Według jakich zasad ewidencjonować opłaty śmieciowe

Ostatnio wiele kontrowersji i pytań wzbudza opłata śmieciowa. Jedną z wątpliwości jest to, jak ma ująć ją w księgach rachunkowych właściciel budynku?

Przede wszystkim najpierw musimy powiedzieć o ogólnych zasadach dotyczących deklarowania podstawy, ustalania wysokości i odprowadzania opłaty śmieciowej. A reguluje to ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391, z późn. zm., dalej: ustawa). Zauważmy, że zakres obowiązków właściciela budynku może być różny, w zależności od gminy, w której znajduje się budynek. Co do zasady, opłata śmieciowa dotyczy wyłącznie budynków, które zamieszkują mieszkańcy, jednak może też dotyczyć innych budynków, w których powstają odpady komunalne, o ile wynika to z uchwały rady gminy (art. 6c wspomnianej ustawy).

Niezależnie od przyjętych w danej gminie szczegółowych zasad naliczania opłaty śmieciowej opłata obciąża właściciela budynku. Stanowi ona koszt prowadzonej działalności podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe, dość podobny do kosztu podatku od nieruchomości. Opłatę nalicza się w okresach miesięcznych, przy czym szczegóły terminów płatności reguluje uchwała gminy. Może się więc okazać, że opłata za kolejny miesiąc uiszczana jest przed jego rozpoczęciem. W takiej sytuacji wartość wpłaty powinna zostać ujęta jako rozliczenie międzyokresowe aktywne i odniesiona w koszty w miesiącu, którego opłata dotyczy. Z drugiej strony, w sytuacji gdy termin płatności przypada po zakończeniu miesiąca, którego opłata dotyczy, właściciel nieruchomości powinien naliczyć opłatę w koszty już w tym miesiącu w korespondencji z kontem zobowiązań.

Można spodziewać się, że właściciele budynków uwzględnią koszty związane z opłatą śmieciową w czynszu najmu. Ewentualne zwiększenie czynszu zostanie w całości ujęte analogicznie do dotychczasowego ujmowania przychodów z tytułu czynszów najmu (standardowo jako przychody ze sprzedaży usług), tj. okoliczność uwzględniania opłaty śmieciowej w czynszu nie powinna - moim zdaniem - skutkować odrębnym ujmowaniem odpowiadającej jej części przychodu z tytułu najmu.

Czy w związku z pojawieniem się nowej opłaty konieczna jest zmiana w planie kont, np. ewidencji analitycznej?

Rada gminy może uzależnić wysokość opłaty od liczby mieszkańców budynku, powierzchni lokali mieszkalnych w budynku lub od zużycia wody w budynku (art. 6j ust. 1 ustawy). Właściciel budynku powinien więc prowadzić ewidencję analityczną pozwalającą ustalić wysokość opłaty w oparciu o przyjęte w danej gminie kryterium. Przykładowo, jeżeli opłata naliczana jest w oparciu o liczbę mieszkańców, ewidencja analityczna powinna zawierać wykaz lokali ze wskazaniem liczby lokatorów. W przypadku opłaty opartej o zużycie wody zakres analityki będzie zależał od tego, czy lokatorzy dysponują wodomierzami, wtedy koszt opłaty śmieciowej dotyczącej całego budynku należy rozbić na lokale na podstawie odczytów wodomierzy. W przypadku niewielkiej liczby lokatorów analitykę tego rodzaju można prowadzić z wykorzystaniem bardzo prostych ewidencji, np. arkuszy kalkulacyjnych czy wręcz tabel. Jeżeli jednostka zarządza większą liczbą lokali, celowe jest wykorzystanie dedykowanych narzędzi informatycznych. Spodziewam się, że programy wspierające zarządców nieruchomości już posiadają stosowne moduły umożliwiające ustalanie i rozliczanie opłaty śmieciowej na lokale. W zakresie ewidencji kosztów celowe jest wprowadzenie analityki kosztów opłaty śmieciowej w podziale na lokale, tak aby możliwe było szczegółowe ustalenie wyniku na wynajmie danego lokalu i ewentualna zmiana czynszu w wyniku zmiany wartości opłaty śmieciowej dotyczącej tego lokalu. Taka szczegółowa ewidencja może być prowadzona bezpośrednio na kontach księgi głównej lub, szczególnie w jednostkach zarządzających dużą liczbą nieruchomości, bezpośrednio w programach dedykowanych dla zarządców nieruchomości.

Jak rozliczenia za opłatę śmieciową wykazać w sprawozdaniu finansowym?

Koszty z tytułu opłaty śmieciowej zostaną zaprezentowane w rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym w pozycji "podatki i opłaty", natomiast w wariancie kalkulacyjnym zwykle w pozycji "koszt wytworzenia sprzedanych produktów" (o ile przychody z tytułu czynszu są ujmowane jako "przychody ze sprzedaży produktów"). Ewentualne zobowiązania z tytułu nieopłaconej opłaty śmieciowej na dzień bilansowy powinny zostać zaprezentowane w pozycji zobowiązań krótkoterminowych z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń. Jeżeli z przyjętych na terenie gminy zasad regulowania opłaty wynika, że jest ona odprowadzana przed miesiącem, którego dotyczy, to saldo opłaty dotyczącej okresów po dniu bilansowym powinno być wykazane w pozycji rozliczeń międzyokresowych aktywnych.

@RY1@i02/2013/155/i02.2013.155.00800010a.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Maciej Czapiewski biegły rewident, partner HLB M2 Audyt

Rozmawiała Agnieszka Pokojska