Nie można żądać zwrotu wynagrodzenia za urlop szkoleniowy

Jeśli pracodawca nie przyzna pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowych świadczeń, zobowiązanie go w umowie szkoleniowej do przepracowania po ukończeniu nauki określonego okresu nie będzie miało żadnego znaczenia. Za niedotrzymanie tego zobowiązania pracownikowi nie grożą bowiem żadne sankcje.

Zgodnie z art. 103⁴ kodeksu pracy pracodawca zawiera z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe umowę określającą wzajemne prawa i obowiązki stron. Umowa taka powinna być zawarta na piśmie. Pracodawca nie ma jednak takiego obowiązku, jeśli nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu nauki. Innymi słowy: jeśli chce zobowiązać pracownika do odpracowania szkolenia, umowę powinien podpisać. W umowie szkoleniowej strony mogą określić przykładowo:

● wymiar zwolnień z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na zajęcia oraz na czas ich trwania,

● rodzaj i wysokość świadczeń dodatkowych o ile pracodawca zdecyduje się je przyznać pracownikowi,

● okres pozostawania pracownika w zatrudnieniu po ukończeniu nauki. Przy czym przyjąć należy, że okres ten może trwać maksymalnie 3 lata. Wynika to pośrednio z art. 103[5]k.p., który wymieniając sytuacje powodujące po stronie pracownika obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę przesądza, że wystąpić one muszą w terminie określonym w umowie, nie dłuższym jednak niż 3 lata.

Jak pokazuje dotychczasowa praktyka, pracodawcy zwykle są zainteresowani nakładaniem na uczących się pracowników obowiązku odpracowywania okresu nauki i zwykle wprowadzają taki zapis do umów szkoleniowych. W poprzednim stanie prawnym, kiedy obowiązywało jeszcze rozporządzenie z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych, miało to sens. Sankcją za wcześniejsze odejście z pracy (przed upływem okresu określonego w umowie) był bowiem obowiązek zwrotu pracodawcy poniesionych przez niego kosztów związanych z podnoszeniem kwalifikacji przez pracownika. Dotyczyło to wszystkich kosztów pracodawcy, a więc zarówno kosztów świadczeń obligatoryjnych, w tym wynagrodzenia za udzielony urlop szkoleniowy, jak i świadczeń dodatkowych. Obecnie sytuacja uległa zmianie. Od 16 lipca, czyli od czasu wejścia w życie nowelizacji kodeksu pracy, jedyną sankcją, która może spotkać pracownika, który nie dotrzyma zawartego w umowie szkoleniowej zobowiązania, jest bowiem zwrot kosztów dodatkowych świadczeń przyznanych mu przez pracodawcę. Zatem zapisanie w umowie obowiązku odpracowania będzie miało uzasadnienie jedynie wtedy, gdy pracodawca takie świadczenia pracownikowi przyzna. W innym przypadku będzie to zapis, którego pracodawca i tak nie będzie w stanie wyegzekwować. I nic z tym nie może zrobić. Zważywszy, że zgodnie z art. 103⁴ par. 2 k.p. umowa szkoleniowa nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika, niż przewidują przepisy kodeksu pracy dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracownika, pracodawca nie może wprowadzić do umowy żadnych dodatkowych "zabezpieczeń", np. zobowiązania pracownika do zwrotu wynagrodzenia za urlop szkoleniowy.

@RY1@i02/2010/238/i02.2010.238.000.002b.001.jpg@RY2@

Małgorzata Jankowska, ekspert z zakresu prawa pracy

Małgorzata Jankowska

ekspert z zakresu prawa pracy