berufsgenossenschaft Nordrhein-Westfalen), jest świadczeniem z działu ubezpieczeń od następstw wypadków niemieckiego ustawowego ubezpieczenia społecznego. W związku z tym świadczenie, które otrzymuje podatnik, podlega opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech. Zatem na podatniku nie ciąży obowiązek odprowadzania podatku dochodowego od osób fizycznych.

W innej interpretacji - z 28 maja 2010 r. (nr IPPB4/415-208/10-2/SP) - dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wyjaśnił, jak należy rozliczyć w Polsce emeryturę z Pracowniczego Programu Emerytalnego Banku Światowego.

Dyrektor warszawskiej izby przypomniał, że zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy wypłat środków zgromadzonych zarówno w pracowniczym programie emerytalnym utworzonym i działającym na podstawie przepisów ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, jak i w pracowniczym programie emerytalnym utworzonym i prowadzonym w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w oparciu o przepisy właściwe tym państwom.

Świadczenia otrzymywane przez podatnika z emerytury z Pracowniczego Programu Emerytalnego Banku Światowego nie korzystają ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 58 lit. b ustawy o PIT, bowiem wypłata nie następuje ze środków pracowniczego programu emerytalnego spełniającego wymogi określone w dyrektywie w sprawie pracowniczych programów emerytalnych, utworzonego na terytorium jakiegokolwiek państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Podatnicy, którzy uzyskali dochody za granicą, muszą wykazać je w Polsce na formularzu PIT-36. Dodatkowo trzeba wypełnić załącznik PIT/ZG

Obowiązek ustalenia miejsca zamieszkania dla celów podatkowych spoczywa zawsze na podatniku. Podatnik powinien też zadbać o posiadanie odpowiedniej dokumentacji, która będzie potwierdzać, że w danym kraju ma miejsce zamieszkanie. Jeśli mówimy o dokumentacji, chodzi m.in. o certyfikat rezydencji.

Certyfikat rezydencji to dokument potwierdzający uzyskanie przez osobę przebywającą w danym kraju rezydentury. Jest to więc potwierdzenie miejsca zamieszkania lub siedziby za granicą. O taki certyfikat należy postarać się w danym państwie, w którym się pracuje, gdyż jest on wystawiany przez właściwą zagraniczną administrację podatkową. Każde państwo ma swoje zasady jego przyznawania, również Polska.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).