Jak szybko odzyskać nadpłatę z PIT

Kwestie powstania i zwrotu nadpłaty podatku regulują przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z nimi za nadpłatę uważa się kwotę: nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Instytucja nadpłaty w prawie podatkowym odnosi się wyłącznie do podatku. Nie dotyczy więc zaliczek na podatek. Nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje dopiero po rozliczeniu rocznym. Zwrot nadpłaty wynikającej z wpłaconych zaliczek następuje po zakończeniu okresu, za który rozlicza się podatek.

Tak. Nadpłata wynikająca z korekty zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych jest pomniejszana o kwotę odpowiadającą nadwyżce kwoty przekazanej na rzecz organizacji pożytku publicznego zgodnie z wnioskiem podatnika, ponad zaokrągloną do pełnych dziesiątek groszy w dół kwotę 1 proc. podatku należnego wynikającego z tej korekty.

Załóżmy, że płatnik pobrał z wynagrodzenia podatników nienależne zaliczki na podatek dochodowy. Podatnicy rozliczyli się z fiskusem. Jak w takim przypadku odzyskać nadpłatę?

Podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty.

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim jej sporządzeniu, i może dotyczyć każdej jej pozycji - o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Skorygowanie deklaracji polega więc na ponownym - poprawnym już - wypełnieniu jej formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji, z wynikającym z przepisu prawa obowiązkiem dołączenia pisemnego uzasadnienia przyczyn korekty. Gdy w złożonym pierwotnie zeznaniu podatkowym podatnik wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek albo wykazał nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej, korektę składa się wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty (w którym to wniosku powinna być określona kwota nadpłaty).

Nie. W wyroku NSA z 9 lipca 2010 r. (sygn. akt I FSK 1073/09) wyjaśnił, że nadpłata nie jest nienależnym świadczeniem majątkowym o charakterze cywilnoprawnym. Przenoszenie cywilistycznej instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, do wykładni jasno sprecyzowanej w prawie podatkowym definicji ustawowej nie znajduje dostatecznego oparcia ani w konstytucji, ani w żadnej ustawie. Zawarty w konstytucji rygoryzm, związany ze stanowieniem podatków, przeczy dopuszczalności swobodnego posiłkowania się instytucjami cywilistycznymi przy wykładni jasno zdefiniowanych przez ustawodawcę przesłanek.

Nie może żądać zwrotu nadpłaty podmiot, który uiścił podatek za podatnika. Przeniesienie zobowiązania podatkowego w drodze umowy cywilnoprawnej na osobę trzecią nie może bowiem wywołać skutków prawnych w zakresie stosunków prawnopodatkowych.

Również podatnik - syn, jako podmiot, który nie poniósł ciężaru uiszczenia nienależnego (lub nadpłaconego) świadczenia z własnego majątku nie może skutecznie domagać się stwierdzenia nadpłaty na jego rzecz.

Ustawodawca ukształtował rolę płatnika jako pośrednika pomiędzy podatnikiem i organem podatkowym. Czynności podejmowane przez płatnika polegające na obliczeniu, pobraniu i wpłaceniu należności mają charakter czynności materialno-technicznych. Obowiązek podatkowy ciąży ostatecznie na podatniku. Płatnik natomiast przekazuje organowi podatkowemu pieniądze podatnika. Z chwilą pobrania podatku i przekazania jego równowartości na rachunek właściwego urzędu skarbowego obowiązek płatnika wygasa.

W omawianym przypadku nie powstała po stronie płatnika nadpłata, co skutkuje jednocześnie brakiem uprawnienia do wystąpienia o zwrot nadpłaty.

Wobec tego wypłacone przez płatnika na rzecz podatników-zleceniobiorców wynagrodzenia, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Fakt, że nastąpiło pobranie zaliczki na podatek (z należności przysługującej podatnikowi) przez płatnika dokonującego wypłaty wynagrodzeń nie przesądza o tym, że po stronie podatników powstała z tego tytułu nadpłata. Rozliczenia podatku dokonuje podatnik w składanym przez siebie rocznym zeznaniu podatkowym.

