Inwestycje w SSE bardziej korzystne dla małych i średnich firm

W ostatnich latach znacznie wzrosła liczba firm, które działają w specjalnych strefach ekonomicznych. Przez pierwsze 6 miesięcy 2014 r. zostało wydanych 438 zezwoleń. To prawie dwa razy więcej niż w całym 2013 r., a przedsiębiorcy deklarują zainwestowanie 21,6 mld zł i utworzenie 20,5 tys. miejsc pracy - wynika z danych Ministerstwa Gospodarki. Tak pozytywne statystyki to skutek dwóch decyzji. Po pierwsze: przedłużenia działania stref do końca 2026 r. Po drugie zmiany zasad udzielania pomocy publicznej, co nastąpiło od 1 lipca 2014 r. Ograniczono bowiem wysokość maksymalnej dopuszczalnej intensywności pomocy dla większości regionów Polski.

Nowe warunki

Po 1 lipca 2014 r. przedsiębiorcy muszą pamiętać o nowych limitach pomocy publicznej.

Maksymalna jej wielkość została bowiem obniżona na terenie całego kraju (poza czterema województwami Polski Wschodniej - w woj. warmińsko-mazurskim, podlaskim, lubelskim, podkarpackim wciąż obowiązuje limit 50 proc. kwalifikowanych wydatków inwestycyjnych. [infografika]

Dla małych i średnich firm ważną może być informacja, że w przypadku projektów inwestycyjnych nieprzekraczających 50 mln euro pułap pomocy może być zwiększony. Z kolei maksymalna wartość regionalnej pomocy inwestycyjnej dla dużych projektów inwestycyjnych jest ograniczona w stosunku do pułapu podstawowego (szczegóły w infografice na sąsiedniej stronie).

Warunki utrzymania nakładów inwestycyjnych dokonanych w specjalnej strefie ekonomicznej (dalej SSE) dla małych i średnich przedsiębiorców są korzystniejsze, ponieważ zakładają wyższą intensywność pomocy oraz krótszy okres trwałości projektów - 3 lata.

Trzeba też podkreślić, że istnieje możliwość kumulowania pomocy publicznej w ramach jednego projektu inwestycyjnego:

●zwolnienie z podatku dochodowego;

●zwolnienie z podatku od nieruchomości uzyskane na podstawie decyzji gminy, na terenie której położona jest inwestycja;

●środki finansowe z Funduszu Pracy przeznaczone na pomoc przy zatrudnianiu absolwentów oraz tworzenie miejsc pracy dla bezrobotnych;

●środki pomocowe z funduszy Unii Europejskiej dotyczące wsparcia na inwestycje, ochronę środowiska, likwidację bezrobocia.

Należy pamiętać, by łączna wielkość pomocy regionalnej udzielonej jednemu przedsiębiorcy nie przekroczyła dopuszczalnej wielkości pomocy publicznej.

Na początek zgoda od ministra

Aby móc skorzystać z pomocy publicznej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej w SSE, niezbędne jest uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie danej strefy. Wydawaniem tego typu zezwoleń zajmuje się minister gospodarki.

Zezwolenie określa, czym zajmuje się przedsiębiorca oraz warunki, na których zezwolenie jest udzielane. Warunki te mogą dotyczyć np. zatrudnienia na terenie strefy przez określony czas określonej liczby pracowników, dokonania inwestycji o wartości przewyższającej daną kwotę, terminu zakończenia inwestycji albo maksymalnej wysokości kosztów kwalifikowanych inwestycji i dwuletnich kosztów kwalifikowanych pracy.

Zezwolenie może być udzielone pod warunkiem, że podjęcie działalności na terenie strefy przyczyni się do osiągnięcia celów określonych w planie rozwoju strefy, przygotowanym przez ministra gospodarki.

Lokalizacja ma duże znaczenie

Wielu przedsiębiorców zastanawia się, czy możliwe jest włączenie do strefy nowych gruntów, na przykład stanowiących ich własność. Jest to możliwe.

W strefie ustanowionej na gruntach należących do podmiotów innych niż do zarządzającego strefą, Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego czy związku komunalnego wymagane jest jednak spełnienie dodatkowych warunków.

