Kryzys spowodował zaostrzenie polityki w zakresie cen transferowych

Czy zagadnienie cen transferowych jest dzisiaj ważne dla podatników?

Dyrektorzy finansowi i inne osoby odpowiedzialne za finanse w grupach kapitałowych wymieniają ostatnio ceny transferowe jako jeden z najistotniejszych czynników ryzyka podatkowego. Są tego dwie przyczyny. Podejście władz skarbowych charakteryzuje coraz większy rygoryzm. Jednocześnie atmosfera globalnego kryzysu powoduje, że przedsiębiorstwa i grupy kapitałowe korzystają z dodatkowych sposobów zwiększenia przewagi konkurencyjnej, także poprzez optymalizację podatków dochodowych.

Okoliczności te sprawiają, że kwestie dotyczące cen transferowych są dla grup kapitałowych ważne. Nie należy zapominać, iż oprócz kwestii związanych z zarządzaniem ryzykiem ceny transferowe to również efektywne narzędzie optymalizacji stawki podatkowej w grupie kapitałowej.

Jak działania biznesowe takie jak np. ekspansja czy restrukturyzacje mają się do cen transferowych?

Takie działania gospodarcze wymuszają dostosowanie dotychczasowych rozwiązań do aktualnych potrzeb ekonomicznych. Pociąga to za sobą konieczność oceny planowanych działań biznesowych z perspektywy lokalnych przepisów i praktyki władz skarbowych.

Ostatnio często realizowanym zamierzeniem gospodarczym jest racjonalizacja i restrukturyzacja istniejącego tzw. łańcucha dostaw i maksymalizacja efektów synergii. Tego rodzaju działania podejmowane przez grupy kapitałowe zarówno krajowe, jak i międzynarodowe obejmują m.in. skupianie wybranych obszarów działań operacyjnych w rękach wyspecjalizowanych podmiotów, np. w zakresie produkcji i sprzedaży (produkcja kontraktowa, podmioty zajmujące się pośrednictwem w sprzedaży lub usługami agencyjnymi), ale również w zakresie badań i rozwoju oraz tworzenia centrów usług wspólnych (CUW).

Również z tego powodu kwestia odpowiedniej polityki cen transferowych jest szczególnie istotna z perspektywy bezpieczeństwa podatkowego zawieranych transakcji.

Czy wspomniane zjawiska występują też w Polsce?

Jak najbardziej. W Polsce dodatkowo można zauważyć konsekwentne rozszerzanie działalności biznesowej rdzennie polskich firm, w tym ich zagraniczną ekspansję. Rozwój ten często wymaga dostosowania metod zarządczych do nowej skali i zakresu działalności. Wymaga też oceny efektywności różnych obszarów działania firmy, takich jak: produkcja, dystrybucja, innowacyjność (R&D), zarządzanie wartościami niematerialnymi (znaki, technologie produkcji itd.) czy ekspansja zagraniczna (nowe rynki zbytu, lokowanie produkcji).

Odpowiednio opracowane działania zmierzające do efektywnego podatkowo zarządzania modelem biznesowym i procesami restrukturyzacji dają szansę na połączenie celów czysto biznesowych z optymalizacją efektywnej stawki podatkowej w grupie kapitałowej. W praktyce to skuteczny sposób na poprawę skuteczności działania, a tym samym na zwiększenie przewagi konkurencyjnej.

Czy kryzys oddziałuje na nastawienie władz skarbowych?

Zmniejszenie zysków korporacji międzynarodowych - i to zarówno na poziomie skonsolidowanym, jak i na poziomie lokalnych wyników finansowych poszczególnych podmiotów - przełożyło się na utratę dochodów budżetowych. To musiało wywołać istotną zmianę podejścia administracji skarbowej. Władze skarbowe w wielu krajach podejmują liczne, w tym nierzadko dość agresywne działania o charakterze profiskalnym.

