Jakie obowiązki wiążą się z transakcjami internetowymi

Wiele osób sprzedaje produkty za pośrednictwem serwisów internetowych, nie rejestrując działalności gospodarczej i nie płacąc podatków. Co ciekawe, nie chodzi wcale o sprzedaż kilku przedmiotów za drobną kwotę. Chodzi o takie ilości i kwoty, które świadczą o prowadzeniu internetowego sklepu i nieodprowadzaniu z tego tytułu żadnych podatków. Takie informacje podaje referat ds. handlu internetowego, działający przy Izbie Skarbowej w Bydgoszczy od 1 stycznia 2009 r. Zajmuje się on kontrolą transakcji w sieci, zawieranych w całej Polsce.

Z każdą aktywnością w sieci wiążą się pewne obowiązki podatkowe. W grę wchodzą tu takie obciążenia, jak: podatek dochodowy od osób fizycznych, podatek od towarów i usług, podatek od czynności cywilnoprawnych, a czasem również akcyza.

Warto o tych obowiązkach pamiętać, bo działalność w sieci jest pod ścisłą kontrolą fiskusa, co pozwala organom podatkowym na łatwe wykrywanie nadużyć w tym zakresie. Nierozliczenie sprzedaży czy kupna przed urzędem skarbowym spowoduje powstanie zaległości podatkowej, którą będzie trzeba uiścić wraz z odsetkami. Dodatkowo organy podatkowe mogą ukarać podatnika sankcją wynikającą z kodeksu karnego skarbowego.

Obowiązki podatkowe osób handlujących w internecie będą zależały od sposobu prowadzonej działalności. Inaczej będą musieli rozliczyć się podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, a inaczej osoby dokujące transakcji poza firmą. W związku z tym podatnicy działający w sieci w pierwszej kolejności powinni ustalić, czy prowadzona przez nich działalność jest działalnością gospodarczą. Jeśli jest działalnością zarobkową, prowadzoną w sposób zorganizowany i ciągły, to będzie normalną działalnością gospodarczą. Przy ocenie, czy zostały podjęte czynności zmierzające bezpośrednio do rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, należy uwzględniać wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność. Przypomniał o tym Sąd Najwyższy w wyroku z 25 listopada 2005 r. (sygn. akt I UK 80/05).

Zatem prowadzenie firmy w internecie spowoduje, że przedsiębiorca będzie musiał zarejestrować działalność, odprowadzać należne podatki i składki ZUS.

Jeżeli prowadzona działalność spełnia warunki umożliwiające uznanie jej za działalność gospodarczą, sprzedawca powinien rozpoznawać przychód, ustalać dochód na podstawie prowadzonej dokumentacji podatkowo-księgowej, ewentualnie wpłacać zaliczki na podatek dochodowy.

Może się też zdarzyć, że działalność handlowa podlega opodatkowaniu VAT, co z kolei wiąże się z obowiązkiem rejestracji jako podatnik VAT, prowadzeniem rejestru VAT, składaniem deklaracji i rozliczaniem tego podatku, wystawianiem faktur lub rejestrowaniem obrotu w kasie rejestrującej.

Towary lub usługi w internecie mogą też sprzedawać osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. W tym przypadku najczęściej chodzi o działania na aukcjach internetowych. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT sprzedaż rzeczy ruchomych, która nie jest wykonywana w ramach działalności, jeżeli następuje przed upływem sześciu miesięcy od dnia ich nabycia, rodzi obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Wynika to z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy o PIT, zgodnie z którym źródłem przychodu jest m.in. odpłatne zbycie rzeczy, jeżeli następuje przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Tu jedna ważna uwaga: obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych powstaje z chwilą przekroczenia tzw. kwoty wolnej od podatku, która w 2011 r. wynosi 3091 zł. Do kwoty tej wliczane są jednak wszystkie źródła dochodów, a nie tylko zyski z internetowych aukcji.

Osoba fizyczna kupująca rzeczy na aukcjach internetowych, która nie jest podatnikiem VAT, będzie zobowiązana do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli wartość danego towaru będzie przekraczać 1 tys. zł. Stawka tego podatku wynosi 2 proc. od wartości sprzedawanego towaru. Obowiązek zapłaty takiego podatku przy umowach sprzedaży ciąży na kupującym.

Aktywność w internecie to jeden z głównych obszarów kontroli, prowadzonych przez organy podatkowe. To konsekwencja wykrywanych nadużyć w tym zakresie.

W tym celu urzędnicy kontaktują się z właścicielami portali aukcyjnych i proszą o przekazanie danych dotyczących konkretnego użytkownika. Mają też programy komputerowe, które pomagają w odszukiwaniu podatników, którzy działają w internecie, a nie wywiązują się z obowiązków podatkowych.

Z każdym rokiem dokonywanie transakcji za pośrednictwem internetu ma coraz więcej zwolenników, i to zarówno ze strony sprzedających, jak i kupujących. Wiąże się to z łatwością, bezpieczeństwem oraz bardzo dużą ofertą towarową, zlokalizowaną w jednym miejscu, a dla sprzedawców - z niczym nieograniczoną liczbą kupujących oraz zyskami generowanymi przez ten kanał dystrybucji. Taka sytuacja jest jednocześnie dużym polem do nadużyć ze strony podmiotów dokonujących sprzedaży za pośrednictwem internetu i okazją do podejmowania prób niewywiązywania się z obowiązków podatkowych.

Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowany podmiot wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Specyfika handlu internetowego powoduje, że stwarza on potencjalnie większe pole do nadużyć niż handel tradycyjny. Co do zasady jednak przebieg postępowania kontrolnego w zakresie podmiotów prowadzących działalność w internecie nie jest w szczególny sposób regulowany przez prawo podatkowe. Zagadnienia związane z procedurą kontroli opierają się na tych samych podstawach prawnych co tradycyjne kontrole podatkowe. Jedyną rzeczą, która wyróżnia tego typu kontrole, jest trudność i czasochłonność zbierania przez osoby prowadzące postępowanie kontrolne materiału dowodowego. Osoby prowadzące kontrole w zakresie e-handlu dokonują szczegółowej analizy i weryfikacji wszystkich przejawów aktywności podejmowanej w sieci przez kontrolowany podmiot, kojarzą fakty i zdarzenia oraz badają ślady i informacje, które pozostawili kontrolowani.

Jeśli urząd wytypuje już osobę do kontroli, najczęściej wzywana jest ona do złożenia wyjaśnień, np. w sprawie wysokości zadeklarowanego za dany rok podatku dochodowego. Urząd może również żądać informacji, czy podatnik sprzedał towar po cenie, która odpowiada jego rynkowej wartości.

Podatnik ma prawo obrony przy kontaktach z fiskusem. Ma prawo czynnie uczestniczyć w czynnościach fiskusa, może pytać o informacje, jakie pozyskuje organ, może przeglądać zgromadzone materiały, prosić o powołanie świadków czy przeprowadzenie rozprawy podatkowej, która pozwala na konfrontację wiedzy urzędników i podatnika.

Podczas prac weryfikacyjnych pracownicy bydgoskiego referatu wykorzystują wiele narzędzi informatycznych, zarówno własnych, jak i komercyjnych. Pozwalają one z morza sprzedawców internetowych wytypować tych, którzy nieprawidłowo dokonują rozliczeń podatków z fiskusem.

Użytkownicy pozostawiają, wiele śladów, część z nich nieświadomie (adres IP, nazwa hosta itp.), niektóre świadomie (numer telefonu, adres, numer Gadu-Gadu, adres e-mail, loginy na portalach społecznościowych).

Porównując ze sobą fakty i informacje uzyskane w trakcie monitorowania sprzedawców dokonujących transakcji w sieci z istniejącymi bazami danych w organach podatkowych, można ustalić konkretne osoby, które zajmują się tą działalnością.

Porównując wielkości obrotów uzyskanych ze sprzedaży w sieci z wielkościami deklarowanymi w składanych zeznaniach podatkowych, urzędnicy uzyskują informację o tym, czy dany sprzedawca uczciwie rozlicza uzyskiwane dochody.

Przy kontroli podatnika działającego w internecie urząd ma też pewne obowiązki. Organ podatkowy musi przedstawić podatnikowi upoważnienie do przeprowadzenia kontroli oraz okazać legitymację służbową. Kontrolę kończyć powinno doręczenie protokołu, w którym organ podatkowy dokumentuje jej przebieg.

Przedsiębiorca, który wykonuje zarobkowo działalność handlową przez internet, spełnia warunki prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest wolny od obowiązków podatkowych ciążących na podmiotach prowadzących sprzedaż towarów czy usług w tradycyjny sposób. W zakresie podatku dochodowego ukrywanie źródła przychodów ze sprzedaży towarów przez internet - jeżeli zostanie wykazane w trakcie kontroli - może wiązać się nie tylko z ustaleniem zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami, ale także grozić odpowiedzialnością karną skarbową.

Z praktyki działań referatu ds. handlu internetowego funkcjonującego w ramach Izby Skarbowej w Bydgoszczy wynika, że najczęstszymi nieprawidłowościami, z jakimi spotykają się organy podatkowe w trakcie prowadzonych kontroli u podatników dokonujących transakcji za pośrednictwem internetu, są:

- prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej,

- brak dokumentacji podatkowej,

- firmanctwo.

Częstym błędem występującym podczas kontroli sprzedaży internetowych jest też dokonywanie czynności sprzedaży z pominięciem kasy rejestracyjnej bądź bez wystawiania faktury VAT.

Podatnicy, którzy mimo takiego obowiązku nie rozliczą działalności w internecie, mogą zostać ukarani sankcjami wynikającymi z kodeksu karnego skarbowego. Podatnicy, którzy uchylają się od opodatkowania, nie ujawniają właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składają deklaracji, przez co narażają podatek na uszczuplenie, podlegają karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Natomiast jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Kara za przestępstwa skarbowe w 2011 roku może wynieść od 46,20 zł do 18 480 zł. Natomiast kara za wykroczenie skarbowe może być wymierzona w granicach od 138,60 zł do 27 720 zł.

Ewa Konderak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649).