Przedsiębiorcy mają do dyspozycji kilka ciekawych możliwości. Przede wszystkim strefa na takich gruntach może dotyczyć wyłącznie powiatów o określonej przez Radę Ministrów stopie bezrobocia. W strefie działającej na takich gruntach powinny zostać utworzone nowe miejsca pracy lub poniesione nakłady inwestycyjne o wartości określonej przez rząd w odpowiednich przepisach (każda ze stref ma swoje rozporządzenia, na podstawie których działa). Alternatywnie, inwestycja może dotyczyć uruchomienia wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług, przez które rozumie się towary niewytwarzane na rynku polskim, usługi nieoferowane w regionie lub nowe rozwiązania technologiczne niestosowane dotychczas lub stosowane na rynku polskim nie dłużej niż rok. Spełnienie tych kryteriów technicznych musi zostać potwierdzone opiniami co najmniej dwóch jednostek naukowych. Ponadto, w związku z inwestycją musi być utworzonych co najmniej 30 nowych miejsc pracy i poniesione zostać muszą koszty kwalifikowane inwestycji o wartości co najmniej 20 mln zł.

Inną opcją może być inwestycja na takich gruntach w usługi badawczo-rozwojowe. W takich wypadkach wymagane jest utworzenie co najmniej 50 nowych miejsc pracy lub poniesienie kosztów kwalifikowanych inwestycji o wartości co najmniej 10 mln zł.

Wreszcie trzecią możliwością jest rozwój usług informatycznych (wydawanie gier komputerowych i niektórych typów oprogramowania, przetwarzania danych i hostingu internetowego), rachunkowych, kontroli ksiąg czy księgowych (z wyłączeniem podatkowych) albo centrów telefonicznych. W tych wypadkach wymagane jest utworzenie co najmniej 150 nowych miejsc pracy i poniesienie 20 mln zł nakładów inwestycyjnych.

Wymierne korzyści podatkowe

Pomoc publiczna udzielana jest w formie zwolnienia podatkowego. Aby z niego skorzystać, należy utrzymać własność składników majątku oraz prowadzić inwestycję przez 5 lat (mali i średni przedsiębiorcy muszą utrzymać własność przez 3 lata).

Jeżeli przedsiębiorca sprzeda środek trwały, który był wydatkiem inwestycyjnym kwalifikowanym przed upływem 5 lat od wprowadzenia go do ewidencji, straci prawo do zwolnienia z podatku dochodowego jedynie w odniesieniu do wydatków na nabycie lub wytworzenie tego środka trwałego. Przedsiębiorca traci prawo do zwolnienia z podatku dochodowego tylko w takiej części, w jakiej zwolnienie to było związane ze sprzedanym środkiem trwałym.

Takie stanowisko zaprezentował minister finansów w piśmie skierowanym do Ministerstwa Gospodarki i Pracy (nr GN-8/KK/58/2005/247/2004), a także w wielu indywidualnych interpretacjach podatkowych.

Wydatki kwalifikowane, czyli jakie

Wydatkami, które kwalifikują się do objęcia pomocą, są koszty inwestycji (bez VAT i akcyzy, o ile są odliczalne) poniesione na terenie strefy w trakcie obowiązywania zezwolenia. Są wśród nich: wydatki na nabycie gruntów lub prawa ich użytkowania wieczystego, nabycie, wytworzenie, rozbudowa lub modernizacja środków trwałych, nabycie wartości niematerialnych i prawnych związanych z transferem technologii (prawa patentowe, licencje, know-how lub nieopatentowana wiedza techniczna), koszty najmu lub dzierżawy gruntów, budynków i budowli, o ile trwa on co najmniej 5 lat (lub w przypadku małych i średnich przedsiębiorców - co najmniej 3 lata), licząc od przewidywanego terminu zakończenia nowej inwestycji, a także koszty związane z leasingiem finansowym.

Przedsiębiorcy muszą jednak pamiętać, że aby można było uznać wydatki za koszty kwalifikowane, muszą one być poniesione po uzyskaniu zezwolenia na prowadzenie działalności w SSE i pozostawać w związku z realizacją inwestycji. Co ważne - wydatki te muszą być niezbędne dla działalności określonej w zezwoleniu.

Niezbędne wyliczenia

Cenę nabycia i koszt wytworzenia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ustala się zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

Zgodnie z jej przepisami koszty finansowe związane z nabyciem aktywów trwałych zwiększają ich wartość do momentu przyjęcia składników majątku do użytkowania. Po tym dniu koszty finansowania np. odsetki od kredytu obciążają rachunek wyników.

Zdania odnośnie do zaliczania kosztów finansowych do wydatków inwestycyjnych są podzielone.

