Dodatkowe świadczenia w PIT

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozróżniają kilka źródeł przychodów. Jednym z nich jest stosunek pracy. Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak też wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Wartość pieniężną świadczeń w naturze przysługujących pracownikom na podstawie odrębnych przepisów ustala się według przeciętnych cen stosowanych wobec innych odbiorców - jeżeli przedmiotem świadczenia są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy.

W praktyce mogą się zdarzyć sytuacje, że pracownik otrzyma od swojego pracodawcy świadczenie w naturze. Wartość pieniężną świadczeń w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Odrębne zasady stosuje się przy określaniu wartości nieodpłatnych świadczeń. Zgodnie z ustawą o PIT wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

● jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców;

● jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu;

● jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;

● w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy albo praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Pracodawcy coraz chętniej oferują pracownikom dodatkowe - poza wynagrodzeniem - świadczenia. Pozwala to uatrakcyjnić posadę, a czasem także docenić pracę zatrudnionych osób. Świadczenia pozapłacowe bywają różne. Mogą to być - poza omawianymi już dziś abonamentami medycznymi - ubezpieczenia, karnety na zajęcia rekreacyjno-sportowe, bilety do kina, teatru czy na spektakle, możliwość uzyskania pożyczki. Nie sposób wymienić wszystkich możliwych, więc opiszemy sposób rozliczenia podatkowego tylko niektórych z nich.

Wiele firm umożliwia pracownikom otrzymanie niskooprocentowanych lub w ogóle nieoprocentowanych pożyczek. Pojawia się więc pytanie, czy pożyczka bez procentu nie będzie przychodem pracownika, który z niej skorzysta?

Zdaniem fiskusa przychód powinien mieć charakter definitywny. W związku z tym pożyczki (lub świadczenia o zbliżonym charakterze), jako że muszą być spłacone (zwrócone), nie mają wpływu na wysokość przychodu podatkowego. Wyjątkiem będzie sytuacja, w której pożyczka zostanie umorzona. W takim przypadku może dojść do uzyskania przez podatnika nieodpłatnego świadczenia, które trzeba będzie wykazać w rocznym zeznaniu PIT i opodatkować wraz z innymi dochodami.

Poza abonamentami medycznymi równie częstym świadczeniem pozapłacowym jest wykupywanie przez pracodawców dla pracowników ubezpieczeń. Również w tym przypadku jest sporo rozbieżności interpretacyjnych, zarówno w publikowanych pismach organów podatkowych, jak i rozstrzygnięciach sądów administracyjnych. W stanowiskach tych przeważa jednak pogląd, że wysokość miesięcznej składki ubezpieczeniowej opłacanej przez pracodawcę jest przychodem pracownika podlegającym opodatkowaniu PIT. Wartość takiej składki ubezpieczeniowej opłaconej za pracownika pracodawca ma obowiązek doliczyć do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy według zasad przewidzianych dla opodatkowania przychodów ze stosunku pracy.

Niejedno przedsiębiorstwo zatrudnia pracowników, którzy mieszkają poza siedzibą firmy. Pracodawcy często w takich sytuacjach decydują się na zorganizowanie transportu do miejsca pracy, opłacając pracownikom bilety za przejazd.

W tym przypadku też warto podeprzeć się orzecznictwem i interpretacjami fiskusa. Wynika z nich bowiem, że wartość otrzymanego od pracodawcy świadczenia w postaci sfinansowania przewozu pracownika do pracy, jak i z pracy, stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy.

Podnoszenie kwalifikacji pracowników to kluczowa sprawa w wielu firmach. Pracodawcy inwestują w wiedzę pracowników, wysyłając ich na różne szkolenia i opłacając je. Jest to korzyść zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. Pracownik pozyska nową wiedzę, która następnie przełoży się na świadczoną pracę i przychody firmy, która szkolenie sfinansowała.

Udział pracowników w szkoleniach opłacanych w całości przez pracodawcę nie powinien obciążać finansowo pracowników. Jeżeli pracownicy są zobowiązani do wzięcia udziału w szkoleniu i uczestniczą w nim w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, to nie można kosztu tych szkoleń uznawać za przychód uczestników szkolenia. Taki pogląd potwierdził m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z 12 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Po 1597/07).

Integracja pracowników jest równie ważna co motywacja do pracy. Imprezy integracyjne w firmach to nic nowego. Załóżmy, że pracodawca organizuje dla swoich pracowników imprezy integracyjne, finansując je ze swoich środków obrotowych. Celem organizowanych imprez jest stworzenie właściwej atmosfery pracy, sprzyjanie integracji zatrudnionych oraz wzmocnienie ich więzi z firmą. Imprezy te mają charakter otwarty, zatem każdy pracownik może w nich uczestniczyć, niemniej udział w nich ma charakter dobrowolny. Pracodawca sporządza listy pracowników uczestniczących w tych imprezach.

W takim przypadku, jak podkreślają organy podatkowe, przychodami z szeroko rozumianego stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń pieniężnych w naturze bądź ich ekwiwalenty - bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

Zatem przychodem ze stosunku pracy nie jest jedynie wynagrodzenie za pracę, ale także inne przysporzenia majątkowe, takie jak nieodpłatne świadczenia czy też świadczenia częściowo odpłatne. Do nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zalicza się m.in. różnego rodzaju wyjazdy o charakterze imprez integracyjnych.

W analizowanym przypadku można ustalić wartość świadczeń i przyporządkować je poszczególnym pracownikom. Oznacza to, że z uwagi na możliwość zindywidualizowania otrzymanych przez pracowników świadczeń wartość tych świadczeń stanowi dla pracowników źródło przychodu, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

- to osoba pozostająca w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).