Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy podjęcie pracy w czasie pobierania świadczenia z ZUS spowoduje jego utratę

● Jakie są skutki wypłaty kolejnej nagrody jubileuszowej przed upływem 5 lat

● Na jakich zasadach zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom za miesiące, w których nie ma przychodu

● Jakie są konsekwencje utworzenia drugiej jednoosobowej spółki z o.o. z takim samym przedmiotem działalności

● Po upływie umowy na czas określony od 1 października 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., zawarliśmy z pracownikiem kolejną umowę od 1 lutego 2013 r. na czas nieokreślony. W kwietniu 2013 r. pracownik zachorował. Czy w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby należało uwzględnić także wynagrodzenie uzyskane z tytułu pierwszej umowy o pracę, jeżeli obecnie zatrudniony otrzymuje pensję w stałej miesięcznej wysokości, a poprzednio była ona ustalona w stawce godzinowej?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Tak. Pracodawca powinien uwzględnić wynagrodzenia z obydwu umów.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego (wynagrodzenia za czas choroby) stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, a jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem tego okresu (12 miesięcy), np. ze względu na krótszy okres zatrudnienia, podstawę wymiaru ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia wypłaconego za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

W podstawie wymiaru zasiłku uwzględnia się wynagrodzenie uzyskane przez pracownika w okresie ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek. Jeżeli pracownik jest zatrudniony u tego samego pracodawcy na podstawie kolejno po sobie następujących umów o pracę, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku wynagrodzenie wypłacone z tytułu tych umów sumuje się. Należy przy tym pamiętać, że nie traktuje się jako przerwy w ubezpieczeniu przerwy przypadającej na dzień ustawowo wolny od pracy.

Jeśli zatem pracownik jest zatrudniony u tego samego pracodawcy na podstawie dwóch następujących po sobie umów o pracę (na czas określony od 1 października 2012 r. do 31stycznia 2013 r. oraz od 1 lutego 2013 r. na czas nieokreślony) i zachorował w kwietniu 2013 r., to podstawę wymiaru przysługującego mu wynagrodzenia za czas choroby powinno stanowić przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od października 2012 r. do marca 2013 r. Fakt, że w tym okresie nastąpiła zmiana zasad wynagradzania, polegająca na określeniu w umowie na czas nieokreślony wynagrodzenia w stałej miesięcznej wysokości, zamiast pensji ustalonej w stawce godzinowej, nie ma w tym przypadku znaczenia, tym bardziej że wynagrodzenie określone w stawce godzinowej traktuje się jako wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości.

Podstawa prawna

Art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn.zm.).

● Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego (182 dni) pracownikowi przyznano świadczenie rehabilitacyjne od 24 stycznia 2013 r. na 6 miesięcy. Uzyskaliśmy informację, że w czasie pobierania świadczenia pracownik podjął inną pracę i 26 kwietnia 2013 r. dokonaliśmy kontroli domowej. Otrzymane informacje potwierdziły się, w związku z czym chcemy pozbawić pracownika prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Czy pozbawienie prawa powinno nastąpić od dnia kontroli do końca okresu, na który przyznano mu to świadczenie?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Nie. Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje za cały miesiąc, w którym zostało stwierdzone, że w czasie jego pobierania pracownik podjął inne zatrudnienie. W przypadku opisanym w pytaniu świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje zatem za kwiecień.

Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się większość przepisów dotyczących zasiłku chorobowego, w tym ten dotyczący skutków nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy. W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego zwolnieniem od pracy jest decyzja przyznająca prawo do świadczenia na określony czas, maksymalnie 12 miesięcy. Pracodawca uprawniony do wypłaty zasiłków ma prawo dokonywać kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia od pracy z powodu choroby. W razie stwierdzenia, że pracownik w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem, następuje pozbawienie go prawa do tych świadczeń. W przypadku zasiłku chorobowego utrata prawa następuje na cały okres zwolnienia lekarskiego, w czasie którego stwierdzono nieprawidłowości w jego wykorzystywaniu. Gdyby regulacja ta była stosowana w identyczny sposób do świadczenia rehabilitacyjnego, utrata prawa do tego świadczenia musiałaby nastąpić za cały okres, na który zostało ono przyznane decyzją ZUS, czyli w rozpatrywanym przypadku za czas od 24 stycznia do 22 lipca 2013 r. (180 dni). Intencją ustawodawcy nie było jednak pozbawienie ubezpieczonego prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na tak długi okres. W związku z tym ustalono zasadę, zgodnie z którą w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wykorzystywaniu świadczenia rehabilitacyjnego pozbawienie prawa do tego świadczenia następuje za miesiąc kalendarzowy, w którym stwierdzono te nieprawidłowości.

Podstawa prawna

Art. 17, art. 22 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn.zm.).

