Nie można podważyć wypowiedzenia, przedstawiając zwolnienie lekarskie

Bardzo istotne znaczenie praktyczne tego zagadnienia stało się podstawą do wydania przez Sąd Najwyższych licznych orzeczeń wyjaśniających pracodawcom w jakich sytuacjach zwolnienie pracownika będzie zgodne z prawem. Poglądy prezentowane przez Sąd Najwyższy ulegały dość istotnym modyfikacjom, zmierzającym przede wszystkim w kierunku wyeliminowania nieuczciwych zachowań pracowników. W początkowych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazywał bowiem, że wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę dokonane w czasie jego obecności w pracy jest bezskuteczne, jeżeli pracownik bez nieusprawiedliwionej zwłoki wykaże, że w dniu wypowiedzenia był niezdolny do pracy z powodu choroby. Przyjmowanie takiego poglądu ułatwiało jednak podważenie dokonanego już wypowiedzenia w najprostszy sposób - poprzez przedstawienie pracodawcy lub sądowi rozpoznającemu powództwo pracownika o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne bądź odszkodowanie - zwolnienia lekarskiego wystawionego dla pracownika już po dokonaniu wypowiedzenia.

W uchwale z 11 marca 1993 r. (I PZP 68/92, OSNC 1993/9/140), odstępując od zajmowanego wcześniej stanowiska, Sąd Najwyższy stwierdził, że wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który świadczył pracę, a następnie wykazał, iż w dniu wypowiedzenia był niezdolny do pracy z powodu choroby, nie narusza art. 41 kodeksu pracy. Przyjęcie tego poglądu, powszechnie akceptowanego do chwili obecnej, wynika z tego, że przez obecność w pracy, skutkującą wyłączeniem ochrony przed wypowiedzeniem, należy rozumieć nie tylko stawienie się pracownika do pracy, ale i świadczenie pracy, a więc wykonywanie obowiązków wynikających z umowy o pracę lub też gotowość do ich wykonywania.

Choroba pracownika, stwierdzona zaświadczeniem lekarskim o jego niezdolności do pracy i skutkująca ochroną z art. 41 k.p., powinna istnieć w dacie złożenia przez pracodawcę oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę. Jeśli pracownik świadczy pracę danego dnia, to nie ma już możliwości wykazania, że był on w tym czasie niezdolny do pracy, co uniemożliwia dokonanie wypowiedzenia. Dzieje się tak niezależnie od tego, czy zwolnienie lekarskie pracownik otrzymał przed rozpoczęciem pracy, nie przedstawiając go pracodawcy, czy w okresie późniejszym.

Zastrzec należy jednak, że do przyjęcia obecności w pracy pozwalającej na dokonanie wypowiedzenia nie jest wystarczające przebywanie w miejscu pracy pracownika, który nie świadczy pracy. Przykładowo nie można zatem uznać za obecnego w pracy pracownika, który przyniósł tylko do zakładu zwolnienie lekarskie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1997 r., I PKN 366/97, OSNP 1998/17/505). Pracownika uznaje się za nieobecnego w pracy także wtedy, gdy przyszedł wyłącznie do lekarza zakładowego lub stawił się w pracy celem złożenia wniosku o urlop na żądanie.

W praktyce zdarzają się również mniej typowe sytuacje - na przykład takie, gdy pracownik obecny w pracy i świadczący pracę w wyniku wypadku lub nagłej choroby przestaje ją świadczyć. Takie zdarzenie skutkuje uznaniem pracownika za nieobecnego w pracy od momentu wystąpienia objawów chorobowych, co uniemożliwia pracodawcy złożenie wypowiedzenia (wyrok SN z 6 października 2004 r., I PK 614/03, Legalis).

Należy jednak pamiętać, że zachorowanie pracownika w okresie już dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę nie stanowi zdarzenia powodującego objęcie pracownika ochroną przed wypowiedzeniem stosunku pracy.

Czasami zdarza się, że chory pracownik świadczy pracę w poczuciu odpowiedzialności za wykonywaną pracę lub na polecenie pracodawcy. W obronie prawa takich pracowników stanął Sąd Najwyższy w wyroku z 26 lutego 2003 r. (I PK 69/02, Pr. Pracy 2003/10/33), w którym stwierdził, że bezskuteczność wypowiedzenia umowy o pracę w sytuacji, kiedy mimo stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim niezdolności do pracy, pracownik pozostaje w pracy ze względu na niemożność opuszczenia miejsca pracy, a także gdy chory pracownik stawia się w miejscu pracy w celu załatwienia ważnych spraw dla pracodawcy, nie wynika z art. 41 k.p. wobec braku przesłanki "nieobecności w pracy". Bezskuteczność wypowiedzenia powinna być jednak oceniona w kontekście art. 45 par. 1 k.p. Pozwoli to wyeliminować przypadki niesprawiedliwego pozbawienia ochrony stosunku pracy takich pracowników, którzy decydują się na wykonywanie swoich obowiązków pracowniczych pomimo choroby.

@RY1@i02/2010/171/i02.2010.171.168.002a.001.jpg@RY2@

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu