Odszkodowanie za szkodę komunikacyjną jest przychodem

Podatniczka (osoba fizyczna) prowadzi działalność opodatkowaną według skali podatkowej. W jej ramach wykorzystuje samochód osobowy (objęty dobrowolnym ubezpieczeniem AC), który zaliczony jest do środków trwałych firmy. Samochód uległ kolizji z winy innego kierującego. Warsztat wystawił fakturę na firmę podatniczki. Kwota netto za naprawę została pokryta przez ubezpieczyciela z polisy sprawcy i przelana bezpośrednio na konto warsztatu. Wydatki za naprawę samochodu podatniczka zaliczyła do kosztów podatkowych. Czy otrzymane odszkodowanie stanowić będzie dla niej przychód z działalności i czy może ona skorzystać ze zwolnienia w PIT?

Odszkodowania otrzymane za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowią przychód z tej działalności. Dotyczy to również odszkodowań za szkodę komunikacyjną, jeżeli pojazd objęty był ubezpieczeniem dobrowolnym (interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 4 grudnia 2007 r., nr IPPB1/415-329/07-2/AJ).

Co na to ustawa

Kosztami uzyskania przychodów (dalej: KUP) są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 ustawy o PIT. Nie uważa się za KUP strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym (art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o PIT).

Przedmiotowy samochód (środek trwały w firmie podatniczki) objęty był ubezpieczeniem dobrowolnym AC, a to oznacza:

●z jednej strony, że podatniczka mogła zaliczyć poniesione na jego naprawę wydatki do KUP,

●z drugiej strony, że do otrzymanego zwrotu wydatków z firmy ubezpieczeniowej nie mogła zastosować wyłączenia przewidzianego w art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT, a co za tym idzie, otrzymany zwrot wydatków nie został wyłączony z przychodów.

W świetle art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT podatniczka powinna przyjąć, że otrzymane odszkodowanie (zwrot wydatków na naprawę) z firmy ubezpieczeniowej stanowi jej przychód z działalności gospodarczej. W myśl tego artykułu przychodem z działalności gospodarczej są również otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej.

W art. 21 ustawy o PIT ustawodawca zwolnił wiele odszkodowań otrzymywanych przez podatników. Niestety, zwolnień tych nie stosuje się do odszkodowań związanych z prowadzoną działalnością.

Kolizja drogowa

W przypadku szkód komunikacyjnych kluczowe znaczenie ma art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o PIT. Zgodnie z nim wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c ustawy o PIT.

Uwaga! Gdyby przedmiotowy pojazd nie był objęty ubezpieczeniem dobrowolnym, to podatniczka nie mogłaby zaliczyć wydatków poniesionych na jego naprawę do kosztów podatkowych. Z kolei otrzymane z firmy ubezpieczeniowej odszkodowanie (zwrot wydatków na naprawę), np. z OC sprawcy, nie stanowiłoby przychodu stosownie do art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT (por. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 8 lutego 2008 r., nr IPPB1/415-392/07-2/AJ; interpretacja dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z 18 lipca 2008 r., nr IBPB1/415-348/08/TK).

W okresie zawieszenia

Kolizji może ulec również samochód (składnik majątku firmy) w okresie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorcy (przypomnijmy, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy). W kwestii tej wypowiedział się dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 22 grudnia 2011 r., nr IPTPB1/415-207/11-2/AG, wskazując, że: "(...) Przepisy podatkowe nie przewidują - poza opodatkowaniem w formie karty podatkowej - przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie nakładają obowiązku informacyjnego na podatnika w tym zakresie. W prawie podatkowym brak jest również pojęcia "zawieszenia" i "odwieszenia" działalności gospodarczej. W związku z tym podatnik, który rozpoczął prowadzenie działalności, prowadzi ją do chwili jej likwidacji. Zatem do chwili likwidacji działalności gospodarczej osoba, która zawiesiła działalność, traktowana jest nadal jako osoba prowadząca tę działalność. (...) W myśl tego przepisu wszystkie otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku przedsiębiorstwa, niezależnie od podstawy ich otrzymania, są opodatkowane podatkiem dochodowym, w tym sumy wypłacone na podstawie umowy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela w razie wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego (szkody). Tego rodzaju odszkodowanie pozostaje w bezpośrednim związku z działalnością gospodarczą. Przychód z tytułu otrzymanego odszkodowania należy rozliczyć zatem w ramach źródła przychodu, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, i wykazać go w odpowiedniej ewidencji prowadzonej dla tej działalności oraz opodatkować łącznie z pozostałymi przychodami z tej działalności, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla wybranej formy opodatkowania".

Co wolno robić

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca:

1) ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów;

2) może przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;

3) ma prawo zbywać własne środki trwałe i wyposażenie;

4) ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej;

5) wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa;

6) ma prawo osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej;

7) może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą.

Możliwe wyłączenia

Do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się:

● zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów (zob. art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy o PIT),

● zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów (zob. art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT).

Marcin Szymankiewicz

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).