Jak ewidencjonować fakturę za paliwo zapłacone kartą paliwową

Karta paliwowa to popularne narzędzie służące do bezgotówkowego rozliczania zakupów dokonanych na stacjach benzynowych. Posiadający taką kartę klient uprawniony jest do nabycia paliwa i innych produktów na wybranych stacjach bez potrzeby posiadania przy sobie gotówki lub karty płatniczej. Dokonując transakcji za pomocą kart paliwowych, jednostki korzystają z nieoprocentowanego kredytu kupieckiego oraz umożliwiają swoim kierowcom bezgotówkowe zakupy towarów i usług dostępnych na stacjach. Karty paliwowe działają na zasadzie zwykłej karty płatniczej. Są przypisane do konkretnych osób lub numerów rejestracyjnych pojazdów i są zabezpieczone kodem PIN. Przy czym mają ograniczone limity, których nie można przekroczyć.

Sposób działania

Transakcje z użyciem kart paliwowych przebiegają często w schemacie, w którym występują trzy podmioty:

● partnerzy serwisowi (stacje paliw),

● pośrednik wystawiający karty paliwowe oraz

● beneficjent korzystający z nich (w artykule nie odnosimy się do sytuacji, w której kartę wydaje dystrybutor paliwa - w tym wypadku opisane poniżej kontrowersje nie występują).

W pierwszej kolejności wystawca kart zawiera umowę sprzedaży paliwa z partnerami serwisowymi - stacjami paliw. Następnie beneficjent podpisuje umowę z wystawcą kart i otrzymuje kartę paliwową, za pomocą której nabywa bezgotówkowo w imieniu i na rzecz pośrednika na wybranych stacjach paliwo (oraz często inne towary i usługi samochodowe). Jednocześnie z zapłatą ceny następuje odsprzedaż tego paliwa na rzecz beneficjenta. Ten kosztami nabytych na stacjach towarów i usług jest obciążany na podstawie zbiorczych faktur otrzymywanych od właściciela kart paliwowych i dopiero wówczas ponosi ciężar finansowy zakupionych na stacjach towarów i usług.

W związku z tym, że w czynnościach tych uczestniczą trzy podmioty, a towar, tj. paliwo, jest dostarczany bezpośrednio ostatecznemu klientowi (z pominięciem emitenta karty paliwowej), wydaje się, że mamy tu do czynienia z transakcją łańcuchową.

RAMKA

Trwa spór dotyczący opodatkowania i odliczania VAT

Opis sytuacji

Z pomocą kart klienci bezgotówkowo zaopatrują się w paliwo na stacjach danego koncernu paliwowego, który podlicza zakupy i wystawia fakturę na pośrednika oferującego karty. Ten z kolei wystawia faktury swoim klientom. Dzięki pośrednikowi paliwo jest tańsze - ze względu na skalę jego działalności. Zarówno pośrednik, jak i klienci odliczają VAT od zakupów.

Jak traktować wystawcę kart

-> jako podmiot uczestniczący w łańcuchu dostaw, który sam nabywa paliwo i je odsprzedaje (co oznaczałoby, że zarówno on, jak i jego klienci mają prawo do odliczenia VAT). Transakcje dokonane między dostawcą paliwa i wystawcą karty paliwowej oraz wystawcą karty paliwowej i nabywcą paliwa stanowią łańcuch dostaw, o których mowa w art. 7 ust. 8 ustawy o VAT.

-> jako podmiot świadczący usługę finansową zwolnioną z VAT, co skutkuje brakiem prawa do odliczenia VAT (zarówno dla niego, jak i dla klienta). Wystawca karty paliwowej nie dokonuje bowiem dostawy paliwa na rzecz nabywcy, ale świadczy na jego rzecz jedynie usługę pośrednictwa finansowego. Nie doszło więc do transakcji łańcuchowych dostaw w rozumieniu art. 7 ust. 8 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

Skierowanie zapytania

-> Postanowieniem z 23 listopada 2017 r. (sygn. akt I FSK 63/16) skierował do TSUE pytanie prejudycjalne następującej treści:

Czy w pojęciu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 lit. b dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L 347, str. 1), mieszczą się czynności polegające na udostępnieniu kart paliwowych oraz negocjowaniu, finansowaniu i rozliczaniu nabywania paliwa z wykorzystaniem tych kart, czy też takie czynności złożone mogą być uznane za transakcje łańcuchowe, których podstawowym celem jest dostawa paliwa?

Po wyroku zakończy się konflikt

-> Od jego rozstrzygnięcia będzie zależeć, czy firmy oferujące karty paliwowe (niebędące firmami paliwowymi) i ich klienci mają prawo odliczać VAT od transakcji z użyciem karty.

Podatek od towarów i usług

Transakcje łańcuchowe są rodzajem transakcji zawieranych pomiędzy kilkoma kontrahentami w ten sposób, że towar jest wysyłany od pierwszego z podmiotów w łańcuchu do ostatniego, lecz każdy z podmiotów biorących udział w transakcji rozpoznaje dostawę towarów na rzecz kolejnego. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 8 ustawy o VAT w przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach.

