Poradnia ubezpieczeniowa

● Jakie należności powinny być wykazane przez płatnika w zaświadczeniu o zarobkach

● Czy jedyny wspólnik spółki z o.o. może być zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik

● Kiedy ze względu na wiek zatrudnionego nie trzeba opłacać składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

● Od 1 stycznia 2012 r. jestem uprawniony do świadczenia przedemerytalnego. Po nabyciu uprawnień ponownie podjąłem zatrudnienie na podstawie stosunku pracy. Powiadomiłem o tym ZUS, który na podstawie przedłożonej deklaracji o zamiarze uzyskiwania przychodu zawiesił mi wypłatę tego świadczenia. Czy mimo to do końca maja muszę poinformować ZUS o wysokości przychodu uzyskanego w poprzednim roku rozliczeniowym?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Zawieszenie świadczenia nie zwalnia z tego obowiązku.

Osoby uprawnione do świadczeń i zasiłków przedemerytalnych mogą podejmować działalność zarobkową. Większość z nich ma jednak ograniczone możliwości dorabiania. Takie ograniczenie dotyczy osób uzyskujących przychód z tytułu działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a więc m.in. z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, wykonywania obowiązków na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia bądź innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące umowy-zlecenia, czy też pozarolniczej działalności (w tym działalności gospodarczej).

Jeśli działalność zarobkowa - zgodnie z obowiązującymi przepisami - jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, ale osoba ją wykonująca jest w konkretnym przypadku zwolniona z opłacania składek w czasie jej wykonywania (np. ze względu na posiadanie innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń), przychód z tej działalności również wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie pobieranego świadczenia. Ograniczenie zarobkowania ma zastosowanie także do osób uprawnionych do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, które uzyskują przychód z tytułu służby (m.in. w Wojsku Polskim, policji, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Straży Granicznej lub Biurze Ochrony Rządu).

Osoby uprawnione do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego mają obowiązek niezwłocznie poinformować jednostkę ZUS wypłacającą świadczenie o podjęciu działalności zarobkowej, wskazując jednocześnie wysokość swoich zarobków. Jeśli deklarowany przychód przekracza dopuszczalną kwotę przychodu (25 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji), ale nie jest wyższy od granicznej kwoty przychodu (70 proc. tego wynagrodzenia), świadczenie lub zasiłek podlegają zmniejszeniu. Zmniejszenie to jest równe kwocie przekroczenia pierwszego progu zarobkowego z zastrzeżeniem, że po zmniejszeniu nie może być niższe od minimalnej gwarantowanej kwoty. Jeśli zaś osoba uprawniona uzyskuje zarobki przekraczające graniczną kwotę przychodu, świadczenie lub zasiłek przedemerytalny podlegają zawieszeniu. Obydwa te progi zarobkowe, a także minimalna gwarantowana kwota świadczenia, obowiązują w całym okresie rozliczeniowym, trwającym od 1 marca danego roku kalendarzowego do końca lutego następnego roku kalendarzowego. W poprzednim okresie rozliczeniowym, czyli od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r., kwoty te wynosiły 849,90 zł (dopuszczalna kwota przychodu), 2379,70 zł (graniczna kwota przychodu) oraz 469,12 zł (gwarantowana kwota świadczenia).

W nowym okresie rozliczeniowym trwającym od 1 marca 2013 r. do 28 lutego 2014 r. wzrosły one odpowiednio do: 880,50 zł, 2465,20 zł oraz 487,88 zł.

Niezależnie od obowiązku poinformowania ZUS o podjęciu działalności zarobkowej i wysokości deklarowanego przychodu, po zakończeniu roku rozliczeniowego, w terminie do 31 maja, osoby uprawnione do świadczeń i zasiłków przedemerytalnych muszą poinformować ZUS o wysokości swoich zarobków w całym poprzednim roku rozliczeniowym. W 2013 r. zobowiązane są więc wykazać przychód uzyskany w okresie od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. W tym celu powinny zażądać od zatrudniającego ich płatnika składek wystawienia zaświadczenia potwierdzającego wypłacony im w tym czasie przychód. Z kolei osoby opłacające składki same za siebie muszą przedłożyć w ZUS własne oświadczenie.

