Jak najkorzystniej rozliczać

Decyzje w tej sprawie trzeba jednak podejmować do 20 stycznia. Aby wybrać najlepiej - wcześniej należy przeanalizować wszystkie możliwe warianty. Ważne przy tym jest, że choć od 1 stycznia 2010 r. nie ma kolejnych rewolucyjnych zmian w opodatkowaniu działalności gospodarczej, to jednak korekcie uległo kilka kluczowych limitów, generalnie na korzyść dla podatników.

Osoba, która zdecyduje się na rozpoczęcie działalności gospodarczej, musi w pierwszej kolejności ocenić czy może skorzystać z podatku w formie zryczałtowanej: karty podatkowej bądź ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Podatek w takiej formie ma sporo zalet.

Karta podatkowa gwarantuje minimum formalności. Taki podatek płaci się bowiem w stałej wysokości co miesiąc przez cały rok, na podstawie decyzji urzędu skarbowego. Jeśli podatnik nie zmienia zakresu działalności, w kolejnych latach podatek w formie karty jest waloryzowany jedynie o wskaźnik inflacji.

Nie ma przy tym znaczenia wysokość uzyskiwanych przychodów z działalności, co oznacza, że nie ma też potrzeby prowadzenia żadnej ewidencji. Jedyną wadą karty są ograniczenia co do rodzaju działalności (nie wszystkie jej formy mogą być opodatkowane w tej formie), a także ewentualnego zatrudniania pracowników.

Jednakże w przypadku samozatrudnienia ta druga kwestia ma znaczenie drugorzędne, ponieważ z istoty tej formy zarobkowania wynika, iż jest ona wykonywana jednoosobowo, wyłącznie przez samozatrudnionego.

W przypadku samozatrudnionych korzystających z opodatkowania w formie karty w 2010 roku nie zachodzą żadne zmiany w podatku dochodowym. Natomiast wiele osób korzystających z karty podlega również obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku od towarów i usług (VAT). I właśnie najistotniejsza zmiana dotyczy czynnych podatników VAT.

Osoby, które w ubiegłym roku płaciły podatek od towarów i usług w związku z przekroczeniem limitu 50 tys. zł sprzedaży opodatkowanej, obecnie mogą ponownie z tego zwolnienia skorzystać, o ile tylko nie przekroczyły pułapu 100 tys. zł takiej sprzedaży.

Ta sama zmiana dotyczy także samozatrudnionych, którzy korzystają z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i są jednocześnie płatnikami VAT. Ryczałtowcy także płacą podatek w stałej wysokości, ale tylko co do stawki - ostateczny wymiar daniny na rzecz fiskusa jest uzależniony od przychodów. Zaletą tej formy jest także w miarę prosta dokumentacja podatkowa.

Jednakże poza ograniczeniami przedmiotowymi (wyszczególnione w specjalnej tabeli rodzaje działalności, do których nie można zastosować ryczałtu) ważne znaczenie ma wysokość obrotu; po przekroczeniu przychodów o równowartości 150 tys. euro podatnik musi przejść na kartę lub rozliczać podatek na podstawie księgi przychodów i rozchodów. Na 2010 roku ten limit wyrażony w złotych to 633 420 zł. Z kolei nowa wysokość limitu uprawniającego do opłacania ryczałtu raz na kwartał to 105 570 zł.

Kolejne dwa sposoby płacenia przez samozatrudnionych podatku dochodowego wiążą się z prowadzeniem księgi przychodów i rozchodów. Ten dokument podatkowy jest obligatoryjny dla wszystkich, którzy nie korzystają z karty podatkowej lub ryczałtu. Mogą oni jednak bądź płacić podatek według skali podatkowej, bądź wybrać podatek w stałej wysokości 19 proc.

Także i w tym przypadku możliwe jest zmiana formy opodatkowania na kolejny rok. Tak więc podatnik, który w 2009 roku rozliczał się podatkiem liniowym może w 2010 roku przejść na podatek według skali podatkowej. I odwrotnie. W tym celu jednak musi w urzędzie skarbowym złożyć informację o zmianie w nieprzekraczalnym terminie 20 stycznia.

Dla samozatrudnionych rozliczających się w formie księgi ważne są także jeszcze inne nowe limity obowiązujące w 2010 roku. Mały podatnik, a więc osoba, której przychody z działalności gospodarczej nie przekroczyły 5,067 mln zł, korzysta z różnych przywilejów podatkowych. Może płacić zaliczki na podatek raz na kwartał. Ma też prawo do ekspresowej amortyzacji, a więc może od razu wliczyć w koszty w formie jednorazowych odpisów amortyzacyjnych zakupy inwestycyjne do wysokości aż 422 tys. zł (to także nowy limit - tylko dla 2010 roku).

Na tym nie koniec zmian różnych wskaźników i stawek dotyczących samozatrudnionych. Ci z nich, którzy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej, korzystają w 2010 roku z nowej, obowiązującej przez cały bieżący rok, podstawy wymiaru tych składek - 1887,60 zł. Oznacza to niższe niż w ubiegłym roku składki, gdyż przez poprzednie dziewięć miesięcy podstawa wymiaru była wyższa (1915,80 zł).

Natomiast nieznacznie wzrosła podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne samozatrudnionych, którzy mają prawo do składek preferencyjnych, ponieważ płaca minimalna wzrosła w 2010 roku do 1317 (z 1276 zł w 2009 r.).

Edyta Dobrowolska