Przy licencjach w księgach i rozliczeniach podatkowych pojawiają się dwa tytuły kosztów

Spółka zawarła umowę licencyjną dotyczącą wzoru przemysłowego z osobą fizyczną, która jest licencjodawcą. Na mocy tej umowy spółka ma prawo do korzystania z licencji zgodnie z umową, a licencjodawca ma prawo do wynagrodzenia początkowego 10 000 zł oraz dodatkowego wynagrodzenia w przyjętym okresie rozliczeniowym (miesięcznym) w wysokości stanowiącej 7 proc. dochodów netto uzyskanych ze sprzedaży urządzenia objętego tym wzorem. Jak należy ustalić wartość początkową tej licencji?

Do dóbr niematerialnych, których dotyczyć mogą umowy licencyjne, należą prawa regulowane ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.) oraz prawa, o których mowa w ustawie z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości do wartości niematerialnych i prawnych zaliczamy te aktywa niemające postaci materialnej, które zostały nabyte przez podmiot i przez okres co najmniej roku będą przynosiły jednostce korzyści ekonomiczne. Jednym z warunków zidentyfikowania składnika aktywów jest możliwość jego wiarygodnej wyceny. Za wartość początkową wartości niematerialnej i prawnej uznaje się cenę nabycia powiększoną o wszelkie nakłady związane z nabyciem tego aktywa i dostosowaniem go do potrzeb jednostki. Oznacza to, iż opłaty za korzystanie z licencji ustalane w oparciu o przychody uzyskiwane ze sprzedaży wyrobów produkowanych z wykorzystaniem tej licencji będą zaliczane do bieżących kosztów działalności jednostki.

Analogicznie należy ustalić wartość początkową takiego składnika na potrzeby ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.). Licencje na okres powyżej roku stanowią co do zasady podlegające amortyzacji wartości niematerialne i prawne (art. 16b ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT). Reguły ustalania wartości początkowej licencji określa art. 16g ust. 14 ustawy o CIT. Zgodnie z nim wartość początkową praw majątkowych, w tym licencji i autorskich praw majątkowych, stanowi cena nabycia tych praw. Jeżeli wynagrodzenie (opłaty) wynikające z umowy licencyjnej albo z umowy o przeniesienie innych praw majątkowych jest uzależnione od wysokości przychodów z licencji lub praw uzyskanych przez licencjobiorcę albo nabywcę, to przy ustalaniu wartości początkowej praw majątkowych, w tym licencji, nie uwzględnia się tej części wynagrodzenia.

Zatem zarówno na potrzeby rachunkowości, jak i w myśl przepisów prawa podatkowego wartość początkowa tej licencji ustalona będzie na podstawie ceny nabycia zapłaconej jednorazowo przez jednostkę. Natomiast comiesięczne opłaty licencyjne będą odnoszone w koszty na bieżąco.

Oznacza to, iż co miesiąc w księgach rachunkowych jednostki i rozliczeniach podatkowych będą się pojawiały dwa tytuły kosztów związanych z tą licencją - odpisy amortyzacyjne i comiesięczne opłaty licencyjne uzależnione od wielkości przychodów osiąganych przez spółkę.

Odpisy amortyzacyjne na potrzeby prawa bilansowego ustalone będą od wartości początkowej licencji z uwzględnieniem planowanego okresu czerpania korzyści ekonomicznych. Natomiast na potrzeby prawa podatkowego zgodnie z art. 16m ustawy o CIT, tj. przez okres nie krótszy niż 24 miesiące.

Comiesięczne opłaty licencyjne należy w księgach rachunkowych zaliczać do pozostałych kosztów rodzajowych, obliczając je jako procent od osiągniętych przez spółkę przychodów ze sprzedaży wyrobu. Powinny być to koszty tego miesiąca, w którym sprzedaż miała miejsce. Moment ujęcia w kosztach podatkowych wydatków ponoszonych przez spółkę rozpatrzyć należy w kontekście uregulowań wynikających z art. 15 ust. 4 i 4b-4d ustawy o CIT. Są to koszty uzyskania przychodów pośrednio związane z przychodami, gdyż nie ma możliwości powiązania ich z powstaniem konkretnych przychodów, mimo że wysokość tych kosztów uzależniona jest od ściśle określonych przychodów. Opłaty licencyjne są przykładem kosztu poniesionego w celu osiągnięcia długofalowych korzyści, a nie konkretnego przychodu, dlatego też opłaty licencyjne należy zakwalifikować do kosztów pośrednich. Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się generalnie dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

PRZYKŁAD

Wzór przemysłowy

Spółka nabyła licencję dotyczącą wykorzystania wzoru przemysłowego na okres 3 lat za 10 000 zł. Produkcję rozpoczęto z końcem sierpnia 2014 roku. Dodatkowo spółka jest zobowiązania do ponoszenia kosztów opłat licencyjnych w wysokości 7 proc. przychodów ze sprzedaży określonego wyrobu. We wrześniu wartość sprzedaży tego wyrobu wyniosła 18 000 zł, a w październiku 23 000 zł.

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.00800060b.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Nabycie prawa do licencji w sierpniu 2013 roku za 10 000 zł: strona Wn konta Rozliczenie zakupu, strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami;

2. Przyjęcie licencji do użytkowania - decyzja o wykorzystaniu w działalności w kwocie 10 000 zł: strona Wn konta Wartości niematerialne i prawne, strona Ma konta Rozliczenie zakupu;

3. Odpis amortyzacyjny za wrzesień w kwocie 277,78 zł (10 000 zł : 36 m-cy): strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma konta Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych;

4. Ujęcie opłaty licencyjnej za wrzesień w kwocie 1260 zł (18 000 zł x 7 proc.): strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami;

5. Odpis amortyzacyjny za październik w kwocie 277,78 zł (10 000 zł : 36 m-cy): strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma konta Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych;

6. Ujęcie opłaty licencyjnej za październik w kwocie 1610 zł (23 000 zł x 7 proc.): strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami.

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.00800060b.802.jpg@RY2@

dr Katarzyna Trzpioła Katedra Rachunkowości UW

dr Katarzyna Trzpioła

Katedra Rachunkowości UW

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).