Wartość abonamentu jest przychodem pracowników

W Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zasada ta dotyczy także nieodpłatnych świadczeń, otrzymywanych np. przez pracowników od pracodawcy. Takim nieodpłatnym świadczeniem, jakie firmy proponują swoim pracownikom, są m.in. pakiety medyczne. Zgodnie z interpretacjami organów podatkowych i ostatnią uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego ich wartość stanowi przychód opodatkowany PIT. Pracodawca będzie musiał więc od jego wartości pobrać zaliczkę na podatek, a pracownik wykaże go w rocznym zeznaniu podatkowym.

Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

Opieka medyczna, jaką pracodawcy oferują swoim pracownikom, może być dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, są to świadczenia obowiązkowe, wynikające m.in. z kodeksu pracy. Po drugie, dodatkowe abonamenty medyczne. Pracodawcy wykupują je dla swoich pracowników, a czasem także dla ich rodzin.

Od charakteru oferowanych świadczeń medycznych będą zależały dalsze rozliczenia podatkowe. Takie stanowisko podają organy podatkowe w publikowanych interpretacjach podatkowych.

Opłacanie przez pracodawcę kosztów obowiązkowej opieki z zakresu medycyny pracy nie powoduje u pracowników powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu pracy wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie są przeprowadzane na koszt pracodawcy. Ponadto gdy pracodawca ponosi inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej pracowników, niezbędnej z uwagi na warunki pracy, wartość tego rodzaju świadczeń otrzymanych przez pracownika od pracodawcy również nie stanowi jego przychodu. Pozostałe koszty opieki medycznej, inne niż wymienione, ponoszone przez pracodawcę na rzecz pracowników stanowią przychód ze stosunku pracy pracownika.

Zgodnie z interpretacjami organów podatkowych o powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza fakt skorzystania przez pracownika z konkretnej usługi medycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika abonamentu medycznego (o określonej wartości pieniężnej), dającego prawo do usług medycznych w ramach wykupionego pakietu. Objęcie pracownika nieobowiązkową opieką medyczną stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen jego zakupu. Często zdarza się, że pracodawcy ponoszą jedną zryczałtowaną opłatę za pracowników przy wykupie abonamentów medycznych. W takim przypadku - zdaniem organów podatkowych - ryczałtowy sposób opłacania kosztów związanych z otoczeniem pracowników zarówno obowiązkową, jak i nieobowiązkową opieką medyczną w ramach pakietu medycznego nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości świadczenia przypadającego na każdego uprawnionego pracownika.

Będąc osobą uprawnioną do świadczeń medycznych objętych usługą, pracownik w danym okresie może np. nie skorzystać z żadnych usług lub też skorzystać z usług o faktycznej wartości daleko wykraczających poza odpłatność ryczałtową. Liczba faktycznie wykorzystanych usług przez pracownika nie wpływa na wysokość odpłatności ustalonej w sposób ryczałtowy. Wartość ta jest stała i ponoszona za gotowość świadczenia usług objętych pakietem na rzecz konkretnego pracownika w okresie, za który została zapłacona. W związku z tym przychodem nie będzie wartość rzeczywiście skonsumowanych usług medycznych, lecz wartość świadczenia uzyskiwanego przez pracownika.

Ponadto usługa objęcia opieką medyczną, finansowana pracownikom przez pracodawcę, jest powszechna na polskim rynku i odpłatność z tego tytułu wynika z faktu objęcia opieką medyczną, a nie z faktu korzystania z konkretnych świadczeń. Tego typu umowy polegają z jednej strony na przekazaniu świadczenia pieniężnego, a z drugiej na przyrzeczeniu zapewnienia opieki medycznej w razie takiej potrzeby. W związku z tym pracownik, gdyby nie otrzymał przedmiotowego świadczenia od pracodawcy, mógłby indywidualnie zawrzeć taką umowę, ponosząc z tego tytułu wydatek.

Pracodawca, który oferuje swoim pracownikom pakiety medyczne, ma pewne obowiązki jako płatnik. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są zobowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy.

Wartość abonamentu medycznego opłaconego przez pracodawcę na rzecz uprawnionych w danym miesiącu pracowników w części podlegającej opodatkowaniu stanowi przychód ze stosunku pracy danego pracownika i firma jako pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość tego świadczenia do przychodu pracownika osiągniętego w miesiącu, w którym jest opłacana, i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

Na pracodawcy opłacającym ryczałt za abonament dla wszystkich pracowników ciąży obowiązek wyodrębnienia z kwoty ogólnego zryczałtowanego miesięcznego abonamentu kwoty przypadającej na pracowników

Ministerstwo Finansów pogląd na abonamenty medyczne zmieniło od początku 2007 roku. Do końca 2006 roku resort finansów - a za nim również urzędy skarbowe - twierdził, że otrzymanie świadczenia przez pracownika następuje nie w momencie udostępnienia mu możliwości korzystania z usług leczniczych, ale w momencie faktycznego skorzystania z tych usług

Wartość pakietu medycznego otrzymanego przez pracownika od pracodawcy stanowi dla niego przychód ze stosunku pracy. O powstaniu przychodu decyduje otrzymanie pakietu, a nie skorzystanie z niego - odpowiedź dla "GP" z 6 lutego 2008 r.

Wartości świadczeń medycznych oferowanych przez pracodawców pracownikom, za które cena określona była ryczałtowo, nie stanowią przychodu ze stosunku pracy, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu PIT - np. interpretacja naczelnika Podkarpackiego Urzędu Skarbowego (nr PUS.I/415/29/06).

Pracodawca, uiszczając zryczałtowaną opłatę, faktycznie nie płaci za określone świadczenia medyczne, ale za objęcie pracowników opieką medyczną. Wartością nieodpłatnego świadczenia jest więc wartość zryczałtowanej opłaty przypadającej na pracownika. Pracodawca powinien potrącić zaliczkę na PIT również od wartości takiego nieodpłatnego świadczenia - np. interpretacja naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego (nr 1472/DPC/415-24/07/PK).

Z faktu objęcia danego pracownika potencjalną możliwością skorzystania z usługi medycznej w ramach opłaconego przez pracodawcę abonamentu nie wynika, że po stronie pracownika zawsze wystąpi konkretne przysporzenie. Tym samym nie ma uzasadnienia dla opodatkowania tego teoretycznego świadczenia po stronie pracownika - np. wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 625/08).

W następstwie już samego zawarcia na rzecz pracowników umowy o świadczenie usług medycznych (obejmującej świadczeniami także członków ich rodzin), bez względu na to, czy osoby uprawnione skorzystają z tych usług, czy też nie, powstanie u pracowników przychód ze stosunku pracy stanowiący nieodpłatne świadczenie - np. wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wr 383/08).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 późn. zm.).