Poradnia ubezpieczeniowa

● Jakie są skutki zgłaszania do ubezpieczenia wypadkowego poniżej 10 osób

● Czy ZUS może ukarać za omyłkowe zawyżenie składek

● Jak ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego w pierwszym miesiącu pracy

● Kiedy można przeliczyć emeryturę z zastosowaniem nowej kwoty bazowej

● Spółka jawna powstała w marcu 2013 r. i w tym miesiącu zatrudniła 10 pracowników, których niezwłocznie zgłosiła do ZUS. Ma kod PKD 15.20.Z. Według jakiej stopy procentowej należy wyliczyć składkę wypadkową dla spółki jawnej od kwietnia 2013 r.?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

W roku składkowym, który rozpoczął się 1 kwietnia 2013 r., spółka jawna powinna opłacać składki na ubezpieczenie wypadkowe według stopy procentowej wynoszącej 1,20 proc.

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatnika składek, który zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych, ale przez trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe nie miał obowiązku składania w ZUS Informacji ZUS IWA, wynosi tyle, co stopa procentowa określona dla grupy działalności, do której należy ten płatnik.

Grupę działalności właściwą dla płatnika składek, który był zgłaszany w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku kalendarzowego do 31 marca następnego roku kalendarzowego, ustala się na podstawie dwóch pierwszych cyfr kodu PKD aktualnego na dzień, od którego płatnik składek jest zgłoszony w ZUS. Liczbę ubezpieczonych dla takiego płatnika ustala się w oparciu o liczbę ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w miesiącu kalendarzowym, od którego płatnik składek został zgłoszony w ZUS. W przypadku spółki jawnej, o której mowa w pytaniu, liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego wynosi zatem 10, gdyż w marcu 2013 r. spółka zatrudniała 10 pracowników, dla których ubezpieczenie wypadkowe jest obowiązkowe.

Z uwagi na dwie pierwsze cyfry kodu PKD spółki jawnej (czyli 15) należy stwierdzić, że zalicza się ona do grupy działalności "Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych". Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla tej grupy działalności wynosi 1,20 proc. Według takiej stopy procentowej spółka jawna powinna więc opłacać składki na ubezpieczenie wypadkowe w roku składkowym, który rozpoczął się 1 kwietnia 2013 r.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 4 i 8, art. 28 ust. 4, art. 29 ust. 2, art. 33 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Załącznik nr 2 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

● Prowadzę działalność gospodarczą od 2010 r. Pierwszy formularz ZUS IWA złożyłem za 2010 r., z kolei za 2011 r. i 2012 r. nie składałem ZUS IWA, gdyż zgłaszałem do ubezpieczenia wypadkowego poniżej 10 ubezpieczonych. Jaką stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe powinienem zastosować od 1 kwietnia 2013 r.?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Płatnik składek, który w 2012 r. zgłaszał do ubezpieczenia poniżej 10 ubezpieczonych, w roku składkowym, który rozpoczął się 1 kwietnia 2013 r., powinien opłacać składki na ubezpieczenie wypadkowe według stopy procentowej wynoszącej 1,93 proc.

Stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe ustala się na rok składkowy, który trwa od 1 kwietnia danego roku kalendarzowego do 31 marca następnego roku kalendarzowego. W przypadku płatników składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych lub nie podlegają wpisowi do rejestru REGON, stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności.

Liczbę ubezpieczonych ustala się jako iloraz sumy ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku kalendarzowego i liczby miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe co najmniej 1 dzień. Należy przy tym pamiętać, że w liczbie ubezpieczonych w poszczególnych miesiącach poprzedniego roku uwzględnia się tylko te osoby, które w danym miesiącu podlegały ubezpieczeniu wypadkowemu przynajmniej przez jeden dzień. Daną osobę uwzględnia się tylko raz, nawet jeżeli w jednym miesiącu podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu z dwóch tytułów. Jeżeli płatnik składek jest zgłaszany w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku, liczbę ubezpieczonych ustala się w oparciu o liczbę ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w miesiącu kalendarzowym, od którego ten podmiot został zgłoszony w ZUS jako płatnik składek na ubezpieczenie wypadkowe.

