Fundacja rodzinna musi uważać na podatkowe pułapki

Fundacja rodzinna, która w portfelu inwestycyjnym ma udziały lub akcje w spółkach, może swoje prawa właścicielskie wykonywać na różne sposoby. Zakres jej dozwolonej działalności gospodarczej obejmuje m.in. przystępowanie do spółek handlowych lub podmiotów o podobnym charakterze, krajowych lub zagranicznych, a także uczestnictwo w tych spółkach lub podmiotach. Oznacza to, że fundacja może nie tylko nabywać udziały, lecz także – już będąc wspólnikiem – obejmować udziały w podwyższonym kapitale zakładowym. Może także zbyć te udziały lub mogą one zostać umorzone. Przejawem uczestnictwa fundacji w spółkach może być również otrzymanie dywidendy lub zaliczki na poczet dywidendy. Wygenerowany dochód zazwyczaj będzie korzystać ze zwolnienia podmiotowego w CIT. Fundacja rodzinna nie zapłaci zatem podatku przy sprzedaży udziałów, akcji czy na etapie otrzymania dywidendy. Dopiero wypłata świadczenia na rzecz beneficjentów spowoduje opodatkowanie na poziomie fundacji stawką 15 proc. CIT. Sytuacja wygląda zatem przejrzyście, ale tylko pozornie. Już przy wyborze spółek do portfela inwestycyjnego fundacje rodzinne mogą napotkać pierwsze pułapki. Choć część z nich wynika bezpośrednio z przepisów, to inne są efektem interpretacji wydanych przez fiskusa.

Światło ostrzegawcze

Przykładowo objęcie lub nabycie udziałów przez fundację w spółce, która korzysta z modelu opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek (tzw. estoński CIT), będzie miało dla tej spółki istotne konsekwencje podatkowe. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne, proste spółki akcyjne, spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne mogą korzystać z estońskiego CIT m.in. przy założeniu, że ich struktura udziałowa jest stosunkowo prosta, czyli wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne. W praktyce oznacza to, że nabycie lub objęcie przez fundację udziałów lub akcji w spółce korzystającej z preferencyjnego systemu opodatkowania spowoduje utratę tego prawa z końcem roku poprzedzającego rok nabycia lub objęcia udziałów przez fundację.