Poradnia podatkowa

W przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione przede wszystkim dwa szczególne warunki. Po pierwsze, odliczenia tego dokonuje czynny, zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług. Po drugie, towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Ponadto nie mogą zaistnieć tzw. przesłanki negatywne określone w art. 88 ustawy o VAT.

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość odliczenia podatku naliczonego przez podmiot niebędący czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT oraz podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku i niepodlegających temu podatkowi.

Z przedstawionego stanu faktycznego można zakładać, że działalność stowarzyszenia związana z realizacją projektu nie spowoduje osiągnięcia żadnych przychodów, a wytworzona w ramach remontu infrastruktura nie będzie wykorzystywana do jakichkolwiek czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Stowarzyszenie zaś nie jest i nie będzie czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT.

W przedstawionej sytuacji nie zostanie spełniony żaden z koniecznych do odliczenia warunków, zatem stowarzyszeniu nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w związku z realizacją projektu.

Podstawa prawna

Art. 87 ust. 1 i 2, art. 88 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Ponieważ jednostki samorządu terytorialnego są wyposażone w osobowość prawną oraz w określonym zakresie wykonują samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, należy uznać, iż spełniają one zawartą w tym przepisie definicję podatnika VAT. Oznacza to, że w zakresie czynności cywilnoprawnych dokonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego, nawet gdy dotyczą one zadań własnych gminy, podmioty te powinny być uznane za podatników VAT.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Jak z tego wynika, świadczona przez gminę za wynagrodzeniem na podstawie umowy zawartej z zakładem usługa przesyłu ścieków powinna być traktowana jako odpłatne świadczenie usług, dla którego ani ustawa o VAT, ani wydane na jej podstawie rozporządzenia nie przewidują zwolnienia z VAT.

Co prawda, na gruncie prawa cywilnego mogą istnieć pewne wątpliwości co do skuteczności zawieranych porozumień lub umów między jednostką samorządu terytorialnego, jaką jest gmina, a jej zakładem budżetowym, jednak ustawa o VAT skupia się zasadniczo na ekonomicznych skutkach czynności i zdarzeń prawnych i z nich wywodzi obowiązek podatkowy (lub jego brak). W opisanej decydujący powinien być nie prawny (na gruncie prawa cywilnego), lecz ekonomiczny aspekt transakcji. Zatem w przypadku faktycznego zawarcia umowy między gminą a zakładem i wykonywania na tej podstawie świadczenia powinno ono podlegać opodatkowaniu VAT.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

O zastosowaniu podwyższonych kosztów uzyskania przychodów decyduje wyłącznie fakt osiągnięcia przez podatnika (pracownika) przychodu za wykonanie czynności (utworu) będącej przedmiotem prawa autorskiego. Należy zatem ustalić, czy projekty sieci wodociągowych i kanalizacyjnych wraz z opisem to czynności będące przedmiotem prawa autorskiego.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory: wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe); plastyczne; fotograficzne; lutnicze; wzornictwa przemysłowego; architektoniczne; muzyczne i słowno-muzyczne; sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne oraz audiowizualne (w tym filmowe).

Ponadto domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.

Z opisanego stanu faktycznego wynika, że podatnik jako projektant uczestniczy w procesie projektowania sieci oraz infrastruktury technicznej, stając się tym samym współtwórcą całego dzieła. Będąc autorem wspomnianych projektów, posiada do nich prawa autorskie, które przenosi na rzecz pracodawcy. Biuro projektowe, dzięki ewidencji za pomocą karty pracy, może jednoznacznie określić, ile czasu pracownik poświęcił w regulaminowym czasie na prace projektowe - twórcze. Zatem zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do wynagrodzenia uzyskiwanego przez projektanta z tytułu przeniesienia praw autorskich, ustalonego proporcjonalnie do czasu pracy, zgodnie z kartą pracy, mogą być zastosowane podwyższone - 50-proc. koszty uzyskania przychodu.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 904 z późn. zm.).

W przypadku źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, należy przyjąć, iż kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością, których celem jest osiągnięcie przychodów, zabezpieczenie lub zachowanie źródła tych przychodów.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów). Kosztów podatkowych nie stanowią też naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone odsetki od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów). Jak z tego wynika, dopiero zapłacenie odsetek daje możliwość zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów.

Przepisy ustawy o PIT nie uzależniają zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na spłatę odsetek od kredytów przeznaczonych na sfinansowanie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, od klasyfikacji czy nazwy kredytów stosowanych przez instytucje finansowe, jak również od rodzaju zaciągniętego kredytu. Warunkiem uznania za koszt odsetek od kredytu jest przede wszystkim istnienie związku przyczynowo-skutkowego między kredytem a przychodem z działalności.

Decydujące znaczenie ma więc faktyczne przeznaczenie kredytu, a nie treść umowy kredytowej zawartej z bankiem oraz faktyczne zapłacenie odsetek od kredytu.

Oznacza to, że nie można odmówić prawa do zaliczenia w koszty zapłaconych odsetek od kredytu zaciągniętego na imię i nazwisko przedsiębiorcy, jeśli wykaże on związek między poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem.

W opisanej sytuacji odsetki od kredytu mogą stanowić koszty uzyskania przychodu, lecz zaciągnięty kredyt musi pozostawać w związku z uzyskiwanymi przez przedsiębiorcę z tego źródła przychodami, przy czym odsetki od kredytu w celu ich zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodu muszą zostać faktycznie zapłacone i należycie udokumentowane. Odsetki nie mogą też zwiększać kosztów inwestycji.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Ewa Ciechanowska