W związku z tym pracodawcy jako płatnikowi nie przysługuje prawo do korekty zeznań rocznych podatników ani zwrot nadpłaty podatku dochodowego.

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej w przypadku rocznego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego - dla podatników podatku dochodowego.

Jeżeli na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego okazało się, że nie było zobowiązania podatkowego, na którego poczet podatnik podatku dochodowego wpłacił zaliczki, dniem powstania nadpłaty jest dzień wpłacenia poszczególnych zaliczek, a nie dzień złożenia zeznania rocznego albo wstępnego.

O zwrocie nadpłaconego podatku powinni zapomnieć podatnicy, którzy mają zaległości podatkowe. Nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji o ich wysokości, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Tak. Nadpłatę stanowi wpłata podatku, gdy nie istnieje zobowiązanie podatkowe, z którego wynikałby obowiązek dokonania tej wpłaty, jak i wpłata przewyższająca kwotę istniejącego zobowiązania.

W każdym przypadku rozstrzygania w przedmiocie wniosku podatnika (płatnika, inkasenta) o stwierdzenie nadpłaty organ podatkowy jest zobowiązany stwierdzić, czy występuje stan o znamionach nadpłaty, bez względu na to, który z przepisów zawartych w art. 72 Ordynacji podatkowej został wskazany we wniosku.

Nadpłaty, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji o ich wysokości, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku - na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot.

W sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydawane jest postanowienie, na które służy zażalenie.

Przepisy określają nie tylko moment powstania nadpłaty, ale także termin jej zwrotu podatnikowi. I tak nadpłatę wynikającą z zaliczek na podatek zwraca się po zakończeniu okresu, za który rozlicza się podatek. Jeżeli jednak nadpłata wynika z decyzji stwierdzającej nadpłatę, zwrot nadpłaty następuje w terminie 30 dni od dnia wydania tej decyzji. Przy rocznym rozliczeniu PIT nadpłata zwracana jest w terminie trzech miesięcy od momentu złożenia zeznania podatkowego. Praktyka pokazuje jednak, że podatnicy, którzy szybko złożą zeznanie roczne, tj. nie czekają z rozliczeniem do ostatniego dnia kwietnia, zwrot podatku otrzymują znacznie wcześniej. Nie oznacza to jednak, że jest to reguła stosowana przez organy podatkowe.

Mogą się też zdarzyć sytuacje, że termin na zwrot nadpłaty podatku może zostać przesunięty, np. w przypadku złożenia korekty zeznania przez podatnika lub skorygowania zeznania z urzędu przez organy podatkowe. Wtedy termin trzymiesięczny liczony jest od momentu poprawienia deklaracji PIT.

Nie. Podatnik, który przedwcześnie rozliczył podatek od towarów i usług, wykazując podatek należny z tytułu czynności, co do których obowiązek podatkowy powstał w następnych okresach rozliczeniowych, w wyniku czego w tych kolejnych okresach rozliczeniowych popadł w zaległość podatkową w tym podatku - nie może być obciążany odsetkami za zwłokę od tych zaległości do wysokości odsetek, które byłyby należne od kwoty nadpłaconej.

Zwrot nadpłaty następuje: na wskazany rachunek bankowy podatnika, płatnika lub inkasenta obowiązanego do posiadania rachunku bankowego; w gotówce, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent nie są obowiązani do posiadania rachunku bankowego, chyba że zażądają zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy. Za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień: obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu; złożenia przekazu pocztowego; wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub pozostawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

Tak. Jeśli z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik nie złoży korekty deklaracji podatkowej, organy podatkowe mają obowiązek wezwać podatnika do usunięcia braków podania. Zatem wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty konieczne jest złożenie korekty deklaracji, z której ta nadpłata wynika.

Nadpłata, której wysokość nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlega zwrotowi wyłącznie w kasie. Warto wiedzieć, że nadpłata zwracana przekazem pocztowym jest pomniejszana o koszty jej zwrotu.

Organ podatkowy może na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem, dokonać zwrotu nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek na podatek dochodowy

W sytuacji nienależnie pobranego podatku inna osoba niż podatnik nie będzie uprawniona do żądania zwrotu tego podatku

Ewa Konderak

gp@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).