Najważniejsze problemy związane ze stosowaniem nowych przepisów

1. Ustalenie nadwyżki - czy podatek 70 proc. może obciążać nie tylko część, ale całość świadczenia

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT podatek odpowiada 70 proc. "części" odszkodowania. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT podatek stanowi iloczyn stawki 70 proc. i "należnej odprawy lub odszkodowania", a zatem bez wskazania, że stawkę podatku należy odnieść wyłącznie do części odprawy lub odszkodowania ponad ustawowy limit.

Oba przepisy posługują się zatem różnymi sformułowaniami, co może sugerować ich odmienne znaczenie. Z uzasadnienia do projektu ustawy wynika tymczasem, że zakres stosowania przepisów winien być analogiczny, tj. stawka podatku 70 proc. powinna być odnoszona do nadwyżki odprawy lub odszkodowania ponad określony limit. W tym zakresie po stronie płatnika zryczałtowanego podatku może powstać wątpliwość co do wysokości podatku, który winien zostać pobrany.

Skoro bowiem w świetle uzasadnienia nowelizacji 70-proc. podatek powinien być stosowany do nadwyżki, to do części nieprzekraczającej ustalonych limitów powinno znaleźć zastosowanie opodatkowanie na zasadach ogólnych, w tym obowiązek pobrania zaliczki według stawki 18 proc. lub 32 proc. Nie można jednak wykluczyć sporu z organami podatkowymi o to, czy lub jak stosować opodatkowanie na zasadach ogólnych w przypadku art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT, z którego literalnego brzmienia zdaje się wynikać, że chodzi o podatek "w wysokości 70 proc. należnej odprawy lub odszkodowania".

2. Ustalenie "wynagrodzenia" - z jakiego okresu jest ono miarodajne

W myśl art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT limitem jest "wynagrodzenie otrzymane w okresie sześciu miesięcy poprzedzających pierwszy miesiąc wypłaty odszkodowania". Z kolei w myśl art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT limit określony jest jako trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia, aczkolwiek przepis nie precyzuje, czy chodzi o ostatnie wynagrodzenie przed wypłatą odszkodowania (odprawy). W tym drugim wypadku po stronie płatnika może więc powstać wątpliwość, czy dla potrzeb obliczenia limitu można przyjąć wynagrodzenie wypłacone w dowolnie wybranych miesiącach, czy też bezwzględnie należy kalkulować limit na podstawie wynagrodzenia uzyskiwanego w okresie bezpośrednio poprzedzającym wypłatę odprawy lub odszkodowania.

3. Zdefiniowanie "umowy" - problem świadczeń uzyskanych z różnych tytułów

Jak wynika z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT, na potrzeby ustalenia limitu uwzględnia się wynagrodzenie otrzymane z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług, a zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT limit obejmuje wynagrodzenie otrzymane z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług zarządzania. Z perspektywy płatnika wątpliwości może budzić przypadek, w którym beneficjent odprawy lub odszkodowania uzyskiwał wynagrodzenie (w okresie przyjętym za właściwy dla potrzeb obliczenia ustawowego limitu) z różnych tytułów oprócz wynagrodzenia za pracę, np. z tytułu dodatkowego zlecenia czy umowy o świadczenie usług bądź też w postaci premii, ekwiwalentów, świadczeń nieodpłatnych etc. Z uwagi na ustawowe obowiązki płatnika w postaci obliczenia, pobrania i wpłacenia podatku to na nim spocznie ciężar ustalenia charakteru poszczególnych wypłat i ewentualnego uwzględnienia ich przy określaniu ustawowego limitu, do którego nie znajdzie zastosowania stawka podatku 70 proc.

4. Uwzględnienie "okresu" - jak opodatkować odszkodowania i odprawy wypłacane na przełomie roku

Wątpliwości płatników mogą również budzić sytuacje, w których proces wypłaty odpraw lub odszkodowań został rozpoczęty przed wejściem w życie nowelizacji i będzie trwał po 1 stycznia 2016 r. Nie jest bowiem jasne, czy na potrzeby liczenia limitu należy brać pod uwagę wypłaty dokonane przed 1 stycznia 2016 r. Innymi słowy - czy obliczając limit w wysokości 6- lub 3-miesięcznych wynagrodzeń, należy uwzględniać wyłącznie wypłaty dokonywane po 1 stycznia 2016 r., czy też także te poprzedzające dzień wejścia w życie nowelizacji. Można przypuszczać, że organy podatkowe będą stać na stanowisku, iż określając limit 6- lub 3-krotności wynagrodzenia, należy brać pod uwagę także te wypłaty, które miały miejsce przed 1 stycznia 2016 r. Takie stanowisko można formułować na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o PIT. Z innej jednak strony można je ocenić jako naruszające art. 2 nowelizacji, prowadzi ono bowiem de facto do stosowania przepisów nowelizacji (w części, w jakiej nowe przepisy odnoszą się do ustalenia limitu wypłat niepodlegającego opodatkowaniu stawką 70 proc.) do przychodów osiągniętych przed 1 stycznia 2016 r.

WNIOSEK

Z uwagi na wskazane wątpliwości z perspektywy płatnika warto rozważyć wystąpienie z wnioskiem o interpretację podatkową przed dokonaniem pierwszej wypłaty podatku od odszkodowań lub odpraw w 2016 roku.