Dopłaty wnoszone w celu sfinansowania działań inwestycyjnych spółki z o.o. są tańsze niż kredyt

Dopłaty do kapitału cechują się dużą elastycznością, ponieważ wspólnicy mogą z nich korzystać w dowolnym czasie i w niezbędnej kwocie. Poza tym są tańsze i mniej sformalizowane, np. w porównaniu do pożyczki czy kredytu. Przepisy kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) nie określają celów, na które mogą być przeznaczone dopłaty. Co do zasady służą one powiększeniu majątku spółki w celu zwiększenia efektywności jej działania i mogą być wykorzystane na sfinansowanie bieżącej działalności, planowanych inwestycji, ale również na pokrycie strat powstałych w wyniku wcześniejszej działalności spółki.

Jednak dopłaty do kapitału są możliwe jedynie wówczas, gdy przewiduje je umowa spółki. Jeżeli umowa nie zakłada takiej możliwości, to najpierw wspólnicy powinni zmienić umowę. Zmiana umowy spółki wymaga wpisu do KRS. Dopiero wówczas zgromadzenie wspólników może podjąć uchwałę o zobowiązaniu wspólników do wniesienia dopłat do kapitału w wysokości nieprzekraczającej maksymalnego poziomu dopłat określonego w umowie spółki.

Dopłaty powinny być nakładane i uiszczane przez wspólników równomiernie w stosunku do ich udziałów. Organem realizującym postanowienia uchwały o wniesieniu dopłat jest zarząd spółki. Należy do niego wezwanie wspólników do uiszczenia dopłat. Zgodnie z nim, jeżeli wspólnik nie uiścił dopłaty w określonym terminie, jest zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych. Dopłaty do kapitału stanowią wkład pieniężny do spółki powiększający jej zasoby majątkowe (ale niewpływający równocześnie na jej strukturę właścicielską). Chociaż są one wkładem wspólników do spółki, to jednak nie powiększają dotychczasowych udziałów wspólnika w kapitale zakładowym, a w konsekwencji nie powiększają również kapitału zakładowego spółki.

Dopłaty wniesione do spółki z o.o. podlegają wykazaniu przez zwiększenie kapitału rezerwowego. Finansowanie inwestycji ze środków uzyskanych z dopłat nie powoduje zmniejszenia wielkości utworzonego kapitału. Kapitał ten ulega zmniejszeniu wraz z wykorzystaniem dopłat na pokrycie straty bądź w chwili ich zwrotu wspólnikom.

Dopłaty nie są jej przychodem podatkowym, ale tylko wówczas, gdy są wniesione w trybie i na zasadach określonych w k.s.h. Dla celów podatkowych istotne jest brzmienie przepisu art. 12 ust. 4 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, z którego jednoznacznie wynika, że nie stanowią przychodu dopłaty wniesione w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach. W świetle tego przepisu bez znaczenia jest powoływanie się przez spółkę na uchwałę zgromadzenia wspólników zmierzającą do zobowiązania wniesienia dopłat przez jednego wspólnika do kapitału proporcjonalnie do wysokości posiadanych przez niego udziałów, przy jednoczesnym zwolnieniu pozostałych wspólników z obowiązku wniesienia dopłat odpowiadających wartości posiadanych przez nich udziałów. Dopłaty stanowią zatem szczególną instytucję prawną przewidzianą dla wszystkich wspólników, mającą gwarantować wspólnikom nakładanie obowiązku tych świadczeń proporcjonalnie do udziałów. Zatem otrzymana przez spółkę kwota nie będzie mogła być wyłączona z przychodów na podstawie przepisu art. 12 ust. 4 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Dopłata nie zostanie wniesiona w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, bowiem zostanie nałożona na jednego udziałowca spółki. Tym samym kwota takiej dopłaty będzie stanowiła pożyczkę. W związku z powyższym zastosowanie znajdzie przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w myśl którego przychodami z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, jest w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.

Takie stanowisko potwierdza dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 12 lipca 2010 r., nr ILPB3/423-339/10-2/DS.

Ewidencja udzielonej przez wspólnika pożyczki odbywa się za pomocą konta 24 "Pozostałe rozrachunki". Przelew środków pieniężnych z tytułu uzyskanej pożyczki na rachunek spółki ujmuje się w księgach rachunkowych, zapisem: Wn konto 13-0 "Rachunek bieżący" oraz konto 24 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: Konto imienne wspólnika - rozrachunki z tytułu pożyczki). Zaś spłata pożyczki przez wspólnika w księgach spółki z o.o. (pożyczkodawcy) będzie odbywać się zapisem odwrotnym: Wn konto 24 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: Konto imienne wspólnika - rozrachunki z tytułu pożyczki) oraz Ma konto 13-0 "Rachunek bieżący".

Natomiast dopłaty do kapitału spółki wniesione w trybie i na zasadach określonych w k.s.h. w księgach rachunkowych spółki z o.o. mogą zostać ujęte zapisem: strona Wn konto 24 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami z tytułu dopłat) oraz strona Ma konto 81-2 "Kapitał rezerwowy" (w analityce: Kapitał rezerwowy z dopłat wspólników).

Należy pamiętać, że zarówno od dopłat wniesionych przez wspólników do spółki z o.o., jak i otrzymanych pożyczek od udziałowca istnieje obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Obowiązek ten powstaje z chwilą podjęcia uchwały o wniesieniu dopłat.

PRZYKŁAD

Dofinansowanie przez wspólników

Wspólnicy spółki z o.o. podjęli uchwałę o wniesieniu dopłat na dofinansowanie działań inwestycyjnych w wysokości 100 000 zł. W terminie określonym w uchwale wspólnicy wpłacili na konto bankowe wymaganą kwotę. Od dopłat zapłacono PCC w kwocie 500 zł, tj.

100 000 zł × 0,5 proc.

@RY1@i02/2017/219/i02.2017.219.008000400.101(c).gif@RY2@

Objaśnienia do schematu

1. PK - uchwała wspólników o wniesieniu dopłat 100 000 zł : strona Wn konto 24 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami z tytułu dopłat) oraz strona Ma konto 81-2 "Kapitał rezerwowy" (w analityce: Kapitał rezerwowy z dopłat wspólników).

2. WB - wpływ dopłat od wspólników kwota 100 000 zł: strona Wn konto 13-0 "Rachunek bankowy" oraz strona Ma konto 24 "Pozostałe rozrachunki" (w analityce: Rozrachunki ze wspólnikami z tytułu dopłat).

3. WB - zapłata podatku PCC kwota 500 zł: strona Wn konto 40-3 "Podatki i opłaty" oraz strona Ma konto 13-0 "Rachunek bankowy". ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/219/i02.2017.219.008000400.801.jpg@RY2@

Halina Zabrocka

księgowa, specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1047).

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 626 ze zm.).

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm.).

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.).