Uprzednie porozumienie cenowe to metoda obrony cen transferowych

Kontrole podatkowe, licznie zapowiadane w komunikatach wydawanych przez Ministerstwo Finansów, budzą w przedsiębiorstwach należących do grup kapitałowych obawy o przyjęty poziom cen ustalony w transakcjach z podmiotami powiązanymi. Wydawane przez administrację podatkową informacje konsekwentnie przedstawiają stanowisko Ministerstwa Finansów, zgodnie z którym ceny w transakcjach realizowanych przez polskich podatników z podmiotami powiązanymi będą przedmiotem szczególnego zainteresowania organów podatkowych. Znajduje to odzwierciedlenie w rosnącej liczbie kontroli podatkowych skoncentrowanych na zagadnieniach dotyczących cen transferowych.

Jednym z rozwiązań zapobiegających ryzyku podatkowemu w tym zakresie jest zastosowanie procedury uprzednich porozumień cenowych pomiędzy podatnikami a administracją podatkową (z ang. APA - Advanced Pricing Agreement). Wprowadzono ją do polskiego porządku prawnego od 1 stycznia 2006 r.

Na czym polega

Uprzednie porozumienie cenowe polega na znalezieniu sposobu kształtowania cen transferowych, który akceptowany jest zarówno przez podatnika, jak i władze podatkowe. APA, wydawane na wniosek podatnika przez organ podatkowy w formie decyzji, oznacza potwierdzenie prawidłowego wybrania i stosowania metody kalkulacji oraz stanowi potwierdzenie rynkowego charakteru ceny i dochodu określonego w transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi. Tak ustalone ceny transferowe nie mogą być kwestionowane w trakcie ewentualnych kontroli podatkowych, o ile podatnik przestrzega ustaleń uzgodnionych podczas zawierania porozumienia z organami podatkowymi.

W zależności od liczby państw uczestniczących w porozumieniu, APA może mieć charakter jedno-, dwu- lub wielostronny i jest zawierane w Polsce przez ministra finansów. Sama procedura zawarcia porozumienia jest czasochłonna, bowiem składa się z kilku faz - jest to praktyką rekomendowaną przez Wytyczne OECD dot. cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych (dalej: Wytyczne OECD). Proces ten obejmuje w szczególności: nieformalne spotkanie wstępne z organem podatkowym, weryfikację wniosku o wszczęcie postępowania, negocjacje między podatnikiem a organem podatkowym oraz zawarcie porozumienia wraz z dalszą obserwacją jego realizacji. Termin obowiązywania porozumienia nie może być dłuższy niż 5 lat, jednak może zostać przedłużony na kolejne 5-letnie okresy.

Uprzednie porozumienia cenowe regulowane są w Polsce przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Obowiązująca od 1 stycznia br. nowelizacja tej ustawy z 10 września 2015 r., miała na celu skonkretyzowanie dotychczas stosowanych rozwiązań w ramach APA, a także dostosowanie obowiązujących w tym zakresie przepisów do Wytycznych OECD. Wprowadziła także korzystne z perspektywy podatników zmiany do procedury zawierania porozumień. Przykładowo podatnik nie musi zawierać oddzielnych porozumień do każdej realizowanej transakcji. Co więcej, ustawodawca postanowił włączyć umowy o podziale kosztów do katalogu transakcji, które będą mogły zostać objęte uprzednim porozumieniem cenowym, co do tej pory nie mogło mieć miejsca. W przeciwieństwie do stanu przed wejściem w życie nowelizacji, w określonych przypadkach możliwe będzie uznanie daty złożenia wniosku do ministra finansów jako daty zawarcia porozumienia.

Rzadko stosowane narzędzie

Mimo licznych korzyści wynikających z tytułu zawarcia porozumienia APA jest ciągle rzadko stosowanym narzędziem obrony warunków transakcyjnych w transakcjach wewnątrzgrupowych. Jak podają statystyki udostępniane przez Ministerstwo Finansów, do końca pierwszego kwartału 2016 r. złożono 71 wniosków o zawarcie porozumienia, z czego 68 zostało złożonych w okresie 2006-2015. Średni czas uzgodnienia warunków porozumienia w 2015 r. wynosił 12 miesięcy, co na tle innych krajów jest relatywnie krótkim terminem. W celu wszczęcia procedury APA w pierwszym kwartale 2016 r. do ministra finansów wpłynęły zaledwie trzy wnioski - wszystkie o zawarcie porozumienia jednostronnego. W latach 2006-2015 wydano 52 decyzje w sprawie zawarcia porozumienia. Szczegółowe dane dotyczące uprzednich porozumień cenowych w Polsce znajdują się w tabeli.

Należy przy tym nadmienić, że porozumienia w sprawie ustalania cen transakcyjnych są narzędziem powszechnie stosowanym przez podatników w zagranicznych jurysdykcjach podatkowych. Według statystyk przygotowanych przez Wspólne Forum UE ds. cen transferowych najwięcej wniosków o wszczęcie procedury APA składanych jest w Luksemburgu, Belgii oraz Wielkiej Brytanii. Przykładowo roczna liczba złożonych wniosków waha się zazwyczaj od 9 do 40 w Wielkiej Brytanii oraz od 60 do 90 w Belgii.

Opłata od wniosku

Zawarcie porozumienia wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty od wniosku wynoszącej 1 proc. wartości transakcji będącej przedmiotem porozumienia, przy czym opłata wynosi nie mniej niż 5000 zł i nie więcej niż 200 000 zł, w zależności od rodzaju porozumienia. Jednak wysokość opłaty należy rozpatrywać w kontekście otrzymywanych korzyści i poziomu bezpieczeństwa. Zawarcie porozumienia cenowego umożliwia efektywne planowanie podatkowe w zakresie cen transferowych oraz zapewnia bezpieczeństwo prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza ochronę przed długotrwałym i kosztownym postępowaniem podatkowym, które może być następstwem kwestionowania przez organy zasad transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

W praktyce, z uwagi na eliminację ryzyka doszacowania dodatkowego dochodu z tytułu transakcji zawieranych przez podmioty działające w ramach grup kapitałowych, uprzednie porozumienie cenowe jest jednym z najbardziej skutecznych sposobów na zabezpieczenie przed ryzykiem związanym z zakwestionowaniem cen ustalonych przez podmioty powiązane.

Porozumienie jednostronne	49	3
Porozumienie dwustronne	17	0
Porozumienie wielostronne	2	0
Razem	68	3

Monika Palmowska

dyrektor w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce

Agnieszka Osik

ekspert w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce

Podstawa prawna

Ustawa z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1649 ze zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.).