Jak uczelnia może zdobyć dodatkowe środki na kształcenie

Firma może nawiązać współpracę z uczelnią, która wykształci dla niej kadrę. W tym celu strony powinny zawrzeć umowę. Określą w niej warunki, na podstawie których będzie obywało się takie kształcenie. Przedsiębiorca może też zaoferować staże w ramach programu studiów. Może też skierować do szkoły pracowników uczelni, którzy będą prowadzić praktyczne zajęcia, np. laboratoria czy warsztaty. Ułatwienia w zakresie nawiązania współpracy między zakładami pracy a szkołami wyższymi przewiduje nowelizacja ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, która wejdzie w życie już w październiku tego roku. Umożliwia ona w większym stopniu udział przyszłych pracodawców w kształceniu studentów i tworzeniu programów nauczania tak, aby odpowiadały one na nowe zapotrzebowania rynku pracy.

Art. 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Art. 1 pkt 3 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).

Uczelnie, również niepubliczne, mogą ubiegać się o środki finansowe na utworzenie kierunku. Takie fundusze wypłaca Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego z programu kierunków zamawianych, który jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). Szkoła wyższa może wnioskować o te pieniądze, jeśli zaproponuje projekt, który uatrakcyjnia kształcenie na kierunkach matematycznych, technicznych i przyrodniczych, czyli tych, które zostały uznane przez resort nauki za deficytowe na rynku pracy i strategiczne dla rozwoju polskiej gospodarki. Oznacza to, że środki w ramach programu na promocję kierunków zamawianych otrzymają placówki, które urozmaicą kształcenie na jednym z 17 kierunków. Są to: automatyka i robotyka, biotechnologia, budownictwo, chemia, energetyka, fizyka, informatyka, inżynieria materiałowa, inżynieria środowiska, matematyka, mechanika i budowa maszyn, mechatronika, ochrona środowiska, wzornictwo, kierunek unikatowy, makrokierunek oraz studia miedzywydziałowe. Na dofinansowanie takich studiów uczelnia może dostać kilka milionów złotych. Będzie mogła je przeznaczyć m.in. na zorganizowanie dodatkowych zajęć, staży, praktyk i stypendia dla najlepszych studentów sięgające nawet 1 tys. zł miesięcznie. Minister nauki i szkolnictwa wyższego co roku ogłasza nabór wniosków w tym programie. Wszelkie informacje, zarówno o terminach, jak i wymaganej dokumentacji konkursowej, dostępne są na stronie resortu nauki: www.nauka.gov.pl.

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka, Działanie 4.1 Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy, Poddziałanie 4.1.2. Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy.

Placówka, która prowadzi, oprócz działalności dydaktycznej, także przedsięwzięcia naukowe, może ubiegać się o pieniądze na rozwój badań. Obecnie działają dwie państwowe instytucje, które prowadzą konkursy skierowane dla naukowców, są to Narodowe Centrum Nauki (NCN) i Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR). NCN przyznaje pieniądze na badania podstawowe, czyli teoretyczne, których głównym celem jest poszerzenie wiedzy w danej dziedzinie. Z kolei NCBiR przeznacza środki na badania zaawansowane, które mają doprowadzić do wykorzystania ich wyników w praktyce, np. przez stworzenie wynalazków. Między innymi z tych źródeł jednostki naukowe, w tym uczelnie, mogą wnioskować o przyznanie pieniędzy na sprzęt badawczy. Będzie on mógł być wykorzystywany zarówno w pracach naukowców, jak i do kształcenia studentów. NCN i NCBiR przekazują także fundusze na wyjazdy naukowe za granicę. Finansują też pomoc skierowaną do młodych naukowców, którzy dopiero rozpoczynają swoją karierę.

Art. 2 pkt 9 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. nr 96, poz. 615 z późn. zm.).

W obecnym stanie prawnym nie jest możliwe połączenie szkoły wyższej niepublicznej z uczelnią publiczną. Dopuszczalne jest jedynie połączenie uczelni publicznych oraz między niepublicznymi. Natomiast konsolidacja może być dokonana między uczelnią akademicką (która ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora) a zawodową (prowadząca studia na poziomie licencjackim i magisterskim). Ułatwienia w tej kwestii wprowadza reforma szkolnictwa wyższego, która wejdzie w życie już w październiku. Wnioskować o połączenie będą mogli rektorzy uczelni. Obecnie ma do tego prawo minister nauki i szkolnictwa wyższego lub sejmik województwa. Po zmianach uprawnieni do tego będą także rektorzy. Da im to swobodę w podejmowaniu decyzji o konsolidacji i pozwoli na tworzenie tańszych, a zarazem sprawniej działających ośrodków dydaktyczno-naukowych.

Art. 18 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Art. 1 pkt 15 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).

Uczelnia może czerpać zyski z prac naukowych tworzonych przez jej pracowników. W tym celu powinna zdecydować się np. na utworzenie centrum transferu technologii w formie spółki handlowej. Pozwoli ono na sprzedaż powstających na niej produktów naukowych. Szkoła będzie mogła także nawiązać, z jej pomocą, współpracę z innymi jednostkami naukowymi czy przedsiębiorstwami, które pomogą ulepszać i upowszechniać wyniki badań. Może również w celu lepszego wykorzystania potencjału intelektualnego i technologicznego prowadzić akademicki inkubator. Pozwala on na wsparcie działalności gospodarczej zarówno studentów, jak i pracowników uczelni, którzy chcą być przedsiębiorcami.

Art. 86 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Dodatkowe środki otrzymają tylko te placówki naukowe, które prowadzą badania na najwyższym poziomie i są zaliczone przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych do kategorii A+ lub A, mogą się ubiegać o pomoc. Jednostki ubiegające się o status KNOW muszą też posiadać uprawnienia do nadawania stopni naukowych, prowadzić studia doktoranckie powiązane z badaniami naukowymi. Powinny też zapewniać wysoką jakość kształcenia studentów, współpracować z otoczeniem ekonomiczno-gospodarczym oraz dbać o rozwój kardy naukowej. Dzięki statusowi KNOW dodatkowe pieniądze można otrzymywać przez pięć lat.

Art. 1 pkt 63 ustawy z 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 84, poz. 455).

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl