Jakie dokumenty złożyć, aby dostać rentę z tytułu niezdolności do pracy

Postępowanie o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy wszczynane jest na podstawie wniosku osoby zainteresowanej. Najlepiej, aby wniosek ten został zgłoszony na przygotowanym przez ZUS formularzu (ZUS Rp-1R). Wtedy bowiem wnioskodawca ma pewność, że podał wszystkie dane, które są dla ZUS niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczenia oraz jego wypłaty.

Warunkiem uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy jest m.in. posiadanie odpowiedniego stażu składkowego i nieskładkowego. Jest on uzależniony od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy, i waha się od 1 roku do 5 lat. Dodatkowo osoby, które stały się niezdolne do pracy po ukończeniu 30 lat, 5-letni okres składkowy i nieskładkowy muszą udowodnić w ciągu ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Dlatego też w pierwszej kolejności ZUS wymaga dokumentu, w którym wnioskodawca oświadczy, jakie okresy składkowe i nieskładkowe miał w czasie swojej kariery zawodowej i kiedy one przypadały.

Do tego służą specjalnie przygotowane kwestionariusze. Pierwszy z nich (ZUS RP-6) ma zastosowanie wówczas, gdy osoba ubiegająca się o rentę przebyła wyłącznie okresy ubezpieczenia (składkowe i nieskładkowe) w Polsce. W kolejnych kolumnach formularza wnioskodawca wpisuje:

● dokładne daty (dzień, miesiąc, rok) początkowe i końcowe poszczególnych okresów składkowych i nieskładkowych,

● każdy okres ubezpieczenia - zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej (jeśli była prowadzona przed 1 stycznia 1998 r. z podaniem Numeru Konta Płatnika), służby wojskowej, okresy niewykonywania pracy, działalności kombatanckiej itp.,

● rodzaj wykonywanej działalności w każdym z tych okresów albo wykonywany zawód,

● rodzaj dowodów przedstawianych na potwierdzenie poszczególnych okresów składkowych i nieskładkowych.

Jeśli natomiast wnioskodawca ma okresy przebyte nie tylko w Polsce, ale również w państwach należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, powinien skorzystać z formularza unijnego Informacje dotyczące przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej (E 207 PL).

Osoba ubiegająca się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, która pracowała nie tylko w Polsce, ale również w państwach należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, nie wypełnia kwestionariusza okresów składkowych i nieskładkowych na druku ZUS Rp-6. Powinna natomiast skorzystać z formularza unijnego. Informacje dotyczące przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej (E 207 PL). Formularz ten można wydrukować z serwisu internetowego ZUS (jest on dostępny w zakładce Formularze UE znajdującej się na głównej stronie tego serwisu). Przed wypełnieniem formularza należy dokładnie zapoznać się z uwagami zamieszczonymi na str. 3 - 4 tego druku. Zamieszczone są tam informacje co do wpisywania określonych danych w zależności od państwa, w którym wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu.

Obydwa kwestionariusze są dostępne w każdej placówce ZUS. Można je również wydrukować ze strony internetowej: www. zus.pl.

Do wniosku o rentę należy również dołączyć dokumenty potwierdzające przebycie okresów składkowych i nieskładkowych, podanych w kwestionariuszu. Wprawdzie do przyznania renty wystarczy wykazanie kilkuletniego stażu ubezpieczeniowego, ale należy zebrać dokumenty potwierdzające wszystkie przebyte okresy. Jest to potrzebne do ustalenia wysokości renty, której kwota w dużej mierze zależy właśnie od ich ilości.

Najlepiej, aby do wniosku o rentę zostały dołączone świadectwa pracy od poprzednich pracodawców. Pracodawca zamieszcza w nim bowiem wszystkie podstawowe informacje, których potrzebuje ZUS, w tym m.in. dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, wykorzystanego urlopu wychowawczego, okresów nieskładkowych przypadających w okresie zatrudnienia itd. Jeśli pracownik zagubił wydane kiedyś świadectwo pracy, może poprosić byłego pracodawcę o jego odpis i dołączyć go do dokumentacji rentowej.

Jeśli pracodawca wystawił już pracownikowi świadectwo pracy, ale pracownik je zagubił, wówczas może mu wydać odpis tego świadectwa na podstawie kopii przechowywanej w aktach osobowych pracownika. ZUS uznaje taki odpis, o ile spełnia on określone wymogi formalne, tj. zawiera:

● informację, że jest to odpis (poprzez użycie tego słowa przy tytule "Świadectwo pracy"),

● pieczęć zawierającą pełną nazwę firmy, REGON i NIP oraz podpis osoby wydającej odpis,

● stwierdzenie, iż odpis jest zgodny z kopią świadectwa pracy znajdującą się w aktach osobowych pracownika.