Przykładowo, organy z rezerwą podchodzą do zaliczania do wydatków inwestycyjnych kosztów cash poolingu (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 1 sierpnia 2011 r. nr IBPBI/2/423-900/11/AP). Jednocześnie za koszty kwalifikowane organy uznają np. koszty odsetek od pożyczki bankowej, podatek od czynności cywilnoprawnych od dopłaty do kapitału, koszty ubezpieczenia pożyczki bankowej oraz różnice kursowe związane z pożyczkami, odsetkami, kosztem zabezpieczenia pożyczki z banku oraz uzyskaną dopłatą (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 7 stycznia 2014 r. (nr IBPBI/2/423-1296/13/AK, IBPBI/2/423-1317/13/AK,IBPBI/2/423-1318/13/AK).

Oznacza to, że warto występować o szczegółowe interpretacje odnoszące się do różnych kategorii kosztów finansowych.

Problemy występujace w praktyce

Na stronie obok zamieszczamy przykłady wątpliwości, które były przedmiotem rozstrzygnięć NSA i Izb Skarbowych.

Ważne

Zaliczenie przedsiębiorcy do grupy MSP następuje na dzień wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w SSE

Ważne

Minimalna wysokość kosztów inwestycyjnych wynosi 100 tys. euro według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski z dnia udzielenia zezwolenia

Ważne

Warunkiem udzielenia pomocy z tytułu nowej inwestycji jest udział środków własnych przedsiębiorcy w wysokości co najmniej 25 proc. całkowitych kosztów kwalifikowanych inwestycji

Nie każdy biznes zyska preferencje

Przepisy określają długą listę wyłączeń, tj. rodzajów działalności, na które nie wydaje się zezwolenia na działanie w SSE. Należą do nich m.in.:

● wytwarzanie materiałów wybuchowych,

● wytwarzanie wyrobów tytoniowych,

● przetwarzanie paliw silnikowych,

● wyrób, rozlew i przetwarzanie napojów alkoholowych oraz spirytusu przeznaczonego na cele inne niż produkcja biokomponentów,

● prowadzenie ośrodków gier,

● usługi instalowania, napraw, konserwacji i remontu maszyn i urządzeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy;

● usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków i osadów ze ścieków kanalizacyjnych,

● usługi związane ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów i odzysku surowców wtórnych (z pewnymi wyjątkami),

● usługi związane z rekultywacją i pozostałych usług związanych z gospodarką odpadami,

● obiekty budowlane i roboty budowlane,

● handel hurtowy i detaliczny,

● naprawy pojazdów samochodowych, włączając motocykle,

● usługi związane z zakwaterowaniem i usługi gastronomiczne,

● usługi holowania w transporcie drogowym,

● niektóre usługi w zakresie informacji i komunikacji (np. nabywanie praw do określonych typów publikacji, w tym usługi licencyjne),

● usługi finansowe i ubezpieczeniowe,

● usługi związane z obsługą rynku nieruchomości,

● niektóre usługi profesjonalne, naukowe i techniczne,

● usługi administrowania i usługi wspierające,

● usługi administracji publicznej i obrony narodowej,

● usługi w zakresie obowiązkowych zabezpieczeń społecznych oraz edukacji,

● usługi w zakresie opieki zdrowotnej i pomocy społecznej, usług kulturalnych, rozrywkowych, sportowych i rekreacyjnych,

● działalność gospodarcza, na której prowadzenie wymagane jest posiadanie koncesji.

@RY1@i02/2014/174/i02.2014.174.215000400.801.jpg@RY2@

Specjalne strefy ekonomiczne w liczbach

PRZYKŁAD 1

Termin ważności zezwolenia

Udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie SSE na czas określony jest ograniczeniem swobody prowadzenia tej działalności - wyjaśnił NSA w wyroku z 11 marca 2014 r. (sygn. akt II GSK 136/13).

NSA odwołał się do art. 22 konstytucji, zgodnie z którym wolność prowadzenia działalności gospodarczej może być ograniczona jedynie na mocy ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. W opisanym przypadku wydanie decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje przepis będący podstawą do podjęcia takiego działania przez organ administracji. W celu rozstrzygnięcia sprawy należało ustalić, czy w dniu wydawania zezwolenia spółce istniała w przepisach rangi ustawy podstawa do określenia końcowej daty obowiązywania zezwolenia.

Jednocześnie NSA wskazał, że uchwalona w 2000 r. zmiana ustawy z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r . nr 42, poz. 274 ze zm.) obejmowała m.in. wykreślenie regulacji, zgodnie z którą zezwolenia wydawane były na czas określony. Wprowadzono za to przepis, w myśl którego zezwolenie miało obowiązywać do końca okresu, na jaki została ustanowiona strefa.

Dlatego określenie terminu ważności zezwolenia na działanie w SSE jest bezprawne.

PRZYKŁAD 2

Budowa stołówki przy firmie działającej w SSE

Choć budowa stołówki i centrum szkoleniowego są ekonomicznie związane z działalnością firmy na terenie SSE, to nie są wydatkami niezbędnymi, bo może ona działać bez stołówki i bez centrum - wyjaśnił NSA w wyrokach z 27 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II FSK 2462/11 i II FSK 2463/11).

PRZYKŁAD 3

Sprzedaż uprawnień do emisji CO₂

Sprzedaż nadwyżki przyznanego limitu CO₂ nie została wprawdzie expressis verbis wskazana w zezwoleniu na prowadzenie działalności w SSE, jednak - uwzględniając realia sprawy - należy stwierdzić, że zakup dla potrzeb własnych lub sprzedaż na własny rachunek przez spółkę przyznanych uprawnień do emisji CO₂ (związanych z produkcją płyt drewnopochodnych wysokiej i średniej gęstości) nie jest działalnością odrębnie klasyfikowaną i mieści się w tej samej grupie PKD, co wskazana w zezwoleniu na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie SSE, w ramach której wyszczególniono produkcję płyt fornirowych - zauważył NSA w wyroku z 30 czerwca 2014 r. (sygn. akt II FSK 1727/12).

Zdaniem sądu, skoro zatem w rozpatrywanej sprawie:

- nabycie limitów emisji CO₂ wiąże się wyłącznie z prowadzeniem wyszczególnionej w zezwoleniu działalności gospodarczej, w zakresie produkcji płyt fornirowych (działalność podstawowa),

- istnieje zależność między działalnością podstawową a nabyciem limitów emisji CO₂,

- powstanie po stronie spółki nadwyżek limitów emisyjnych CO₂ jest skutkiem inwestycji modernizacyjnych, realizowanych po sporządzeniu krajowego planu rozdziału,

- zbycie nadwyżek limitów emisyjnych klasyfikowane jest w ramach tej samej grupy statystycznej, przypisanej w zezwoleniu dla działalności podstawowej,

to uznać należy, że sprzedaż nadwyżek limitów emisyjnych jest funkcjonalnie powiązana z działalnością podstawową i to w ten sposób, że nabycie tych limitów warunkuje jej prowadzenie. Przychody ze zbycia niewykorzystanych praw do emisji CO₂ stanowią wobec tego przychody związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie produkcji płyt fornirowych. W konsekwencji dochód ze sprzedaży wymienionych praw majątkowych należy rozpoznać jako dochód uzyskany w ramach działalności podstawowej, wymienionej w zezwoleniu, a co za tym idzie, jako korzystający ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o CIT.

PRZYKŁAD 4

Przeniesienie części zakładu poza SSE

Opisana zmiana lokalizacji nie spowoduje utraty bądź zmniejszenia wartości przysługującego spółce zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, o ile zmiana będzie miała miejsce w ramach jednego regionu (w tym przypadku miasta).

Rozważane przez spółkę wykorzystywanie części aktywów na terenie zakładu znajdującego się poza SSE nie spowoduje utraty prawa do korzystania ze zwolnienia podatkowego, w tym także w części dotyczącej nabycia niniejszych środków trwałych/wartości niematerialnych i prawnych. Wskazana utrata prawa mogłaby być jedynie konsekwencją cofnięcia zezwolenia lub też uznania, że spółka nie spełnia warunków korzystania ze zwolnienia.

Stanowisko takie potwierdził również dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 16 czerwca 2014 r. (nr IBPBI/2/423-321/14/CzP).

@RY1@i02/2014/174/i02.2014.174.215000400.802.jpg@RY2@

Rafał Kowalski menedżer w dziale doradztwa podatkowego BDO

Rafał Kowalski

menedżer w dziale doradztwa podatkowego BDO

@RY1@i02/2014/174/i02.2014.174.215000400.803.jpg@RY2@

Beata Wójciak-Dziechciarz audit partner w dziale rewizji finansowej BDO

Beata Wójciak-Dziechciarz

audit partner w dziale rewizji finansowej BDO