Jakie zeznanie powinien złożyć przedsiębiorca i jak je wypełnić

Roczne rozliczenie podatników, którzy w 2011 roku prowadzili działalność gospodarczą, będzie zależało od wybranej formy opodatkowania. Przedsiębiorca może płacić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, kartę podatkową, PIT według skali progresywnej ze stawkami 18 i 32 proc. lub według 19-proc. stawki liniowej. Dwie pierwsze zasady opodatkowania - ryczałt i kartę - podatnicy musieli rozliczyć do końca stycznia 2012 r. odpowiednio na drukach PIT-28 i PIT-16A.

Właściciele firm opodatkowani na zasadach ogólnych lub liniowo na dopełnienie obowiązków rozliczeniowych mają jeszcze tydzień. Najpóźniej 30 kwietnia 2012 r. muszą wysłać do urzędu skarbowego zeznanie PIT-36 lub PIT-36L. Druki warto wypełniać bez pośpiechu i uważnie. Pozwoli to uniknąć niepotrzebnych pomyłek, które jeśli wystąpią, trzeba będzie poprawiać.

Obowiązkowe dane

Niektóre pozycje deklaracji PIT-36 i PIT-36L muszą być wypełnione bezwzględnie. Ich pominięcie będzie oznaczać błąd. Dotyczy to w szczególności numeru identyfikacji podatkowej (podatnicy prowadzący działalność gospodarczą lub będący zarejestrowanymi podatnikami VAT w kontaktach z administracją skarbową posługują się nadal NIP); roku, za który zeznanie jest składane; sposobu opodatkowania; celu złożenia formularza; informacji o załącznikach oraz podpisu(-ów).

Należy więc zwrócić szczególną uwagę, wypełniając te części zeznania. Ich prawidłowe wypełnienie pozwoli uniknąć dodatkowej wizyty w urzędzie skarbowym w celu uzupełnienia lub skorygowania wcześniej złożonego zeznania.

Trzeba też wiedzieć, że osoby, które rozliczają podatek dochodowy od osób fizycznych, muszą złożyć deklarację PIT do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika. Jeśli zmieniał on miejsce zamieszkania w roku podatkowym, ważne będzie miejsce zamieszkania w ostatnim dniu roku podatkowego, za który składane jest zeznanie. Natomiast w sytuacji gdy podatnik wyjechał z Polski, dla rozliczenia PIT ważne będzie ostatnie miejsce zamieszkania na terytorium RP.

Przychody i koszty

W częściach D.1. i D.2. deklaracji PIT-36 przedsiębiorcy wykazują przychody (w tym uzyskane bez pośrednictwa płatnika), koszty uzyskania przychodów, dochody (bądź straty) oraz zaliczki na podatek dochodowy, wykorzystując m.in. dane zawarte w formularzach sporządzonych przez płatnika(-ów), tj. w szczególności PIT-8C, PIT-11, PIT-11A, PIT-40A, IFT-1/IFT-1R oraz PIT-R. Jednocześnie należy pamiętać, że w praktyce mogą wystąpić przypadki, że płatnik - mimo ciążącego na nim obowiązku - nie wystawi informacji m.in. o przychodach podatnika i pobranych zaliczkach na PIT. W takim przypadku podatnik nie będzie zwolniony z obowiązku rozliczenia w zeznaniu podatkowym należności otrzymanych za pośrednictwem płatnika, który nie dopełnił swoich obowiązków. [więcej str. 16]

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują, że jeżeli podatnik, bez pośrednictwa płatnika(-ów), osiągnął w roku podatkowym jednocześnie dochody m.in. ze stosunku pracy z zagranicy, z emerytur i rent z zagranicy lub z tytułu działalności wykonywanej osobiście, od których był zobowiązany samodzielnie odprowadzać należne zaliczki na podatek w trakcie roku podatkowego, w kolumnie f części D.1. i odpowiednio części D.2. zeznania PIT-36 wykazuje tylko raz łączną kwotę należnych z tych źródeł zaliczek. Kwotę tę może wykazać albo w wierszu 1: Należności ze stosunku: pracy, służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy, albo w wierszu 5: Działalność wykonywana osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o PIT (w tym umowy o dzieło i zlecenia), albo w wierszu 8: Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 7 (w tym emerytury - renty z zagranicy).

W PIT-36L trzeba wykazać przychody, koszty, dochód (bądź stratę) oraz należne zaliczki na podatek dochodowy. Również służy do tego część D formularza. W kol. b tej części należy wykazać przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych VAT za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. W kolumnie tej należy również wykazać kwoty zwiększające przychód z tytułu utraty przez podatnika prawa do ulg inwestycyjnych.

Z kolei w kol. c należy wykazać koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT (katalog wydatków, które nie mogą stanowić kosztów podatkowych). W kol. d podajemy dochód (kol. b minus kol. c). Kolumna e przewidziana jest na podanie sumy straty (kol. c minus kol. b). W części f podajemy należną zaliczkę na PIT.

W tym miejscu warto przypomnieć zasady rozliczania strat. Kwotę straty oblicza się, jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów.

Części E zeznań PIT-36 i PIT-36L służą do wykazania strat z lat ubiegłych. Pozycję 135 deklaracji PIT-36 (lub poz. 136, gdy strata dotyczy małżonka) lub poz. 33 PIT-36L wypełniają podatnicy, którzy w latach: 2006, 2007, 2008, 2009 lub 2010 wykazali straty i w 2011 roku mają prawo do odliczania straty z lat ubiegłych.

Podatnicy mają prawo do odliczenia straty od dochodu z tego samego źródła, które przyniosło stratę w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2011 roku, nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Tu jeszcze jedna, ważna uwaga: odliczenie straty przysługuje tylko od dochodu z tego samego źródła, które przyniosło stratę.

Przysługujące odliczenia

Przedsiębiorcy, którzy składają PIT-36, mogą skorzystać ze wszystkich ulg, które przysługują osobom fizycznym nieprowadzącym działalności, np. uzyskujących dochody ze stosunku pracy. Odliczeń dokonuje się od dochodu bądź podatku, jeśli oczywiście określone wydatki nie zostały uwzględnione w kosztach uzyskania przychodu firmy. Oznacza to, że przedsiębiorca w PIT-36 może odliczyć od dochodu wydatki na internet, darowizny, ulgę rehabilitacyjną czy na nowe technologie. Z kolei od podatku odliczy ulgę na dziecko.

Podatek pomniejszą też składki na ubezpieczenie zdrowotne (odliczenie nie może przekroczyć 7,75 proc. wymiaru tej składki), a od dochodu będzie można odliczyć składki na ubezpieczenie społeczne.

Odliczenia od dochodu podatnicy wykażą w części F deklaracji PIT-36, a od podatku w części I.

Przedsiębiorcy rozliczający się w PIT-36L mają nieco mniej możliwości odliczeniowych. Mogą od dochodu odjąć składki ubezpieczeniowe. Odliczeniu podlegają składki określone w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących. Odliczeniu podlegają również składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej. Warunkiem odliczenia tych składek jest istnienie podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.

Kwotę wydatków z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Uwzględnia się je w części E zeznania PIT-36L. W części H podatnik liniowego PIT odliczy od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W części H PIT-36 przedsiębiorca obliczy podatek, w części J zobowiązanie podatkowe, a część K poświęcona jest wyliczeniu kwoty do zapłaty lub do zwrotu (nadpłata). W zeznaniu PIT-36L są to odpowiednio części: G, I, J.

Co istotne, obie deklaracje (część O PIT-36 i część N PIT-36L) zawierają miejsce, w którym podatnik może przekazać 1 proc. podatku na rzecz jednej organizacji pożytku publicznego (OPP). W tym celu wystarczy wpisać numer KRS OPP (poz. 301 deklaracji PIT-36 i poz. 104 w PIT-36L) oraz podać kwotę do przekazania (nieprzekraczającą 1 proc. PIT).

W części S PIT-36 lub części R PIT-36L przedsiębiorcy muszą złożyć swój podpis. Bez niego zeznanie będzie nieważne.

Złożenie dokumentów

Na koniec zostało nam wyjaśnienie, jak złożyć PIT do urzędu skarbowego. Można to zrobić bezpośrednio w urzędzie skarbowym lub nadać (złożyć, wysłać) np. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Za datę złożenia zeznania nadanego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego uważa się datę stempla pocztowego.

Najprostszą i najszybszą metodą wysłania deklaracji jest droga elektroniczna. Przedsiębiorcy mają tu do wyboru dwa alternatywne rozwiązania. Po pierwsze, można skorzystać z formularzy interaktywnych. Po drugie, dostępna jest aplikacja desktopowa, którą za darmo udostępnia Ministerstwo Finansów.

