Rozbieranie imperium. Azja Środkowa idzie w stronę USA

Pierwsza faza dekompozycji rosyjskiego imperium kolonialnego nastąpiła u progu lat 90. XX w., gdy suwerenność odzyskali dawni członkowie RWPG i Układu Warszawskiego. Niemal równocześnie podobny kurs obrały Litwa, Łotwa i Estonia. Podobnie jak Polska wykorzystały implozję ZSRR i trwale postawiły na polityczno-ekonomiczną integrację z Zachodem. Później, już w trudniejszych warunkach i z różnym skutkiem, tego samego spróbowały Ukraina i Gruzja, Azerbejdżan zaś zacieśnił współpracę z Turcją. Moskwa ze swej strony uparcie stosowała różne rodzaje dywersji w krajach bałtyckich, na Kaukazie i wobec Kijowa posunęła się do interwencji zbrojnych, a pozostałe państwa byłego ZSRR starała się wiązać ze sobą siecią zależności agenturalnych, ekonomicznych i wojskowych.