Poradnia podatkowa

Sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Jak z tego wynika, kluczowe znaczenie ma moment nabycia danej nieruchomości. W opisanym przypadku podatnik nabył część domu w 2010 roku, zatem zastosowanie znajdą tu przepisy ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z nimi od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości podatek dochodowy wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku i jest płatny w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę między przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d ustawy o PIT, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, dokonanych od zbywanej nieruchomości.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 omawianej ustawy, wolne od podatku są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Konieczne jest jednak, aby począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze sprzedaży został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Udokumentowane wydatki na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Spłata dokonana w 2011 roku na rzecz żony ze środków uzyskanych ze sprzedaży udziału w nieruchomości nabytej w drodze spadku stanowi wydatek na cele mieszkaniowe w rozumieniu przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT. W sytuacji gdy cały przychód z odpłatnego zbycia udziału w domu odziedziczonym po rodzicach zostanie przeznaczony na spłatę byłej żony, to uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Zryczałtowany 10-proc. podatek dochodowy pobiera się od uzyskanych na terytorium Polski dochodów (przychodów) z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów i rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy (art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT). Z kolei na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT, wolne od podatku są świadczenia otrzymywane przez emerytów i rencistów, w tym od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Zwolnieniem objęte są wszelkie świadczenia - rzeczowe (w naturze), pieniężne i niepieniężne.

Zatem jeśli suma wszystkich świadczeń, w tym także dofinansowania do wycieczki, otrzymanych przez byłego pracownika (obecnie emeryta lub rencistę) przekroczy w danym roku kwotę 2280 zł, to wtedy były pracodawca, jako płatnik, będzie miał obowiązek pobrać od tych świadczeń przy wypłacie zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10 proc. należności. Natomiast jeśli wypłacane emerytom i rencistom dofinansowanie do wycieczki wraz z pozostałymi świadczeniami wypłaconymi w danym roku nie przekroczy wspomnianego limitu 2280 zł, to świadczenie to będzie korzystało ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). Natomiast przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, a także świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa (art. 8 ust. 1 ustawy).

Określony w ustawie o VAT zakres opodatkowania wskazuje, iż do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Uzyskiwane dochody z tytułu rachunku bankowego w postaci odsetek powstają w wyniku samego faktu posiadania środków pieniężnych. Jest to w całości niezależne od prowadzonej przez gminę działalności gospodarczej, a wysokość uzyskanych w miesiącu środków zależy jedynie od wysokości środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Ponieważ gmina nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, której celem i efektem jest uzyskiwanie odsetek, należy uznać, że z tytułu otrzymywania odsetek z posiadanych na rachunku bankowym środków pieniężnych nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Tym samym uzyskiwane odsetki nie podlegają przepisom ustawy o VAT. Zatem odsetki te nie stanowią obrotu i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Gmina nie ma więc obowiązku ewidencjonowania i deklarowania z tego tytułu obrotu dla celów VAT.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem zaś jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Jak z tego wynika, do podstawy opodatkowania VAT wlicza się tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które mają bezpośredni wpływ na cenę z tytułu dostawy lub świadczenia usługi.

Elementem zasadniczym, wpływającym na objęcie uzyskanej przez podatnika dotacji definicją podstawy opodatkowania jest stwierdzenie, czy dotacja udzielana jest w celu sfinansowania, czy też dofinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia usług.

Jeśli więc podatnik przy świadczeniu usług otrzymuje od innego podmiotu dofinansowanie, np. w postaci dotacji stanowiącej dopłatę do ceny usługi, to stanowi ono, obok ceny, uzupełniający ją element podstawowy opodatkowania z tytułu świadczenia usługi. Natomiast dotacje mające na celu dofinansowanie ogólnych kosztów działalności, nieuzależnione od ilości i wartości dostarczanych towarów lub świadczonych usług, nie podlegają opodatkowaniu VAT.

W opisanym stanie faktycznym spółka otrzymuje od gmin dofinansowanie na pokrycie kosztów bieżącej działalności, które nie wpływa na cenę biletów.

Uwzględniając powyższe uregulowania, stwierdzić należy, iż otrzymywane dofinansowanie w związku ze świadczeniem na rzecz pasażerów usług publicznych w zakresie drogowych przewozów pasażerskich nie będzie stanowić wynagrodzenia z tytułu usług wykonywanych na rzecz samorządów i tym samym nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT. I choć trzeba przyjąć, że między spółką a gminami istnieje wprawdzie stosunek prawny (umowa), to jednak w jego ramach bezpośrednim i ostatecznym beneficjentem będzie społeczeństwo korzystające z usług transportu. Brak jest zatem podstaw, aby twierdzić, że istnieje jakiekolwiek obustronne i ekwiwalentne świadczenie. Spółka nie będzie świadczyć usług na rzecz gmin, lecz na rzecz potencjalnych podróżnych, a wynagrodzenie z tego tytułu stanowić będą kwoty uzyskane przez spółkę ze sprzedaży biletów na rzecz pasażerów. Brak jest zatem bezpośredniego związku między kwotą dofinansowania a wynagrodzeniem z tytułu świadczenia usług przewozu pasażerskiego.

Otrzymywanego dofinansowania nie można też rozpatrywać w kategorii dotacji czy innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Nie ma ono bowiem bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług przewozu.

Jak z tego wynika, dofinansowanie otrzymywane przez spółkę od samorządów w związku ze świadczeniem na rzecz pasażerów usług publicznych w zakresie drogowego przewozu pasażerskiego nie podlega opodatkowaniu VAT.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Ewa Ciechanowska