● Zgodnie z regulaminem wynagradzania obowiązującym w naszej firmie pracownicy nabywają prawo do nagrody jubileuszowej co 5 lat, z tym zastrzeżeniem, że pierwsza nagroda przysługuje dopiero po przepracowaniu 10 lat. W wyniku błędu pracodawcy jednemu z zatrudnionych nagroda z tytułu 10-letniego stażu pracy została wypłacona z rocznym opóźnieniem. Spowodowało to, że kolejna nagroda (z tytułu 15-letniego stażu pracy) zostanie mu wypłacona po upływie 4 lat od uiszczenia poprzedniej. Czy pracodawca powinien uwzględnić tę nagrodę w podstawie wymiaru składek ZUS?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Nie. Nagroda jubileuszowa, która zgodnie z przepisami płacowymi obowiązującymi u danego pracodawcy przysługuje pracownikowi nie częściej niż co 5 lat, jest wolna od składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Takie zwolnienie ma zastosowanie także w przypadku, gdy w wyniku błędu pracodawcy kolejna nagroda jubileuszowa jest wypłacana zatrudnionemu przez upływem 5 lat od uiszczenia poprzedniej takiej nagrody.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych, z wyłączeniem zasiłków i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, wynagrodzenia chorobowego oraz przychodów wymienionych par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z tym rozporządzeniem, z podstawy wymiaru składek wyłączono te nagrody jubileuszowe, które według przepisów określających ich przyznawanie "przysługują" pracownikowi nie częściej niż co 5 lat, a nie nagrody jubileuszowe, które są "wypłacane" nie częściej niż co 5 lat. Uzasadnione jest więc przyjęcie, że jeśli zgodnie z przepisami płacowymi nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikowi nie częściej niż co 5 lat, ale tylko na skutek błędu pracodawcy (np. błędnego obliczenia stażu zatrudnionego) wypłata kolejnej nagrody jubileuszowej następuje wcześniej, to tej kolejnej nagrody jubileuszowej nie należy brać pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracownika.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 oraz art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

● Przedstawiciel handlowy został zatrudniony na podstawie umowy-zlecenia, za wynagrodzeniem ustalonym prowizyjne. Rozpoczął pracę 2 maja, a wynagrodzenie będzie mu wypłacane co dwa miesiące. Czy w miesiącu, w którym nie otrzyma wynagrodzenia, będzie objęty ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Tak. Osoba wykonująca umowę-zlecenie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy.

Zleceniobiorca, który podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym umowy-zlecenia, a także zleceniobiorca, dla którego te ubezpieczenia są dobrowolne i który do nich przystąpił, z umowy-zlecenia podlega także ubezpieczeniu wypadkowemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dla zleceniobiorcy dobrowolne. Obowiązkowa jest zaś składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Zleceniobiorca, który z umowy-zlecenia podlega ubezpieczeniom społecznym, powinien zostać zgłoszony do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA. Jeśli z umowy-zlecenia podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, zgłoszenie jest przekazywane na druku ZUS ZZA. Po zakończeniu wykonywania umowy-zlecenia płatnik powinien złożyć druk ZUS ZWUA i wyrejestrować zleceniobiorcę z ubezpieczeń, do których był zgłoszony.

Zgłoszenie do ubezpieczeń od 2 maja 2013 r. (data powstania obowiązku ubezpieczeń) powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń, czyli do 9 maja 2013 r.

Jeżeli w umowie-zleceniu odpłatność została ustalona prowizyjnie, to podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorcy stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskiwany z tytułu wykonywania umowy-zlecenia. W imiennym raporcie miesięcznym składanym za ubezpieczonego płatnik wykazuje przychód wypłacony w danym miesiącu. Jeśli w danym miesiącu zleceniobiorca nie uzyskuje żadnego przychodu, płatnik wykazuje w raporcie zerową podstawę wymiaru i zerowe kwoty składek. Należy jednak podkreślić, że również w tych miesiącach zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu ze wszelkimi tego konsekwencjami. Może zatem korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 9, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 13 pkt. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn.zm.).

● Jestem wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., prowadzącej działalność drukarską. Rozważam założenie drugiej takiej spółki z identycznym przedmiotem działalności. Czy w takim przypadku będę musiał płacić wyższe składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?

bozena.wiktorowska@infor.pl

Czytelnik będzie musiał opłacać wyższą składkę zdrowotną.

Zgodnie z art. 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólników jednoosobowych spółek z o.o. Podlegają oni z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Z kolei ubezpieczenie chorobowe jest dla nich dobrowolne. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest dla takich osób zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, bez stosowania ograniczenia do kwoty 30-krotności.

Wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegają także z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podstawę wymiaru składki na to ubezpieczenie stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez prezesa GUS w Monitorze Polskim.

W sytuacji gdy dana osoba jest wspólnikiem kilku jednoosobowych spółek z o.o., ZUS uznaje, że ma ona w związku z tym kilka tytułów do ubezpieczeń - nawet wtedy, gdy spółki, w których uczestniczy, mają identyczne przedmioty działalności. Taka osoba jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu uczestnictwa w jednej jednoosobowej spółce z o.o. Z kolei składka na ubezpieczenie zdrowotne musi być opłacana odrębnie z tytułu udziału w każdej z tych spółek.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6, art. 9 ust. 2 i 3, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 13 pkt 4, art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c, art. 81 ust. 2, art. 82 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn.zm.).