Bonusy bez ZUS, ale jednak z podatkiem

Większość pracodawców przyznaje swoim pracownikom dodatkowe świadczenia. Najczęściej są to ubezpieczenia na życie, pakiety medyczne czy dofinansowanie do zajęć sportowych. Zwykle to pracownik z własnych środków jest zobowiązany do pokrycia kosztu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz zapłacenia PIT. Pracodawca potrąca więc z wynagrodzenia brutto pracownika odpowiednią kwotę. Problem pojawia się w momencie, w którym pracownik przestaje otrzymywać wynagrodzenie od pracodawcy, natomiast nadal korzysta z przyznanych mu świadczeń. Taka sytuacja najczęściej ma miejsce w przypadku, w którym pracownik przebywa na urlopie macierzyńskim (i otrzymuje zasiłek) albo wychowawczym.

Przychód z etatu

Wspomniane powyżej świadczenia stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), interpretacjami ZUS oraz przepisami ustawy o PIT świadczenia te inaczej będą traktowane dla celów ZUS, a inaczej dla celów PIT.

Bez doliczania

Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek dla osób pobierających zasiłek macierzyński stanowi kwota tego zasiłku. Pracodawca, deklarując do ZUS podstawę wymiaru składek, nie będzie więc doliczał do niej wartości świadczeń rzeczowych, które otrzymuje pracownik przebywający na urlopie macierzyńskim. W konsekwencji nie będzie naliczał składek od ich wartości. Podobnie sprawa wygląda w przypadku osób przebywających na urlopie wychowawczym. Dla tej kategorii pracowników, zgodnie z art. 18 ust. 5b ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy. Podstawa ta nie może być wyższa niż kwota 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz nie może być niższa niż 75 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Zaliczka

Odmiennie kształtuje się sytuacja w przypadku PIT. Pomimo iż pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę, a jedynie świadczenia w naturze, pracodawca nadal ma obowiązek obliczyć podatek należny od wartości świadczeń rzeczowych. Jeśli po odjęciu kosztów uzyskania przychodu nadal pozostaje kwota do opodatkowania, należałoby pobrać zaliczkę na PIT. Przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie, czy pracodawca może w takiej sytuacji pomniejszyć wypłacany zasiłek o podatek należny od świadczeń rzeczowych (teoretycznie pracownikowi zostaje wypłacony zasiłek w mniejszej wysokości niż ustalony zgodnie z przepisami). Z tego względu część pracodawców wypłaca pracownikom zasiłek bez potrącenia PIT z tytułu świadczeń rzeczowych, a następnie pracownik przelewa na rachunek pracodawcy określoną kwotę podatku należną za te świadczenia. Podobny mechanizm jest stosowany w przypadku urlopów wychowawczych. W przypadku takich osób jest to de facto jedyna możliwość regulowania zobowiązań podatkowych na bazie miesięcznej, ponieważ pracodawca nie wypłaca pracownikowi jakiegokolwiek świadczenia pieniężnego.

Kto ma zapłacić

Jeszcze inną metodę pokazują organy skarbowe. W interpretacji indywidualnej z 8 czerwca 2012 r., sygn. DD3/033/140/IMD/10/PK-424, wskazano, że jeżeli płatnik nie ma możliwości pobrania zaliczki na PIT, jest zobowiązany do jej założenia z własnych środków i dochodzenia jej zwrotu od pracownika. Pracownik nie jest również zobowiązany do wpłacenia takiej zaliczki pracodawcy.

Przyjęcie takiego rozwiązania niewątpliwie jest wygodne dla pracodawcy, ale niekoniecznie musi być wygodne dla pracownika. Płatnik PIT, wystawiając informację PIT-11, wykaże w niej wartość przychodu pracownika uzyskanego z tytułu otrzymywanych świadczeń rzeczowych, natomiast wartość pobranych zaliczek będzie wynosiła zero. Osoba przygotowująca swoje zeznanie podatkowe może więc być niemile zaskoczona podatkiem, który będzie musiała jednorazowo odprowadzić do urzędu.

Pracownik otrzymujący świadczenia rzeczowe od pracodawcy podczas przebywania na zasiłku macierzyńskim czy urlopie wychowawczym odnosi korzyść, ponieważ nie płaci od tego składek. Sytuacja komplikuje się znacznie w przypadku podatku. Uregulowanie tej kwestii w najbardziej wygodny dla stron sposób zależy w dużej mierze od uzgodnień pracodawcy z pracownikiem. Wydaje się jednak, że z punktu widzenia pracownika lepszym rozwiązaniem jest comiesięczne wpłacanie podatku pracodawcy niż regulowanie go jednorazowo przy okazji rozliczenia rocznego.

@RY1@i02/2014/191/i02.2014.191.033000100.802.jpg@RY2@

Piotr Popek ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego, w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Piotr Popek

ekspert podatkowy w dziale doradztwa podatkowego, w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 5b i 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).