Jakie wynagrodzenie dla chorego wykonującego prace twórcze

@RY1@i02/2014/045/i02.2014.045.217000400.802.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Ustalając podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego za luty 2014 r., należy przyjąć honoraria za prace autorskie, w tym wypłacone również za maj 2013 r., po odpowiednim uzupełnieniu. Natomiast w obliczeniach nie uwzględniamy wypłat za październik 2013 r.

Kiedy koszty autorskie

Miesięczne zaliczki na podatek dochodowy z tytułu stosunku pracy oblicza się z zastosowaniem ustawowych kosztów uzyskania przychodów. Dla tego źródła koszty zostały ustalone w stałej, kwotowej normie określonej w art. 22 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.). Jednak do dochodów pracownika mogą być również stosowane koszty autorskie, czyli wynoszące 50 proc. przychodu pomniejszonego uprzednio o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne. Są to koszty z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami (art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.).

Podwyższone koszty autorskie mają zastosowanie bez względu na podstawę prawną świadczenia pracy. Zatem zarówno stosunek cywilnoprawny (np. umowa o dzieło), jak i stosunek pracy dają możliwość odliczenia wyższych kosztów od przychodu, który podatnik osiągnął za wykonanie czynności (utworu) będącej przedmiotem prawa autorskiego. Zastosowanie 50 proc. kosztów uzyskania przychodów jest możliwe wówczas, gdy dana osoba uzyska przychód za wykonanie czynności będącej przedmiotem prawa autorskiego lub pokrewnego oraz gdy twórca dokona rozporządzenia prawami autorskimi do swojego utworu, czyli gdy przejdą one na zamawiającego utwór lub gdy udzieli licencji na korzystanie z nich (interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 18 czerwca 2013 r., ITPB1/415-383a/13/AD).

Dowodami są utwory

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: ustawa) reguluje m.in. kwestie prawne związane z powstaniem i nabyciem prawa autorskiego do utworów pracowniczych. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Jeżeli więc umowa o pracę nie stanowi inaczej i w ramach pracowniczych obowiązków mieści się również działalność twórcza, wynagrodzenie za tę pracę stanowi równocześnie wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych.

Z orzecznictwa wynika, że pracownik ma prawo do 50 proc. kosztów uzysku nawet wtedy, gdy umowa o pracę nie wydziela honorarium autorskiego. Wystarczy, że w wyniku pracy powstaje utwór w rozumieniu ustawy i twórca zadysponował prawami autorskimi. Jednak dla udowodnienia, że dane wynagrodzenie dotyczy pracy twórczej, trzeba dysponować jakimikolwiek dowodami, np. ewidencją czasu takiej pracy. Materiałem dowodowym może być też sam utwór, który pracownik stworzył. Potwierdził to również WSA w Krakowie (wyrok z 21 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 340/13, LEX nr 1316440), który uznał, że pracownik ma prawo udowodnić każdym wiarygodnym dowodem, iż ma prawo do 50-proc. stawki kosztów uzyskania przychodów. Może to uczynić, przedkładając jakikolwiek wiarygodny dowód na to, że umowa obejmuje stworzenie utworów w rozumieniu ustawy. Prawa te przechodzą za wynagrodzeniem na pracodawcę, a określona część wynagrodzenia to wynagrodzenie za stworzenie utworu.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by określić pracownikowi w umowie o pracę wynagrodzenie za zwykłą pracę oraz dodatkowo uregulować, że utwory powstałe w wyniku pracy twórczej, wykonywanej przez pozostałą część czasu pracy, będą odrębnie wyceniane. Trzeba jednak pamiętać, że honoraria nie są wliczane do minimalnego wynagrodzenia za pracę, więc pensja za prace nietwórcze musi odpowiadać co najmniej płacy minimalnej.

Dwie normy

Reasumując, jeżeli:

1) praca wykonywana przez pracownika jest twórcza, tzn. niepowtarzalna, ma indywidualny charakter oraz spełnia przesłanki utworu określone w prawie autorskim i prawach pokrewnych,

2) osiągnięty przychód jest bezpośrednio związany z korzystaniem z określonych praw autorskich lub pokrewnych albo rozporządzaniem nimi i stanowi skutek takiego korzystania lub rozporządzenia w postaci odpowiedniego wynagrodzenia autorskiego lub wykonawczego

- to do tego przychodu osiągniętego ze stosunku pracy mogą być zastosowane 50-proc. koszty uzyskania przychodu.

Zatem w danym miesiącu pracownik może mieć zastosowane dwie różne normy kosztów - procentowe do wynagrodzenia z tytułu przeniesienia praw autorskich oraz zryczałtowane kwotowe do pozostałego przychodu, w tym do wynagrodzeń za okresy nieobecności w pracy, jak choroba czy urlop wypoczynkowy.

Różne uzupełnienia

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego przysługującego pracownikowi tworzy przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Chodzi tu o przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek: emerytalnej, rentowej oraz chorobowej. Ponadto wchodzą tu składniki wynagrodzenia, które nie przysługują i nie są wypłacane za okresy pobierania wynagrodzeń czy zasiłków chorobowych.

W omawianym przypadku wynagrodzenie pracownika obejmuje dwie części: zasadniczą (w stałej miesięcznej wysokości za normalne wykonywanie obowiązków pracowniczych) oraz honorarium autorskie (za przeniesienie przez pracownika na pracodawcę praw autorskich do napisanego przez niego w ramach stosunku pracy tekstu utworu, objętego ochroną prawa autorskiego). Oba wynagrodzenia budują podstawę świadczenia chorobowego. Honorarium przysługuje bowiem tylko za faktycznie wykonaną pracę.

