Na co muszą uważać spółki opodatkowane estońskim CIT

Spółka będąca podatnikiem CIT, która wybrała jako formę opodatkowania ryczałt od dochodów spółek (czyli tzw. estoński CIT), nie stosuje znacznej części przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1800; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2427; dalej: ustawa o CIT). Pośród tych pomijanych regulacji są m.in. wyłączenia kosztowe zapisane w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. To właśnie przez art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o CIT są limitowane wydatki związane z używaniem samochodów osobowych, które służą tzw. działalności mieszanej podatnika. Przypomnieć trzeba, że chodzi przy tym nie tyle o faktyczne wykorzystywanie samochodu dla potrzeb działalności gospodarczej oraz do celów niezwiązanych z taką działalnością podatnika, ile o pewien stan prawny traktowany jako korzystanie w sposób mieszany. Prawodawca przyjmuje bowiem założenie, że samochód jest uznawany za wykorzystywany również dla celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą podatnika wówczas, gdy na gruncie podatku od towarów i usług podatnik wyznacza VAT naliczony od zakupów, stosując wskaźnik 50 proc. (w uproszczeniu). Takie wyłączenie (ograniczenie) kosztowe nie ma zastosowania, jeżeli spółka opodatkowuje dochody w sposób zryczałtowany, estońskim CIT. Jest to wyraźna korzyść płynąca z wyboru takiej formy opodatkowania.

Oczywiście nie oznacza to, że spółka nie ma obowiązku wykazywać celowości wydatków związanych z używaniem samochodów osobowych i ich związku z prowadzoną działalnością. Pamiętać bowiem trzeba, że jednym z rodzajów dochodu opodatkowanego przez podatnika stosującego ryczałt od dochodów spółek jest ten wyznaczany wysokością wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Jednak sam fakt, że samochód jest wykorzystywany w sposób mieszany, a dla potrzeb VAT zastosowanie ma wskaźnik 50 proc., nie powinien stanowić przesłanki do stwierdzania, iż część wydatków związanych z używaniem samochodów osobowych generuje dochód opodatkowany estońskim CIT. Pośrednie potwierdzenie takiej tezy zawarte zostało w art. 28m ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT. Zgodnie z tą regulacją w dochodzie do opodatkowania należy uwzględnić 50 proc. wydatków związanych z używaniem i odpisów amortyzacyjnych oraz odpisów z tytułu utraty wartości m.in. samochodów osobowych w przypadku, gdy te składniki majątku nie są wykorzystywane wyłącznie na cele działalności gospodarczej. W ten sposób prawodawca definiuje (z przeciwieństwa) dochód z ukrytych zysków. Tymczasem ukryte zyski występują jedynie wówczas, gdy beneficjantami świadczeń spółki są określone osobny. Otóż przez ukryte zyski rozumie się świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio z podatnikiem lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem. Zatem wydatki na samochód osobowy (podobnie jak inne składniki majątku spółki), który jest wykorzystywany w sposób mieszany, wygenerują dochód identyfikowany poprzez połowę ich wartości - ale tylko wówczas, gdy bezpośrednio lub pośrednio korzystają z pojazdu właściciele lub osoby z nimi powiązane albo podmioty powiązane ze spółką.