Podstawa prawna

Art. 5-6b ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170).

Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 lutego 2012 r. w sprawie dopuszczalnej kwoty przychodu, granicznej kwoty przychodu oraz rocznej dopuszczalnej kwoty przychodu i rocznej granicznej kwoty przychodu, stosowanych przy zmniejszaniu lub zawieszaniu świadczeń przedemerytalnych oraz zasiłków przedemerytalnych (M.P. z 2012 r. poz. 101).

Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 lutego 2013 r. w sprawie dopuszczalnej kwoty przychodu, granicznej kwoty przychodu oraz rocznej dopuszczalnej kwoty przychodu i rocznej granicznej kwoty przychodu, stosowanych przy zmniejszaniu lub zawieszaniu świadczeń przedemerytalnych oraz zasiłków przedemerytalnych (M.P. z 2013 r. poz. 101).

● Zatrudniam dwoje pracowników uprawnionych do świadczeń przedemerytalnych. Od marca 2012 r. do lutego 2013 r. wypłacałem im oprócz wynagrodzenia zasadniczego, nagrody kwartalne i dodatek stażowy. Ponadto jedna z tych osób w marcu i kwietniu 2012 r. otrzymała wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy z tytułu przebywania na zwolnieniu lekarskim. Z drugim pracownikiem uprawnionym do świadczenia przedemerytalnego zawarłem dodatkowo umowę-zlecenie. Czy wystawiając im zaświadczenia o przychodzie uzyskanym w poprzednim roku rozliczeniowym, powinienem uwzględnić wszystkie te świadczenia?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Pracodawca ma taki obowiązek.

Osoby uprawnione do świadczeń i zasiłków przedemerytalnych do 31 maja br. muszą poinformować jednostkę ZUS wypłacającą świadczenie o wysokości swoich zarobków w całym poprzednim roku rozliczeniowym, tj. wynagrodzeń uzyskanych w okresie od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r. Chodzi tu o przychód wypłacony z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych lub z tytułu służby. Do takich działalności należy m.in. wykonywanie zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Pracodawcy zatrudniający pracowników uprawnionych do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego muszą zaś do końca maja wystawić im zaświadczenie potwierdzające przychód wypłacony w okresie od 1 marca 2012 r. do 28 lutego 2013 r.

W zaświadczeniu należy zasadniczo wykazać przychód, który - w myśl obowiązujących przepisów - stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W przypadku pracowników jest to przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, obejmujący m.in. wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody czy też ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Pracodawca powinien jednak uwzględnić także niektóre składniki, od których nie odprowadza się składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wpływające jednak na zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia. Chodzi tu o kwoty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłaconego na podstawie przepisów kodeksu pracy, a także zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego oraz dodatku wyrównawczego.

W przypadku gdy pracownik zawarł dodatkowo ze swoim pracodawcą (lub wykonuje na jego rzecz) umowę o dzieło albo umowę agencyjną, umowę-zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy-zlecenia, to przychód uzyskiwany z tytułu takiej umowy stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Oznacza to, że niezależnie od oskładkowanych przychodów wypłaconych pracownikowi z tytułu stosunku pracy pracodawca musi w wystawianym zaświadczeniu podać również wynagrodzenie z tytułu zawartej z nim dodatkowo umowy-zlecenia. Taki przychód również wpływa bowiem na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia bądź zasiłku przedemerytalnego i zostanie uwzględniony przez ZUS przy rozliczeniu zarobków osoby uprawnionej.

Podstawa prawna

Art. 5-6b ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170).

Art. 8 ust. 2a i art. 18 ust. 1-2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn.zm.).

● Do niedawna spółka z o.o. miała trzech wspólników, ale jeden z nich odkupił udziały od pozostałych, co sprawiło, że spółka stała się jednoosobowa. Nabywca udziałów był dotychczas także jedynym członkiem zarządu spółki zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Czy w takim przypadku, po przekształceniu w jednoosobową spółkę z o.o., jedyny wspólnik nadal może być zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik?

ekspert od ubezpieczeń

Nie. Umowa o pracę zawarta przez spółkę z o.o. z członkiem jej jednoosobowego zarządu, który jest jednocześnie jedynym udziałowcem tej spółki, nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Pracownicy (z wyjątkiem prokuratorów) są objęci obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym, wypadkowym i zdrowotnym. Praca wykonywana w ramach stosunku pracy musi mieć jednak charakter zarobkowy, powtarzający się, być wykonywana osobiście przez pracownika na ryzyko pracodawcy oraz musi być świadczona pod kierownictwem pracodawcy. Z uwagi na charakterystyczny dla stosunku pracy element podporządkowania pracownika pracodawcy w orzecznictwie przyjmuje się, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako jedyny członek jej zarządu (por. wyroki SN z 14 marca 2001 r., sygn. akt II UKN 268/00, LEX nr 551026 oraz z 29 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 109/00, LEX nr 1170581). W orzecznictwie przyjmuje się, że stosunek pracy jedynego wspólnika spółki z o.o., będącego zarazem jedynym członkiem zarządu, wygasa z chwilą nabycia przez niego wszystkich udziałów w tej spółce (por. wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UK 357/09, OSNP 2011/19-20/258). Taka osoba nie może być więc objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym jako pracownik.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 i 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

● Zatrudniliśmy 51-letniego pracownika, który przez ostatnie cztery miesiące był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Oprócz umowy o pracę zawarliśmy z nim umowę-zlecenie. Czy musimy opłacać za niego składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych?

ekspert od ubezpieczeń

Przez okres 12 miesięcy, licząc od pierwszego miesiąca następującego po zawarciu umowy o pracę, pracodawca nie ma obowiązku opłacania składek na te fundusze za podwładnego, który ukończył 50 lat i przez okres 30 dni przed podjęciem zatrudnienia był zarejestrowany jako bezrobotny. Zwolnienie to nie odnosi się jednak do przychodów z umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz.

Składki na Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) są opłacane na zasadach określonych odpowiednio w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz w ustawie z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Zasadą jest, że pracodawca ma obowiązek opłacać składki na te fundusze za pracownika. Nie dotyczy to jednak podwładnego, który spełnia łącznie następujące warunki: nawiązanie stosunku pracy nastąpiło po 30 czerwca 2009 r., w dniu nawiązania stosunku pracy pracownik ukończył 50 lat oraz pozostawał w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy przez co najmniej 30 dni, licząc wstecz od dnia poprzedzającego dzień nawiązania stosunku pracy.

ZUS stoi na stanowisku, że omawianym zwolnieniem z obowiązku opłacania składek na FP i FGŚP są objęci wyłącznie pracownicy w rozumieniu kodeksu pracy, w związku z czym nie odnosi się ono do osób zatrudnionych na podstawie umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy-zlecenia. W konsekwencji ZUS przyjmuje, że jeżeli pracodawca zawrze ze swoim pracownikiem umowę-zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, przychody z tytułu tej umowy nie są wyłączone z podstawy wymiaru składek na FP i FGŚP, nawet jeżeli pracownik spełniał warunki określone w art. 104b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 9b ust. 1 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Warto także zwrócić uwagę, że wskazane wyżej zwolnienie z obowiązku opłacania składek na FP i FGŚP jest ograniczone w czasie. Przysługuje ono pracodawcy tylko przez okres 12 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło nawiązanie stosunku pracy. Z kolei za pracownika, który ukończył 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna), pracodawca nie ma obowiązku opłacania składek na FP i FGŚP już bez żadnych ograniczeń czasowych.

Podstawa prawna

Art. 104b ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Art. 9b ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).