Szukający pracy powinien sprawdzić agencję zatrudnienia

Szukając pracy, można skorzystać z usług agencji pośrednictwa pracy lub urzędu pracy. W Polsce działa pięć rodzajów agencji. Są to agencje:

● pośrednictwa pracy,

● pośrednictwa obywateli polskich do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych,

● doradztwa personalnego,

● poradnictwa zawodowego,

● pracy tymczasowej.

Pierwsze, tj. agencje pośrednictwa pracy świadczące usługi w zakresie:

● pośrednictwa pracy na terenie Polski,

● pośrednictwa do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych,

● udzielają pomocy poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia, a pracodawcom w znalezieniu pracowników o odpowiednich kwalifikacjach.

Agencje doradztwa personalnego świadczą odpłatnie usługi na rzecz pracodawców, a agencje poradnictwa zawodowego udzielają pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu i miejsca zatrudnienia i pomocy w doborze kandydatów do pracy na stanowiska wymagające szczególnych predyspozycji psychofizycznych.

Z kolei agencje pracy tymczasowej kierują własnych pracowników do tzw. pracodawcy użytkownika celem wykonywania pracy tymczasowej. W ramach agencji działają też pośrednicy świadczący usługi head huntingu, czyli znajdowania kandydatów do pracy ze szczególnymi kwalifikacjami na zlecenie klienta (potencjalnego pracodawcy). Pracodawcy sięgają po taką pomoc, gdy mają problem ze znalezieniem specjalisty z nietypowymi umiejętnościami. Firmy headhunterskie w Polsce najczęściej poszukują menedżerów wysokiego szczebla, czyli prezesów oraz dyrektorów generalnych i osób specjalizujących się w rzadkich dziedzinach i z nietypowymi umiejętnościami.

Sprawdzenie, czy agencja jest w wykazie podmiotów, to dopiero pierwszy krok mający na celu zabezpieczenie się przed nielegalnymi agencjami pośrednictwa pracy. Wszystkie agencje zatrudnienia oferujące usługi na terenie Polski muszą posiadać wpis do rejestru agencji zatrudnienia potwierdzony certyfikatem. Jeśli więc agencja jest na odpowiedniej liście, oznacza to, że ma certyfikat. Do 31 października 2005 r. był on wystawiany przez ministra gospodarki i pracy, natomiast od 1 listopada 2005 r. jest wystawiany przez marszałka województwa właściwego dla siedziby agencji.

Osoba, która chce współpracować z agencją, powinna dokonać jeszcze kilku czynności sprawdzających. Jeśli w ogłoszeniu podany jest tylko telefon komórkowy, bezwzględnie należy domagać się podania także dokładnego adresu pośrednika.

Trzeba też pamiętać, że polski pośrednik nie ma prawa do pobierania opłat za załatwienie pracy.

Można ponadto sprawdzić w rejestrze (ewidencji działalności gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym), czy dany pośrednik ma zgłoszoną działalność gospodarczą, od jak dawna i czy posiada własne biuro.

Na osobie poszukującej zatrudnienia nie ciążą jakieś szczególne obowiązki względem agencji zatrudnienia. Podpisuje ona umowę o pracę z nowym pracodawcą. Zadaniem pośrednika jest jednak dokładne poinformowanie kandydata do pracy, jaki jest status firmy, do której chce aplikować i jej plany rozwojowe, a także bardzo dokładne ustalenie zakresu obowiązków i perspektyw stanowiska, o które osoba poszukująca pracy chce się ubiegać.

Pośrednicy prowadzący proces rekrutacji na zlecenie firm powinni świetnie znać te informacje. Ich rolę można żartobliwie porównać do swatki - ich zadaniem jest skojarzenie pracodawcy i potencjalnego pracownika na zasadzie jak najlepszego dopasowania oczekiwań jednej i drugiej strony.

Inaczej jest z agencjami pracy tymczasowej. One są pracodawcami, którzy zatrudniają i wynagradzają osoby szukające pracy. Następnie użyczając swoich pracowników różnym firmom do pracy, za co otrzymują od nich wynagrodzenie.

Osoba, która wyjeżdża do pracy za granicę, jest narażona na większe ryzyko niż ta, która stara się o pracę w Polsce. Musi podpisać umowę z pośrednikiem, który znalazł jej pracę, na przykład w Irlandii. Należy zwrócić uwagę, czy umowa zawiera wymagane informacje. Musi określać:

● zagranicznego pracodawcę,

● okres zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

● rodzaj oraz warunki pracy i wynagradzania, a także przysługujące osobie kierowanej do pracy świadczenia socjalne,

● warunki ubezpieczenia społecznego oraz od następstw nieszczęśliwych wypadków i chorób tropikalnych,

● obowiązki i uprawnienia osoby kierowanej do pracy oraz agencji pośrednictwa pracy,

● zakres odpowiedzialności cywilnej stron w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy zawartej między agencją pośrednictwa pracy a obywatelem polskim,

● stronę pokrywającą koszty dojazdu i powrotu osoby skierowanej do pracy w przypadku niewywiązania się pracodawcy zagranicznego z warunków umowy oraz tryb dochodzenia związanych z tym roszczeń,

● kwoty należne agencji pośrednictwa pracy z tytułu faktycznie poniesionych kosztów związanych ze skierowaniem do pracy za granicą poniesione na: dojazd i powrót osoby skierowanej, wydawanie wizy, badania lekarskie i tłumaczenie dokumentów,

● informację o trybie i warunkach dopuszczania cudzoziemców do rynku pracy w państwie wykonywania pracy.