Do pewnego momentu opodatkowanie VAT transakcji wykonywanych z wykorzystaniem kart paliwowych nie budziło większych kontrowersji. Generalnie uznawano je za odpłatną dostawę towarów i usług. Problem pojawił się, gdy sądy administracyjne zaczęły uwzględniać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 6 lutego 2003 r. w sprawie Auto Lease (C-185/01). Wyrok ten, niekorzystny zarówno dla pośrednika - wystawcy kart, jak i beneficjenta - posiadacza kart, zaczął być uwzględniany w orzeczeniach sądowych.

Na tle przepisów ustawy o VAT toczy się dalej spór o to, jak traktować wystawcę kart - czy jako podmiot uczestniczący w łańcuchu dostaw (tak chcą podatnicy), czy jako świadczącego usługę finansową (to stanowisko fiskusa)? Czy firmy oferujące bezgotówkowe zakupy paliwa na stacjach benzynowych tylko kredytują klientów, czy może same też uczestniczą w sprzedaży tego paliwa? Już niebawem swój wyrok w tej sprawie ogłosi Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Od jego decyzji będzie zależeć, czy klienci tych firm mają prawo odliczać VAT od transakcji z użyciem kart paliwowych. Co ważne, pytanie prejudycjalne skierował do TSUE Naczelny Sąd Administracyjny. W postanowieniu z 23 listopada 2017 r. (sygn. akt I FSK 63/16) stwierdził bowiem, że należy zbadać, czy wystawca kart ma wpływ na istotne elementy transakcji. Jeśli uznać, że rację mają podatnicy, wówczas zarówno wystawca kart paliwowych, jak i ich nabywca mieliby prawo do odliczenia VAT zawartego w cenie paliwa. Inaczej, gdyby uznać, że jest to usługa kredytowania - w takiej sytuacji wystawca kart paliwowych nie byłby nabywcą ani dostawcą paliwa, tylko świadczącym usługę finansową, zwolnioną z VAT. To oznaczałoby, że ani on, ani klient, któremu wystawia on fakturę, nie mogliby odliczyć VAT zawartego w cenie paliwa.

Zapisy

Księgowanie opłat za paliwo odbywa się na zasadzie odroczonej płatności w postaci zbiorczej faktury VAT wystawianej i wysyłanej na adres firmy w każdym miesiącu.

Zakup towarów i usług opłacony kartami paliwowymi może być księgowany następującymi zapisami:

1. Ujęcie wartości faktury: Wn konto "Rozliczenie zakupu" oraz Ma konto "Rozrachunki z dostawcami";

2. VAT naliczony w zakresie, w jakim podlega odliczeniu: Wn konto "VAT naliczony i jego rozliczenie" oraz Ma konto “Rozliczenie zakupu";

3. Wartość netto zakupionego paliwa: Wn konto "Zużycie materiałów paliw i energii" oraz Ma konto “Rozliczenie zakupu";

4. Wartość netto zakupionych innych niż paliwa artykułów: Wn konto - różne konta, np. 31, 33, 40 lub konto zespołu 5, Ma konto “Rozliczenie zakupu";

5. Zapłata za nabyte towary lub usługi księgowana jest zapisem: Wn konto "Rozrachunki z dostawcami" oraz Ma konto "Rachunek bieżący".

PRZYKŁAD

Zbiorcza faktura

Firma transportowa zajmująca się transportem krajowym i międzynarodowym korzysta z kart paliwowych. Emitent kart wystawił zbiorczą fakturę za paliwo oraz płyny eksploatacyjne do samochodu zakupione na terenie kraju w kwocie 4920,00 zł brutto (w tym 920,00 zł VAT). Jednostka prowadzi ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5.

@RY1@i02/2018/092/i02.2018.092.008000300.101(c).jpg@RY2@

Objaśnienia do schematu

1. FV - zbiorcza faktura za paliwo:

a) kwota brutto 4920,00 zł strona Wn konto 30 "Rozliczenie zakupu" oraz strona Ma konto 21-0 "Rozrachunki z dostawcami";

b) VAT naliczony podlegający odliczeniu kwota 920,00 zł: strona Wn konto 22-1: Vat naliczony" oraz strona Ma konto 30 "Rozliczenie zakupu";

c) obciążenie kosztów rodzajowych kwota 4000zł: strona Wn konto 40-1 "Zużycie materiałów i energii" oraz strona Ma konto 30 "Rozliczenie zakupu".

2. PK-Równoległe obciążenie kosztów działalności podstawowej kwota 4000 zł: strona Wn konto 50-1 "Działalność podstawowa" oraz strona Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów".

3. WB - zapłata faktury kwota 4920 zł: strona 21-0: Rozrachunki z dostawcami" oraz strona Ma konto 13-0 "Rachunek bankowy". ⒸⓅ

@RY1@i02/2018/092/i02.2018.092.008000300.801.jpg@RY2@

Halina Zabrocka

księgowa, specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 395).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.).