Pracownik zachorował w lutym 2014 r., więc podstawę wynagrodzenia chorobowego stanowi u niego przychód osiągnięty za okres od lutego 2013 r. do stycznia 2014 r. W tym 12-miesięcznym okresie pracownik chorował, tj. w maju i październiku 2013 r., przez co jego zarobki były z tego powodu niższe. Zasada jest taka, że jeżeli w okresie, z którego jest liczona podstawa, pracownik nie osiągnął wynagrodzenia wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, przy ustalaniu tej podstawy:

1) wyłącza się wynagrodzenie za miesiące, w których przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy;

2) przyjmuje się, po uzupełnieniu, wynagrodzenie z miesięcy, w których pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy.

Jest kilka sposobów uzupełnienia wynagrodzenia w zależności od jego rodzaju. Przykładowo do podstawy przyjmuje się wynagrodzenie miesięczne określone w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, jeżeli przysługuje ono w stałej miesięcznej wysokości. Natomiast sposób uzupełnienia zmiennego honorarium jest nieco odmienny niż dla innych ruchomych składników pensji. Mianowicie w przypadku pracowników otrzymujących honoraria wynagrodzenie miesięczne, które pracownik osiągnąłby, gdyby przepracował cały miesiąc, ustala się, przyjmując, że liczba dni, które pracownik był zobowiązany przepracować jest równa liczbie dni kalendarzowych miesiąca (28, 29, 30 lub 31 dni). Jeżeli jednak dla pracownika określona została inna liczba dni, którą obowiązany jest przepracować w danym miesiącu, należy przyjąć tę liczbę dni.

Szczegółowe wyliczenia

Zatem w ten sposób należy uzupełnić honorarium za maj:

Kwotę wypłaconego honorarium dzieli się przez liczbę dni przepracowanych (ale kalendarzowo), za którą zostało ono osiągnięte

Wynik mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych maja

1835,20 zł : 26 dni (31 dni - 5 dni choroby) x 31 dni maja = 2188,12 zł

W październiku natomiast pracownik przez większą część miesiąca chorował, więc pomijamy go przy ustalaniu podstawy chorobowej, zliczając tylko honoraria z 11 miesięcy. Do średniej kwoty honorarium, (łączna kwota honorariów za 11 miesięcy podzielona przez 11) zawierającej to uzupełnione za maj dodajemy pełną stawkę płacy zasadniczej. Cały przychód pomniejszamy o część składek społecznych, wynoszącą 13,71 proc. Zakładając, że średnie miesięczne honorarium wypłacone za okres luty 2013 - styczeń 2014 wynosi 2200 zł, podstawa do chorobowego to kwota:

(2200 zł + 1800 zł) - 13,71 proc. = 3451,60 zł

Wyliczenia za luty

1) wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca ze stawki stałej: 1800 zł : 30 dni x 8 dni = 480 zł; 1800 zł - 480 zł = 1320 zł

2) honorarium - 2135 zł

3) wynagrodzenie chorobowe: 3451,60 zł : 30 = 115,05 zł x 80 proc. = 92,04 zł x 8 dni = 736,32 zł

Koszty autorskie zostaną odliczone tylko od honorarium.

Ustalamy honorarium

● Pracownik ma prawo do 50-proc. kosztów z tytułu praw autorskich tylko do tej części wynagrodzenia, które przysługuje za prace twórcze podlegające ustawie o prawach autorskich i prawach pokrewnych

● Honoraria stanowią podstawę wymiaru wynagrodzenia/zasiłku chorobowego

● W razie nieuzyskania za dany miesiąc pełnego honorarium z powodu usprawiedliwionej nieobecności uzupełnia się je, biorąc pod uwagę liczbę dni kalendarzowych miesiąca, a nie nominał obliczony zgodnie z art. 130 k.p.

Lista płac za luty 2014 r. (podstawowe koszty uzyskania przychodów, kwota zmniejszająca podatek)

Przychód	4191,32 zł	1320 zł + 2135 zł + 736,32 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne	473,69 zł	- podstawa wymiaru - 3455 zł (1320 zł + 2135 zł) - składka emerytalna - 3455 zł x 9,76 proc. = 337,21 zł - składka rentowa - 3455 zł x 1,5 proc. = 51,83 zł - składka chorobowa - 3455 zł x 2,45 proc. = 84,65 zł - łączna kwota składek - 473,69 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne - do zapłaty do ZUS - odliczana od podatku	334,59 zł 288,12 zł	- podstawa wymiaru po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne - 3717,63 zł (4191,32 zł - 473,69 zł) 3717,63 zł x 9 proc. = 334,59 zł 3717,63 zł x 7,75 proc. = 288,12 zł
Zaliczka na podatek dochodowy	149 zł	Przychód do opodatkowania - 4191,32 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 2685 zł [4191,32 zł (przychód) - 111,25 zł - 921,15 zł (koszty uzyskania przychodów; przy czym 921,15 zł = (2135 zł - 13,71 proc.) x 50 proc.) - 473,69 zł (składki ZUS)] - zaliczka do US - 149 zł (2685 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 436,97 zł (zaliczka na podatek) - 288,12 zł (składka zdrowotna) = 148,85 zł
Kwota do wypłaty	3234,04 zł	4191,32 zł - (473,69 zł + 334,59 zł + 149 zł)

Izabela Nowacka

 ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 3 pkt 3, art. 36 ust. 1, art. 37 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Art. 22 ust. 2, ust. 9 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).