W roku składkowym, który rozpoczął się 1 kwietnia 2013 r., najwyższa stop procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla grup działalności wynosi 3,86 proc. Oznacza to, że w bieżącym roku składkowym dla płatnika składek, który zgłasza do ubezpieczenia poniżej 10 ubezpieczonych lub nie podlega wpisowi do rejestru REGON, właściwa jest stopa procentowa składki wypadkowej w wysokości 1,93 proc.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 4 i 8, art. 27, art. 28 ust. 1, 3 i 4, art. 33 ust. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

Załącznik nr 2 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 200, poz. 1692 z późn. zm.).

● Prowadzę działalność gospodarczą od 2011 r. Ustalając stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe w minionym roku składkowym, pomyliłem się. Zamiast uwzględnić 9 ubezpieczonych, błędnie ustaliłem, że w 2011 r. zgłaszałem do ubezpieczenia wypadkowego 10 ubezpieczonych. W konsekwencji przez cały poprzedni rok składkowy opłacałem składki na ubezpieczenie wypadkowe według stopy 1,93 proc. zamiast według stopy 0,93 proc. Czy w tej sytuacji grozi mi ustalenie przez ZUS stawki składki wypadkowej w podwyższonej wysokości?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Nie, ZUS nie zastosuje takiej sankcji.

Płatnik składek jest odpowiedzialny za prawidłowość danych podanych w dokumentach rozliczeniowych (tj. deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz imiennych raportach miesięcznych ZUS RCA, ZUS RZA i ZUS RSA). Jeżeli w następstwie błędnego ustalenia przez płatnika stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe w dokumentach rozliczeniowych została wykazana składka w nieprawidłowej wysokości, powinien on dokonać korekty tych dokumentów.

W przypadku płatników składek, którzy samodzielnie ustalają obowiązującą ich w danym roku składkowym stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe, ZUS może zastosować sankcję w postaci ustalenia, w drodze decyzji, stawki składki na cały rok składkowy w wysokości 150 proc. stopy procentowej ustalonej na podstawie prawidłowych danych tylko wówczas, gdy płatnik nieprawidłowo ustalił liczbę ubezpieczonych lub grupę działalności, co spowodowało zaniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Jeżeli następstwem błędnego ustalenia liczby ubezpieczonych lub grupy działalności było zawyżenie stopy procentowej składki, ZUS nie ma podstaw do zastosowania tej sankcji finansowej.

Podstawa prawna

Art. 34 ust. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn.zm.).

● Pracownik zatrudniony od 2 kwietnia 2013 r. zachorował po 2 tygodniach od chwili zatrudnienia. Ma prawo do wynagrodzenia chorobowego, gdyż udokumentował 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego po 31 grudnia 1998 r. Czy podstawę tego wynagrodzenia powinno stanowić wynagrodzenie wynikające z umowy o pracę po uzupełnieniu do pełnego miesiąca?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Tak. W przypadku gdy pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż rok, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego (wynagrodzenia za czas choroby) stanowi dla niego przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne kalendarzowe miesiące zatrudnienia (ubezpieczenia chorobowego). Jeśli pracownik zachoruje w pierwszym miesiącu ubezpieczenia i spełnia warunki do przyznania i wypłaty świadczeń z tytułu choroby bez okresu wyczekiwania, podstawę wymiaru tych świadczeń stanowi wynagrodzenie za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, po uzupełnieniu.

W przypadku gdy pracownik otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie, uzupełnienie polega na przyjęciu do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego (wynagrodzenia za czas choroby) przychodu określonego w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tj. pełnego miesięcznego przychodu, po pomniejszeniu o pełną miesięczną kwotę składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego wynoszącą 13,71 proc., która zostałaby mu potrącona, gdyby przepracował cały miesiąc.

Jeśli zaś pracownik otrzymuje wynagrodzenie zmienne, podstawę wymiaru stanowi wynagrodzenie, które otrzymałby, gdyby przepracował pełny miesiąc. Jest to wynagrodzenie miesięczne ustalone w wyniku podzielenia wynagrodzenia osiągniętego za przepracowane dni robocze przez liczbę tych przepracowanych dni i pomnożenia otrzymanej kwoty przez liczbę dni, które pracownik miał obowiązek przepracować w tym miesiącu.

