Zakup wyrobów lub usług może uprawniać do niższych wpłat na PFRON

Zgodnie z ustawą z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON mają pracodawcy niebędący w likwidacji ani upadłości, którzy zatrudniają co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy), nie prowadzą określonych rodzajów działalności na rzecz osób niepełnosprawnych i nie osiągają wymaganego wskaźnika zatrudnienia takich osób (z reguły wynosi on 6 proc.). Kwota wpłaty jest równa iloczynowi 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia oraz liczby etatów brakujących do osiągnięcia wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Możliwość obniżenia wpłat (nawet o 80 proc.) jest istotnym uprawnieniem dla tych pracodawców.

Podstawowym warunkiem uzyskania ulgi we wpłatach na PFRON jest nawiązanie kooperacji między określonym w ustawie podmiotem dokonującym sprzedaży i pracodawcą, na którym ciąży obowiązek wpłat. Sprzedającym może być nie tylko zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej, ale każdy pracodawca zatrudniający ogółem co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy), jeśli co najmniej 10 proc. stanowią osoby o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Istotą kooperacji uprawniającej do ulgi jest zakupienie produkcji (wyrobów) lub usług takiego sprzedającego. Ustalając prawo do ulgi, nie uwzględnia się jednak zakupu usługi handlowej (np. zlecenia sprzedającemu hurtowej sprzedaży wyrobów kontrahenta).

Do skorzystania z ulgi nie uprawnia także np. zawarcie umowy komisu w odniesieniu do produkcji sprzedającego. Nie oznacza to jednak, że jedynym rodzajem umowy mogącym mieć zastosowanie w tym zakresie jest umowa sprzedaży. Możliwe jest bowiem zastosowanie np. umowy dostawy, o dzieło, zlecenia, o roboty budowlane, przewozu itp.

Warunkiem uzyskania ulgi jest ponadto terminowa zapłata za dokonany zakup. W myśl art. 22 ust. 7 ustawy o rehabilitacji ustala się ją, porównując termin dokonania zapłaty z terminem określonym na fakturze. Oznacza to nie tylko, że dokumentem potwierdzającym nabycie produkcji lub usług powinna być faktura, ale także że - w razie odmiennego określenia terminu płatności na fakturze i w umowie - skorzystanie z ulgi nie będzie możliwe w przypadku dokonania zapłaty w terminie określonym w umowie, jeżeli jednocześnie nie zostanie zachowany termin określony na fakturze.

Ustawodawca nie określił sposobu zapłaty. Możliwe jest więc dokonanie zapłaty w dowolnej prawnie dopuszczalnej formie. W przypadku płatności realizowanych za pośrednictwem banku za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu.

Po terminowym uzyskaniu zapłaty za przedmiot kooperacji sprzedający ma obowiązek niezwłocznego przekazania kontrahentowi informacji o wysokości ulgi.

W przypadku ulgi wynikającej z zakupów dokonanych po 1 stycznia 2004 r. jej wysokość oblicza się według wzoru: Pk /Po x Wzu/ZON x (ZON - 0,06 x ZOG), gdzie:

Pk oznacza przychód ze sprzedaży własnych usług (z wyłączeniem handlu) lub produkcji zrealizowanych w danym miesiącu na rzecz kontrahenta,

Po - przychód ogółem uzyskany w tym miesiącu ze sprzedaży własnych usług (z wyłączeniem handlu) lub produkcji,

Wzu - sumę wynagrodzeń brutto pracowników o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, pomniejszoną o finansowane przez ubezpieczonego składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe,

ZON - przeciętny miesięczny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych w przeliczeniu na etaty,

ZOG - przeciętny miesięczny stan zatrudnienia ogółem w przeliczeniu na etaty.

Za przysługującą ulgę można uznać wyłącznie ulgę potwierdzoną informacją otrzymaną przez nabywcę. Wynika to z art. 22 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Prawo do wykorzystania ulgi może być realizowane tylko w okresie od dnia otrzymania informacji do dnia przedawnienia się uprawnień z tego tytułu (w odniesieniu do ulg nabytych na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 1999 r. termin ten upływa po 12 miesiącach od dnia otrzymania informacji). Oznacza to, że np. informację otrzymaną 21 stycznia 2010 r. można wykorzystać, wypełniając deklaracje składane w okresie od 21 stycznia 2010 r. do 21 stycznia 2011 r.

Obecnie wpłaty na PFRON mogą być pokrywane ulgami maksymalnie w 80 proc. Oznacza to, że kwota ulg wykorzystanych na poczet danej wpłaty, wykazywana odpowiednio w poz. 23 DEK-I-0, poz. 23 DEK-I-a albo poz. 32 poz. DEK-I-b nie może przekraczać 80 proc. kwoty wpłaty należnej odpowiednio z poz. 22 DEK-I-0, poz. 22 DEK-I-a albo poz. 31 DEK-I-b.

W styczniu 2010 r. zakład produkcyjny zatrudnia ogółem 54 pracowników, w tym jednego pracownika o lekkim stopniu niepełnosprawności (dane w etatach). Pracodawca powinien zapewnić 3,24 etatów dla osób niepełnosprawnych (0,06 x 54). Do osiągnięcia wymaganego wskaźnika brakuje mu 2,24 etatu (3,24 - 1). Wpłata na PFRON wyniesie zatem 2835,36 zł (0,4065 x 3113,86 x 2,24).

Sprzedający - spełniający wymogi określone w ustawie o rehabilitacji - zbył kontrahentowi dywany, lampy i wytworzone przez siebie regały, a także zaprojektował wystrój wnętrz. Przedmiotem kooperacji uprawniającej do ulgi we wpłatach na PFRON jest w tym przypadku zakup regałów (wyprodukowanych przez sprzedającego) oraz usługi projektowe. Natomiast zakup dywanów i lamp nie może być uwzględniony, gdyż nie zostały one wytworzone przez sprzedającego.

Pracodawca kupił artykuły biurowe za 4000 zł (netto) u producenta prowadzącego zakład pracy chronionej. Ogólny przychód netto producenta wynosił 28 000 zł. Producent zatrudnia 80 pracowników, z czego 20 niepełnosprawnych (w tym 10 osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z których każda osiągała wynagrodzenie w wysokości 2500 zł).

Ulga wyniesie 2342,16 zł, zgodnie z następującym wyliczeniem: (4000/28000) x (10 x 2500 x (1 - 0,0976 - 0,015 - 0,0245)/20) x (20- 0,06 x 80).

Pracodawca rozliczający się z wpłat na PFRON dysponuje informacjami, z których wynika, że przysługuje mu 2342,16 zł ulgi. Kwota wpłaty należnej wynosi 2835 zł.

Pracodawca może pokryć ulgami wyłącznie 80 proc. tej wpłaty, a więc 2268 zł. Do zapłaty pozostanie zatem 567 zł (tj. 2835 - 2268). Zakładając, że pracodawca nie nabędzie nowych ulg ani posiadane ulgi nie przedawnią się, kwota ulg do wykorzystania w późniejszych okresach sprawozdawczych wyniesie 74,16 zł (tj. 2342,16 - 2268).

Luiza Klimkiewicz

specjalista do spraw pomocy publicznej, Lege Artis Konsulting

Art. 21-22 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).