Organy podatkowe na całym świecie poszukują nowych możliwości pozyskania środków finansowych. Robią to na dwa sposoby. Po pierwsze, zwiększają obciążenia za pomocą nowych rozwiązań. Po drugie, uszczelniają istniejący system. Następuje to poprzez zwiększoną kontrolę transakcji w ramach grup kapitałowych, restrykcyjne kontrole podatkowe, gromadzenie wiedzy o podatnikach, zintensyfikowaną międzynarodową wymianę informacji. W wielu krajach wprowadza się specjalne programy mające na celu kontrolę przedsiębiorców działających w ramach grup kapitałowych.

Widoczny jest też wzrost przyzwolenia na użycie tzw. secret comparables w zakresie cen transferowych - to znaczy utajnionych danych, które organy zbierają u innych podatników i wykorzystują do analiz porównawczych prowadzonych w trakcie kontroli. Jego uzasadnieniem jest brak wiarygodnych danych dostarczanych przez podatników.

Nie można również zapominać o aktualizacji Wytycznych OECD w zakresie restrukturyzacji grup kapitałowych i o podejmowanych na forum tej organizacji pracach związanych z aktywami niematerialnymi.

Dlaczego zagadnienia te są ważne także dla polskich podmiotów?

Przedsiębiorcy działający w grupach kapitałowych są wystawieni na nasilające się kontrole zarówno ze strony polskich, jak i zagranicznych organów podatkowych. Sposób kształtowania relacji biznesowych ze spółkami powiązanymi musi uwzględniać praktykę w zakresie cen transferowych i wciąż bardziej restrykcyjne przepisy. Nie można kształtować tych relacji - w tym w zakresie miejsca generowania dochodów - w sposób dowolny.

W przypadku inwestycji na rynkach zagranicznych poprzez zakładane tam firmy (w tym w Chinach i Indiach) należy mieć na uwadze wprowadzane w tych krajach dodatkowe obowiązki i bardziej skuteczną egzekucję regulacji w zakresie cen transferowych.

Trend ten jest widoczny także w Unii Europejskiej. Dobrym przykładem jest sytuacja we Włoszech, gdzie wzmożone kontrole dotyczą dochodów przypisywanych tzw. stałemu zakładowi zagranicznego podatnika na terytorium tego kraju.

W całej Europie, mimo niechęci Trybunału Sprawiedliwości UE, upowszechniają się rozwiązania dotyczące tzw. exit taxes, czyli podatków nakładanych w momencie przeniesienia działalności z danego kraju do innego (zaawansowane rozwiązania tego rodzaju obowiązują m.in. w Niemczech). Ciężar dowodowy w postępowaniu podatkowym przerzucany jest na podatników (np. we Francji). W Polsce tendencja ta uwidacznia się w planach objęcia dodatkowymi obowiązkami, w tym dokumentacyjnymi, spółek osobowych.

W jakich sytuacjach uwarunkowania związane z cenami transferowymi są kluczowe dla polskich podatników?

Warto rozważyć te kwestie w szczególności w przypadku planów ekspansji na nowe rynki zbytu i racjonalizacji dotychczasowego modelu operacyjnego. Ogólnie jednak przepisy i praktykę w dziedzinie cen transferowych powinien mieć na uwadze każdy przedsiębiorca współdziałający z podmiotami powiązanymi. Obecnie niezbędna wiedza nie może ograniczać się już tylko do znajomości przepisów i praktyki polskiej.

@RY1@i02/2012/234/i02.2012.234.071000200.802.jpg@RY2@

Wojciech Górski

Artur Klęsk, Enodo Advisors Sp. z o.o.

Poprzez zaostrzenie polityki w zakresie cen transferowych państwa chcą sobie zabezpieczyć stosowny udział w zyskach, które międzynarodowe korporacje realizują w danej jurysdykcji

Rozmawiała Ewa Ciechanowska