W jaki sposób prawidłowo ustalić podstawę opodatkowania u wspólników

@RY1@i02/2011/206/i02.2011.206.071001600.802.jpg@RY2@

Piotr Chmieliński, radca prawny, doradca podatkowy, menedżer zespołu podatków bezpośrednich w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Z godnie z art. 147 par. 1 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), komplementariusz oraz akcjonariusz uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wkładów wniesionych do spółki, chyba że statut stanowi inaczej. Jednak wypłata zysku zależy od uchwały walnego zgromadzenia w sprawie podziału zysku za rok obrotowy w części przypadającej akcjonariuszom (za zgodą wszystkich komplementariuszy) oraz w części przypadającej komplementariuszom (za zgodą większości komplementariuszy). Zasadniczo zatem o osiągnięciu zysku przez wspólnika decydować będzie uchwała komplementariuszy, natomiast o jego wysokości decydować będzie wysokość wkładów wniesionych do spółki.

Stosownie natomiast do art. 5 ust. 1 ustawy o CIT, przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe. Te zasady stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, zwolnień i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania lub podatku.

Przyjęcie, że akcjonariusz jest zobowiązany do uiszczania comiesięcznej zaliczki na podatek, wymusza niejako comiesięcznie określanie elementów umożliwiających obliczenie podatku. Regulacja w ustawie o CIT nie wskazuje szczegółowo, w jaki sposób powinno być dokonywane rozliczenie. Co więcej k.s.h. wskazuje, że zysk rozdzielany jest proporcjonalnie do wniesionych wkładów. Jeżeli zatem akcje nie będą całkowicie pokryte, wówczas zysk zostanie rozdzielony w stosunku do dokonanych wpłat na akcje.

Pojawia się zatem problem, czy proporcja udziału akcjonariusza w zysku, rozliczania kosztów uzyskania przychodów, innych wydatków itd. powinna być wyliczana z uwzględnieniem pełnych wpłat na akcje, czy też z uwzględnieniem faktycznego udziału w zysku. W przypadku pierwszego sposobu opodatkowany zostanie dochód spółki przypadający na każdego akcjonariusza, bez względu na to, ile faktycznie dany akcjonariusz mógłby uzyskać z tytułu posiadania akcji spółki. Wówczas faktycznie zostaje opodatkowany nie tyle akcjonariusz, ile niejako za jego pośrednictwem spółka, w której jest wspólnikiem. Przy drugim sposobie opodatkowywany jest dochód, który przypada na akcjonariusza przy uwzglednieniu pokrycia akcji. Wydaje się, że ponieważ opodatkowanie wspólników spółek osobowych ma de facto być opodatkowaniem samej spółki osobowej, właściwym sposobem opodatkowania jest sposób pierwszy, tj. opodatkowanie nieuwzględniające faktycznego stopnia pokrycia przez akcjonariuszy akcji.

Problemem może być również sytuacja, w której dany akcjonariusz wyzbywa się akcji w trakcie miesiąca. W interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 20 lipca 2011 r. nr IPPB5/423-473/11-6/RS, stwierdzono, że w przypadku zmiany właściciela określonych akcji spółki osobowej w trakcie okresu rozliczeniowego (np. miesiąca) należy przyporządkować dochód przypadający w danym okresie na każdą akcję odpowiednio do każdego z jej właścicieli, według proporcji wyliczonej stosownie do okresu posiadania przez nich prawa własności do danej akcji. Organ podkreślił, że obowiązek dokonania wyliczeń wszelkich własnych przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodów i przekazania ich swoim wspólnikom leży po stronie spółki osobowej. Nie sposób jednak wskazać, i nie uczynił tego także organ podatkowy, postawy prawnej dla tak specyficznego sposobu ustalania zakresu obowiązku podatkowegooraz podstawy opodatkowania, które to elementy, zgodnie z art. 217 konstytucji powinny wynikać z przepisów ustawy podatkowej.

EM