Bezpieczeństwo niższym kosztem

Nadal trzeba będzie przeprowadzić szkolenia wstępne, natomiast okresowe nie będą obowiązkowe dla pracowników administracyjno-biurowych zatrudnionych w zakładach, w których przeważający rodzaj działalności znajduje się w grupie, dla której w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej określono nie wyższą niż trzecią kategorię ryzyka (patrz podstawa prawna). Zniesienie obowiązku przeprowadzania szkoleń okresowych dotyczy 18 grup działalności przedstawionych w tabelce. Z tego zestawienia wynika, że zmiana przepisów dotyczy zarówno zakładów produkcyjnych, handlowych oraz całych sektorów administracji publicznej i edukacji. W praktyce za stanowiska administracyjno-biurowe pracodawcy uznają wszystkie związane z pracą umysłową, a niezwiązane z produkcją lub sprzedażą.

Zniesieniu szkoleń okresowych przeciwna jest Państwowa Inspekcja Pracy. Jak wyjaśnia Jakub Chojnicki, dyrektor departamentu nadzoru i kontroli w Głównym Inspektoracie Pracy, instytucja ta opowiadała się w trakcie konsultacji międzyresortowych za utrzymaniem obowiązku zapewnienia przez pracodawców szkolenia okresowego. Zdaniem inspekcji racjonalizacja kosztów ponoszonych przez pracodawców na organizację szkoleń okresowych nie może bowiem przekreślać konieczności organizowania bezpiecznej pracy w sposób wymagany prawem. Tymczasem kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy i zachowania jak najdłużej wysokiego poziomu zdrowia pracowników są profilaktyczne badania lekarskie i szkolenia – wstępne oraz okresowe.

Z początkiem nowego roku pracodawca zakwalifikowany do wspomnianych trzech kategorii najmniejszego ryzyka, który zatrudnia więcej niż 50 pracowników (do tej pory granicą było 20 osób), nie będzie musiał powoływać służb BHP w przedsiębiorstwie, a będzie mógł ich zadania wypełniać samodzielnie. Pod warunkiem oczywiście, że ukończy specjalne szkolenie dla pracodawców wykonujących zadania służby BHP.

Te ułatwienia nie zwalniają nawet najmniejszych pracodawców od oceny ryzyka zawodowego na tworzonych stanowiskach pracy. Najłatwiej to zrobić tzw. metodą pięciu kroków, którą opracowała już na początku lat 90. ubiegłego wieku brytyjska inspekcja pracy (HSE). Metodę tę przyjęła i promuje zarówno polska Państwowa Inspekcja Pracy (PIP), jak i Centralny Instytut Ochrony Pracy.

KROK 1. Zidentyfikuj zagrożenia

Zacznij od sporządzenia spisu wszystkich stanowisk pracy. Ze spisem w ręku zrób przegląd miejsc, w których pracują i przebywają pracownicy. Nazwij i zanotuj, co powoduje lub może spowodować zagrożenie. Weź pod uwagę nie tylko samo stanowisko, ale wszystkie pomieszczenia biurowe, produkcyjne, magazynowe, sanitarne a także ciągi komunikacyjne. Zrób przegląd sprawności maszyn i urządzeń. Sprawdź, czy pracownicy stosują środki ochrony indywidualnej i przestrzegają zasad bhp. Porozmawiaj z pracownikami, co im przeszkadza w pracy.

KROK 2. Zastanów się, kto może być zagrożony

Pamiętaj, że zagrożenia zidentyfikowane podczas przeglądu stanowisk mogą dotyczyć nie tylko pracowników zatrudnionych na konkretnych stanowiskach, lecz także na sąsiednich, służb technicznych, sprzątających, ochroniarzy, podwykonawców lub nawet klientów. Informuj narażonych na niebezpieczeństwo o możliwych zagrożeniach.

KROK 3. Oszacuj stopień ryzyka

Ze spisem w ręku zastanów się, jakie jest prawdopodobieństwo zaistnienia każdego ze zidentyfikowanych zagrożeń. Uwzględnij zastosowane środki ochrony. Nawet jeśli skonstatujesz, że wykorzystane zostały wszystkie środki zapobiegawcze, zawsze istnieje możliwość, że coś się stanie (tzw. ryzyko resztkowe). Każde stanowisko opisz w trójstopniowej skali.

KROK 4. Udokumentuj wyniki

Sporządź raport z audytu. Możesz wykorzystać gotowy wzór formularza (łatwo znajdziesz w sieci), ale możesz też stworzyć własny formularz, dostosowany do potrzeb twojej firmy. Aby nie zapisywać nadmiaru stron, możesz odwoływać się w raporcie do już istniejących zarządzeń, wydanych przez producentów instrukcji obsługi maszyn i urządzeń lub przepisów państwowych. Poinformuj wszystkich pracowników o zagrożeniach na ich stanowiskach i o środkach zapobiegawczych. Poproś o potwierdzenie podpisem, że przyjęli informacje do wiadomości.

Krok 5. Reaguj na zmiany

Ocenę ryzyka zawodowego rób okresowo i weryfikuj wyniki. Taki przegląd trzeba przeprowadzić zawsze, tworząc nowe stanowisko, ale też gdy modyfikuje się technologia pracy albo następują zmiany personalne.