Podatnicy nie muszą stosować do zeznania wysyłanego przez internet e-podpisu z kwalifikowanym certyfikatem. Wystarczy wpisać pięć cech osobowych: imię, nazwisko, datę urodzenia, identyfikator podatkowy, np. NIP oraz kwotę przychodu z zeznania za 2010 rok. Muszą też po wysłaniu zeznania pobrać urzędowe poświadczenie odbioru.

Ważne

Za złożenie zeznania rocznego z opóźnieniem nawet jednodniowym podatnik może dostać grzywnę wynikającą z kodeksu karnego skarbowego

Ważne terminy

Zeznania PIT-36 i PIT-36L składa się do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Ostatnim dniem rozliczenia za 2011 rok jest poniedziałek - 30 kwietnia 2012 r.

Osoby, które nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania (podlegający ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu - w Polsce rozliczają tylko dochody uzyskane na terytorium RP), jeżeli osiągnęli w roku podatkowym dochody ze źródeł przychodów położonych na terytorium Polski, a zamierzają opuścić RP przed 30 kwietnia, muszą złożyć zeznanie za rok podatkowy przed opuszczeniem naszego kraju.

Ważne

Podstawą obliczenia podatku jest dochód po zaokrągleniu do pełnych złotych. Podstawę obliczenia podatku zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych

Przykład 1

Deklaracja męża i żony

Przedsiębiorca prowadzący firmę od lipca 2011 r. musi wypełnić PIT-36. Wykaże w nim tylko dochody ze swojej działalności, bo żona nie zarabiała w zeszłym roku.

Formularz PIT-36 przeznaczony jest zarówno dla podatników opodatkowujących swoje dochody indywidualnie, jak i łącznie z dochodami małżonka albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, w tym także dla osób mających miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej. Oczywiście PIT-36 składają osoby, które przychody opodatkowują przy zastosowaniu skali podatkowej.

Przedsiębiorca ma więc prawo do wypełnienia PIT-36 wspólnie z żoną. W takiej sytuacji mąż i żona będą opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot przysługujących ulg i odliczeń. Podatek będzie określony na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

Przykład 2

Kolejność rubryk

Małżonkowie złożą wspólny PIT-36. Będą to robić pierwszy raz i nie są pewni, jak wypełnić poszczególne pozycje deklaracji.

Trzeba pamiętać, że podatnicy opodatkowujący swoje dochody łącznie z dochodami małżonka wypełniają zarówno pozycję: podatnik, jak i pozycję: małżonek. W przypadku podatników, którzy:

- w poz. 6 PIT-36 zaznaczyli kwadrat nr 2 - kolejność wypełnienia według pozycji ustalają sami podatnicy, pamiętając jedynie, że należy ją zachować we wszystkich częściach zeznania oraz w składanych wraz z zeznaniem załącznikach,

- w poz. 6 PIT-36 zaznaczyli kwadrat nr 3 - pozycję: podatnik wypełnia osoba, która zawarła związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jej małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego, lub osoba, która pozostawała w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jej małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania.

Podatnicy, którzy opodatkowują swoje dochody indywidualnie albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, w zeznaniu nie wypełniają pozycji: małżonek.

Przykład 3

Uprawnienie objętych liniowym PIT

Podatnik płaci PIT od dochodu z działalności według liniowej stawki PIT. Musi do końca kwietnia złożyć PIT-36L. Nie wie jednak, czy ma prawo do wspólnego opodatkowania z małżonką.

Niestety, nie ma takiego prawa. Przepisy dotyczące wspólnego opodatkowania małżonków zabraniają skorzystania z tej preferencji w sytuacji, gdy choćby do jednego z małżonków mają zastosowanie m.in. przepisy dotyczące liniowego PIT. W związku z tym podatnik nie będzie mógł rozliczyć się wspólnie z żoną.

Warto przypomnieć, że formularz PIT-36L jest przeznaczony dla podatników, którzy prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane na zasadach liniowego, 19-proc. podatku dochodowego od osób fizycznych. Składają go wyłącznie podatnicy rozliczający się indywidualnie.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 6, 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 3 kwietnia 2012 r., poz. 361).