Jeśli umowa nie zawiera wszystkich tych punktów, jest niezgodna z prawem. Może być i tak, że umowa będzie spełniała wszystkie formalne wymogi, ale będzie niekorzystna dla pracownika. Chodzi np. o zapisy, z których wynika, że trzeba wykupić przejazd właśnie u tego pośrednika, a bilet kosztuje zdecydowanie więcej, niż powinien. W takiej sytuacji to zainteresowany powinien podjąć decyzję, czy przystaje na te warunki, czy nie. Nikt nikogo nie zmusza do podpisania takiej umowy. Można po prostu zmienić pośrednika.

Osoba, która szuka pracy w Polsce, nie płaci pośrednikowi za oferowane przez niego usługi. Dotyczy to także osób werbowanych przez head hunterów.

Inaczej jest z pracą za granicą. Agencje mogą pobierać od osób, dla których szukają pracy, opłaty z tytułu faktycznie poniesionych kosztów związanych ze skierowaniem do pracy za granicą, tj. kosztów poniesionych na: dojazd i powrót osoby skierowanej, wydawanie wizy, badania lekarskie i tłumaczenie dokumentów. Pod warunkiem wyspecyfikowania tych opłat w umowie. Innych opłat pobierać nie mogą.

Oznacza to, że zainteresowani nie płacą przedpłat, kaucji oraz opłat z tytułu wyszukiwania i wskazania pracodawcy zagranicznego, w szczególności: opłat eksploatacyjnych, wynagrodzenia pracowników, opłat z tytułu wynajmu lokalu, wyjazdów pracowników agencji, rekrutacji, usług pocztowo-telekomunikacyjnych, druków, reklamy i ogłoszeń prasowych.

Osoba, która znalazła zatrudnienie, może mieć roszczenie do agencji przed sądem powszechnym z powództwa cywilnego, jeśli ta postąpiła niezgodnie z przepisami. Sądzić się można zarówno z tytułu zatrudnienia w Polsce, jak i za granicą. Sankcje dla niesolidnych agencji są przewidziane w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Co najmniej 3 tys. zł grzywny może zapłacić agencja, jeśli w trakcie procesu rekrutacji nie przestrzega zasady zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie lub ze względu na przynależność związkową.

Taką samą grzywnę zapłaci agencja, która pobiera od osoby, dla której poszukuje pracy za granicą lub której udziela pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu i miejsca zatrudnienia, dodatkowe opłaty inne niż na dojazd i powrót, wizę, badania lekarskie i tłumaczenie dokumentów. Z kolei ten, kto prowadzi agencję zatrudnienia świadczącą usługę polegającą na doprowadzeniu do zatrudnienia za granicą, nie zawiera z osobą kierowaną do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych umowy, podlega karze grzywny nie niższej niż 4 tys. zł.

W przypadku potrzeby uzyskania pomocy przez obywatela polskiego za granicą osoba szukająca informacji lub pomocy powinna zgłosić się do polskiego konsulatu. Ewentualnych roszczeń wobec zagranicznego pracodawcy można dochodzić, wnosząc sprawę do właściwego sądu pracy w danym kraju - jako jedynej instytucji rozstrzygającej spory między pracobiorcą i pracodawcą.

Szukając pracy, warto skontaktować się z powiatowymi lub wojewódzkimi urzędami pracy. Można tam zadzwonić albo zajrzeć na strony internetowe urzędów, aby zapoznać się z aktualnymi ofertami pracy w kraju i zagranicą. Jeśli ktoś jest zainteresowany jakąś ofertą z urzędu, musi zarejestrować się jako poszukujący pracy (taka osoba nadal może być pracownikiem) lub jako osoba bezrobotna, jeśli ktoś nie ma pracy.

Dla osób zarejestrowanych urząd pracy organizuje kursy i szkolenia, na których można się przekwalifikować. A tylko dla bezrobotnych tzw. przygotowanie zawodowe i staże. Dzięki zarejestrowaniu bezrobotny ma ubezpieczenie zdrowotne.

Osoba zarejestrowana może też korzystać z pomocy doradcy zawodowego. W niektórych urzędach działają ponadto centra planowania kariery. Są to wyspecjalizowane placówki urzędów pracy, które gromadzą i udostępniają informacje o rynku pracy, możliwościach zdobycia kwalifikacji zawodowych. W centrach można uzyskać pomoc doradcy zawodowego, wziąć udział w zajęciach warsztatowych dotyczących planowania kariery zawodowej, poddać się testom umożliwiającym określenie predyspozycji zawodowych.