Jak dokumentować darowizny, by nie zapłacić podatku

radca prawny w Zespole Doradztwa Podatkowego Kancelarii Salans

– Przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o podatku dochodowym od osób prawnych przewidują możliwość wykorzystania niektórych darowizn przekazanych przez podatnika w celu pomniejszenia jego zobowiązań podatkowych. Przede wszystkim niektóre darowizny mogą być odliczone od dochodu do opodatkowania. Ponadto wartość niektórych darowizn może stanowić podatkowy koszt uzyskania przychodu, a więc pomniejszać już przychód podatkowy. W szczególności przychód podatkowy możemy pomniejszyć o koszty wytworzenia lub cenę nabycia produktów spożywczych, które przekazaliśmy organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez tę organizację. Wreszcie każdy z nas może skorzystać z rozwiązania podobnego do darowizny i przekazać 1 proc. swojego podatku w zeznaniu rocznym.

– Przed pomniejszeniem dochodu powinniśmy sprawdzić, czy ulga nam w ogóle przysługuje. Odliczenie od dochodu przysługuje w przypadku udzielenia darowizny na cele pożytku publicznego przekazane organizacjom pożytku publicznego w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego, na cele kultu religijnego, a w przypadku osób fizycznych – także na cele krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi.

Ustawy podatkowe przewidują limit odliczeń darowizn. W przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych limit wynosi 6 proc. rocznego dochodu. Jeśli więc osiągnęliśmy w danym roku dochód w wysokości 50 tys. zł, będziemy uprawnieni do pomniejszenia go o darowiznę nie wyższą niż 3 tys. zł, czyli 50 tys. zł x 6 proc. Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych są uprawnieni do odliczenia darowizn w wysokości do 10 proc. rocznego dochodu. Co ważne, jeżeli dokonaliśmy darowizn na różne cele, np. na cele pożytku publicznego oraz kultu religijnego, łączna kwota odliczeń nie może przekroczyć w roku podatkowym 6 proc. dochodu (10 proc. dla osób prawnych). Kwota limitu odliczeń nie jest więc przewidziana odrębnie dla każdego ze wskazanych celów, lecz jest liczona łącznie.

Poza wykorzystaniem darowizn określonych w przepisach o podatku dochodowym istnieje także możliwość odliczenia darowizn przewidzianych w ustawach o stosunku państwa do poszczególnych kościołów w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tymi przepisami, odliczeniu od dochodu podlegają darowizny przekazane kościelnym osobom prawnym na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła. Darowizny przewidziane tymi przepisami są potencjalnie najbardziej korzystne dla podatników. Nie dotyczą ich bowiem limity odliczeń określone w ustawach podatkowych.

– Przepisy podatkowe dopuszczają możliwość odliczenia od dochodu darowizn udzielonych na rzecz równoważnych organizacji określonych w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzących działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizujących cele pożytku publicznego. Do takiego odliczenia również stosujemy limit 6 proc. lub 10 proc. dochodów. Co do zasady, nie ma natomiast możliwości odliczenia darowizn udzielonych na rzecz organizacji zagranicznych z innych krajów lub na cele inne niż cele pożytku publicznego.

– Odliczenie darowizny od dochodu przysługuje pod warunkiem, że wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niż pieniężna – dokumentem, z którego wynika wartość tej darowizny, oraz oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

Dla odliczenia darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego funkcjonującej w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niezbędne jest:

● udokumentowanie przez podatnika oświadczeniem tej organizacji, że na dzień przekazania darowizny była ona równoważną organizacją do polskiej organizacji pożytku publicznego, realizującą cele pożytku publicznego i prowadzącą działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych oraz

● istnienie podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, lub odrębnych ustaw, do uzyskania przez polski organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, na którego terytorium organizacja posiada siedzibę (pomoc podatkowa fiskusa zagranicznego).

Darowizny przekazane na działalność charytatywno-opiekuńczą kościoła powinny być udokumentowane sprawozdaniem przygotowanym przez obdarowanego, czyli kościelną osobę prawną. Sprawozdanie powinno być sporządzone w ciągu dwóch lat od przekazania darowizny. Musi z niego wynikać, że darowizna została wykorzystana na działalność charytatywno-opiekuńczą kościoła.

– Urząd skarbowy jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli i sprawdzenia prawdziwości złożonego przez nas zeznania w ciągu kolejnych pięciu lat. Okres ten jest liczony od końca roku kalendarzowego, w którym przypadał termin płatności zobowiązania wynikającego ze złożonej deklaracji podatkowej. W przypadku zeznania za 2009 rok, termin zapłaty zobowiązania podatkowego przypada w 2010 roku, a zatem okres przedawnienia tego zobowiązania upłynie 31 grudnia 2015 r. Podczas kontroli mamy obowiązek okazać wszystkie dokumenty potwierdzające przekazanie darowizny, którą odliczyliśmy od dochodu w naszym zeznaniu podatkowym.

– Jeśli zgubimy dokumenty potwierdzające przekazanie darowizny i nie będziemy w stanie udowodnić zasadności odliczeń dokonanych w naszym zeznaniu, w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie możemy przedstawić duplikaty brakujących dokumentów (np. potwierdzenia przelewów bankowych czy duplikaty umów). Gdy jednak tego nie zrobimy, urząd skarbowy będzie uprawniony do zakwestionowania naszego zeznania podatkowego i do zanegowania naszego prawa do odliczenia darowizny od dochodu, żądając uiszczenia należnego podatku oraz odsetek, które zostaną naliczone za zwłokę w dokonaniu płatności.