Okresy składkowe i nieskładkowe można potwierdzić też w drodze zaświadczenia zakładu pracy. Zaświadczenie to musi wskazywać odpowiednie dane niezbędne do ustalenia prawa do renty, a więc okres zatrudnienia, stanowisko pracy, dane dotyczące okresów nieskładkowych, a także wykorzystanych urlopów. Powinno spełniać również odpowiednie wymogi formalne, m.in. zawierać dane personalne i adresowe pracownika i pracodawcy, a także pieczątkę pracodawcy oraz pieczątkę imienną i podpis osoby wystawiającej zaświadczenie. Dokument ten może być ważny dla potwierdzenia okresów składkowych i nieskładkowych przebytych u obecnego pracodawcy, gdy nie ma jeszcze wydanego świadectwa pracy. Wtedy właśnie powinien posłużyć się zaświadczeniem.

Okresy składkowe i nieskładkowe można potwierdzić również za pomocą odpowiednich wpisów dokonanych przez pracodawcę w legitymacji ubezpieczeniowej.

Jeśli wnioskodawca miał okresy pracy w gospodarstwie rolnym, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników, okresy te powinien potwierdzić zaświadczeniem wydanym przez KRUS lub urząd gminy.

Niektóre okresy składkowe lub nieskładkowe mogą być również udowodnione za pomocą innych środków dowodowych, takich jak zeznania świadków, decyzje i zaświadczenia określonych organów, książeczki wojskowe, umowy, pisma czy legitymacje. Pełny wykaz środków dowodowych służących do udowodnienia poszczególnych okresów składkowych i nieskładkowych można znaleźć na stronie internetowej: www.zus.pl.

Warunkiem przyznania renty jest stwierdzenie przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską ZUS niezdolności do pracy. Do wniosku o to świadczenie należy więc dołączyć dokumenty, które posłużą do oceny, czy zachodzą przesłanki do wydania takiego orzeczenia. Do tych dokumentów należą:

● zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza prowadzącego leczenie,

● posiadana dokumentacja lecznicza wraz z podaniem nazwy i adresu zakładu opieki zdrowotnej (lub prywatnego gabinetu lekarskiego), w którym osoba ubiegająca się o rentę jest lub była leczona,

● wywiad zawodowy wystawiony przez pracodawcę (na druku ZUS N-10),

● kartę wypadku w drodze do pracy lub z pracy (w przypadku zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy).

Wnioskodawca powinien również dołączyć do wniosku dokumenty potwierdzające uzyskiwane zarobki w poszczególnych latach kariery zawodowej. Jest to niezbędne do ustalenia przez ZUS wysokości renty oraz wyboru najkorzystniejszego sposobu ustalenia podstawy jej wymiaru.

Podstawowym środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobków jest zaświadczenie zakładu pracy wystawione według wzoru ustalonego przez ZUS - na formularzu ZUS Rp-7. Może je wydać pracodawca lub jego następca prawny. Potwierdza w nim dane dotyczące okresu, za jaki został wypłacony przychód, a także wysokość tego przychodu w rozbiciu na poszczególne lata oraz składniki wynagrodzenia. Wystawia je na podstawie dokumentacji płacowej (np. list płac, kart zbiorczych płac). W ograniczonym zakresie może również wystawić ten dokument na podstawie dokumentacji osobowej.

Zasadą jest, że zaświadczenie ZUS Rp-7 wystawiane jest na podstawie dokumentacji płacowej znajdującej się u pracodawcy (np. list płac lub kart zbiorczych płac). Jeśli nie zachowała się u niego dokumentacja płacowa, może on wystawić zaświadczenie na podstawie dokumentacji osobowej pracownika (np. umowy o pracę, pism o powołaniu, mianowaniu lub innych pism określających wynagrodzenie pracownika). Jednak w takim zaświadczeniu powinny być wtedy wliczone tylko takie składniki wynagrodzenia, które przysługiwały pracownikowi bezwarunkowo i były określone kwotowo w czasie trwania stosunku pracy (wynagrodzenie zasadnicze, stałe dodatki itp.). Inne składniki wynagrodzenia (premie, nagrody, inne dodatki) można wpisać do zaświadczenia, gdy na podstawie zachowanej dokumentacji można jednoznacznie stwierdzić, że zostały one faktycznie wypłacone w określonej wysokości oraz że została od nich odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne lub na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Równorzędnym środkiem dowodowym z zaświadczeniem ZUS Rp-7 są wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej. Aby wpis taki mógł być uznany przez ZUS, legitymacja powinna zawierać informację o dacie rozpoczęcia i zakończenia pracy, o jej rodzaju, kwocie wynagrodzenia oraz roku, w którym zostało ono osiągnięte. Niezbędna jest też pieczątka zakładu pracy lub upoważnionego pracownika oraz podpis i pieczątka służbowa kierownika komórki finansowej lub upoważnionego pracownika.

Marek Opolski

gp@infor.pl

Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.)

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz. 49 z późn. zm.).