Podstawa prawna

Par. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 36 ust. 1 i 2, art. 37 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● W marcu 2010 r. nabyłem prawo do emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. Miesiąc po przyznaniu świadczenia ponownie podjąłem zatrudnienie, które kontynuuję do dzisiaj. Uzyskuję jednak znacznie niższe zarobki niż te przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia. Nie mogę więc liczyć na ponowne ustalenie tej podstawy z zastosowaniem nowej kwoty bazowej. Słyszałem jednak, że po 30 miesiącach ubezpieczenia można ubiegać się o przeliczenie części socjalnej emerytury z zastosowaniem nowej kwoty bazowej. Czy przysługuje mi takie uprawnienie?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Dla osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., które przechodzą na emeryturę obliczaną według dotychczasowych zasad, świadczenie to stanowi sumę trzech składników: części socjalnej (24 proc. kwoty bazowej), części należnej za okresy składkowe (po 1,3 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych) oraz części należnej za okresy nieskładkowe (po 0,7 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych). Wysokość ,starej emerytury uzależniona jest więc w dużej mierze od podstawy jej wymiaru, która obliczana jest przez pomnożenie wskaźnika wysokości tej podstawy (wypadkowej zarobków uzyskiwanych przez osobę uprawnioną w wybranych latach kalendarzowych oraz przeciętnych wynagrodzeń z tych lat) przez aktualnie obowiązującą kwotę bazową. Do ustalenia podstawy wymiaru ZUS przyjmuje zarobki z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z ostatniego 20-lecia przypadającego przed rokiem zgłoszenia wniosku o emeryturę lub z 20 lat dowolnie wybranych z całego okresu ubezpieczenia.

Ustalona przez ZUS podstawa wymiaru emerytury może zostać następnie przeliczona na podstawie art. 110 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z zastosowaniem kwoty bazowej obowiązującej w dniu zgłoszenia wniosku o przeliczenie świadczenia. Nowa kwota bazowa uwzględniana jest w tym przypadku zarówno do ponownego ustalenia podstawy wymiaru emerytury, jak i do obliczenia na nowo części socjalnej świadczenia. Warunkiem dokonania takiego przeliczenia jest jednak, co do zasady, legitymowanie się wyższym wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru świadczenia od poprzednio ustalonego. Warunek ten w praktyce można spełnić wówczas, gdy wynagrodzenia wskazane do ponownego obliczenia podstawy wymiaru świadczenia są wyższe (w stosunku do przeciętnych wynagrodzeń) od uwzględnionych uprzednio. Z kolei możliwość przeliczenia wyłącznie części socjalnej emerytury z zastosowaniem nowej kwoty bazowej jest przewidziana tylko dla osób, które mając prawo do emerytury obliczonej według dotychczasowych zasad (np. wcześniejszej emerytury), ubiegają się o drugą emeryturę obliczaną według starych zasad (np. wcześniejszą emeryturę przysługującą na podstawie innego przepisu lub emeryturę przyznawaną z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego). W takim przypadku nowo przyznawana emerytura jest obliczana w oparciu o zwaloryzowaną podstawę wymiaru poprzedniego świadczenia. Jeśli jednak po przyznaniu poprzedniej emerytury wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym co najmniej przez 30 miesięcy, część socjalna nowo przyznawanej emerytury (24 proc. kwoty bazowej) jest ustalana od nowej kwoty bazowej obowiązującej w dniu przyznania drugiego świadczenia. Przy ustalaniu 30-miesięcznego okresu podlegania ubezpieczeniu ZUS uwzględnia także okresy pobierania świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa.

W przypadku opisanym w pytaniu czytelnik jest już jednak uprawniony do emerytury przyznanej z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, co oznacza, że nie może uzyskać prawa do wcześniejszej emerytury. Nie będzie więc możliwości obliczenia części socjalnej drugiego świadczenia przy zastosowaniu nowej kwoty bazowej.

Podstawa prawna

Art. 15, 21, 53, 110 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).