Gdy chodzi o wynagrodzenie pracownicze, sąd nie uzna przejścia wierzytelności

Jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego albo w toku sprawy, a więc jeszcze przed jego wydaniem, przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Tak stanowi art. 788 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Zakres orzekania sądu sprowadza się tu do badania warunków formalnoprawnych. Podstawą stosowania tego trybu jest przedłożenie dokumentu, z którego wynika, że po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy uprawnienie lub obowiązek przeszły na inną osobę (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 8 maja 2014r., sygn. akt ACz 440/14).

W podanym stanie faktycznym spółka czytelnika nabyła wierzytelność od osoby fizycznej (od byłego pracownika innej firmy), a przelew wierzytelności nastąpił po wydaniu tytułu wykonawczego. Mając na uwadze art. 788 k.p.c., wskazać należy, że uregulowany w nim tryb zmiany wierzyciela znajdzie zastosowanie, także gdy po powstaniu tytułu wykonawczego o nadanie klauzuli wykonalności występuje następca prawny, nawet jeśli sąd nadał uprzednio klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu na rzecz zbywcy wierzytelności (por. uchwała SN z 4 sierpnia 1992 r., sygn. akt III CZP 94/92).

Zauważmy jednak przy tym specyfikę powyższej wierzytelności - związana jest ona z wynagrodzeniem za pracę. Taka wierzytelność nie może być przedmiotem przelewu, gdyż roszczenia z tytułu wynagrodzenia są niezbywalne, na co wprost wskazuje art. 84 kodeksu pracy (dalej: k.p.). W konsekwencji niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności, gdy tytuł egzekucyjny obejmuje roszczenia o wynagrodzenie za pracę. Nadto art. 509 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Ograniczenia zbywalności wierzytelności wskazane w art. 509 par. 1 k.c. stanowią wyjątek od zasady dopuszczalności rozporządzenia wierzytelnością przez wierzyciela.

Umowa o pracę jest umową o odpłatne świadczenie pracy na rzecz pracodawcy, a prawo pracownika do wynagrodzenia jest niezbywalne. Oznacza to, że pracownik nie może tego prawa ani zastawić, ani scedować na inną osobę. Dlatego też np. jakakolwiek umowa z pracodawcą o zrzeczenie się przez pracownika prawa do wynagrodzenia jest na podstawie art. 18 par. 2 k.p. nieważna. Zakaz ten dotyczy nie tylko całkowitego, lecz także częściowego zrzeczenia, jest bezwzględny i obejmuje wszelkie oświadczenia pracownika, w tym również w drodze ugody sądowej (por. wyrok SN z 3 lutego 2006 r., sygn. akt II PK 161/05). Nadto, co istotne, pracownik może rozporządzać swym wynagrodzeniem dopiero po jego uzyskaniu. Dopiero wtedy stanowi ono jego własność. Wynagrodzenie należne, a niepodjęte w terminie stanowi wierzytelność pracownika.

Powyższe oznacza, że wniosek nowego wierzyciela (spółki) o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi zasądzającemu wynagrodzenie za pracę będzie niezasadny i nieskuteczny, bowiem zgodnie z art. 84 k.p. niedopuszczalne jest z mocy ustawy zrzeczenie się wynagrodzenia przez pracownika. Poza tym taki przelew wierzytelności pracowniczej jest z mocy ustawy nieważny, co wynika z art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 18 par. 2 k.p. ©?

!Roszczenia z tytułu wynagrodzenia są niezbywalne, więc wierzytelność z tego tytułu nie może być przedmiotem przelewu.

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 788 par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.).

Art. 58 i art. 509 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.).

Art. 18 par. 2, art. 84 i art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).