Bezpieczny producent energii

W południowej część woj. łódzkiego znajduje się stolica polskiej energetyki - Bełchatów. Miano to miasto zyskało dzięki pobliskiej elektrowni, której moc bloków energetycznych wynosi 4450 MW, co stanowi ok. 20 proc. produkcji krajowej. PGE Elektrownia Bełchatów S.A. to największa w Europie elektrownia na paliwa konwencjonalne. Po zakończeniu inwestycji budowy nowego bloku energetycznego o mocy 858 MW, Elektrownia Bełchatów będzie jednym z największych tego typu obiektów na świecie.

Elektrownia została wyróżniona w konkursie Innowacja Roku 2008 za rozwiązania, w zakresie badań materiałów i spoin z wykorzystaniem zjawiska dyfrakcji fal ultradźwiękowych do wykrywania i oceny wad materiałów (TOFD) oraz za ultradźwiękowy system do pomiarów głowicami wieloprzetwornikowymi (PHASED ARRAY).

Bełchatowska elektrownia jest zasilana węglem, pochodzącym z pobliskiej Kopalni Węgla Brunatnego. Posiada dwanaście bloków energetycznych, których łączna moc już 20 lat temu wynosiła 4320 MW. Obecnie, dzięki licznym modernizacjom turbin, prowadzonym od 1997 roku, moc elektrowni wynosi 4450 MW, co stawia ją w światowej czołówce wśród producentów energii. Energia, produkowana w Bełchatowie należy do najtańszych.

W 2006 roku podjęto działania, związane z rozbudową przedsiębiorstwa, a obecnie trwają prace nad budową zupełnie nowego bloku energetycznego o mocy 858 MW. Przy tej inwestycji wykorzystane są najnowocześniejsze technologie i doświadczenia światowe. W stu procentach spełni ona wymagania, wynikające z Dyrektywy Unii Europejskiej, w zakresie emisji zanieczyszczeń do atmosfery.

Po zakończeniu prac elektrownia Bełchatów będzie posiadać jeden z najnowocześniejszych i największych bloków energetycznych na świecie, opalanych węglem brunatnym.

Zarząd PGE Elektrowni Bełchatów S.A. zapewnia wszelkie niezbędne narzędzia, umożliwiające unowocześnianie technologii, procesów i utrzymanie systemu zarządzania.

W związku z modernizacją bloków elektrowni, wdrożono nowoczesne metody badania elementów spawanych. Przede wszystkim ważne jest stałe monitorowanie układów wodno-parowych. Proces modernizacji elektrowni potrwa do 2013 roku. Większość spawów, szczególnie tych na rurociągach o wysokich parametrach przepływającego czynnika podlega ciągłej kontroli. Są to setki spoin, ale niezmiernie istotne jest ich kontrolowanie i sprawdzanie szczelności. Grubość ścianki rury ma od ok. 20 do 50 mm, a para która w niej płynie ok. 540şC i ciśnienie 160 atmosfer. Strumień pary o tak wysokich parametrach, w przypadku awarii i jego wydostania się na zewnątrz, mógłby być bardzo niebezpieczny, dlatego tak ważne jest monitorowanie wszelkich zmian, aby do takich sytuacji nie dopuścić.

Nowoczesne metody zastosowane w elektrowni pozwalają na szybsze i dokładniejsze sprawdzenie spoin. Metoda TOFD wykorzystuje zjawisko dyfrakcji fal ultradźwiękowych do odnajdywania i obserwowania zmian materiałów. - Trzeba mieć możliwość sprawdzenia spawanych elementów rur, aby określić szczelność instalacji. Jest to bardzo szybka metoda oceny wykonanych spoin. Wcześniej stosowaliśmy metodę rentgenowania. Proces ten był skuteczny, lecz uciążliwy i niebezpieczny dla ludzi, wymagał dużo czasu, przerw w toczących się pracach, co w znaczny sposób wydłużało prace remontowe prowadzone w elektrowni - zaznacza Eugeniusz Bilkowski, wiceprezes PGE Elektrowni Bełchatów S.A.

Aby właściwie przeprowadzać diagnostykę instalacji należy stosować sprawdzone i szybkie metody badania. Cechy te posiadają badania, prowadzone za pomocą metody mozaikowej (PHASED ARRAY). Są to metody znane na świecie, ale w Polsce na razie bardzo rzadko wykorzystywane, z powodu konieczności wysokich nakładów finansowych i odpowiedniego przeszkolenia personelu. PGE Elektrownia Bełchatów S.A. postawiła jednak na nowoczesność. Wynikało to z naturalnej potrzeby wymiany i modernizacji rurociągów. Konwencjonalne badania ultradźwiękowe posiadają szereg wad, do których należą m.in. brak możliwości zapisu oraz dość duża niepewność wykrycia niektórych wad. - Metoda głowic mozaikowych okazała się lepsza dla rurociągów, ponieważ eliminuje zagrożenie promieniowaniem i daje szybko wynik badań. Metody ultradźwiękowe konwencjonalne nie dają zapisu, polegamy na protokole sporządzonym przez operatora, natomiast w wypadku badań radiograficznych mamy radiogram, czyli film na którym widać wady. Metoda TOFD ma możliwości zapisu, zamiast radiogarmu, powstaje ultrasonogram, na którym również można wady zobaczyć, dokumentować i obrabiać nowoczesnymi metodami cyfrowymi - dodaje Ireneusz Stępiński, specjalista ds. kontroli jakości.

Metoda PHASED ARRAY zwana jest metodą XXI wieku. Coraz więcej ośrodków w Polsce się nią interesuje. - Również zwróciliśmy na nią uwagę, ponieważ specjalnością naszego działu kontroli jakości są badania ultradźwiękowe, a metoda ta jest najnowszą wśród badań ultradźwiękowych - zaznacza I. Stępiński.

W diagnostyce ważne jest, aby precyzyjnie określić, gdzie może wystąpić zagrożenie. Największą zaletą tej metody jest zwiększona skuteczność i możliwość stosowania w skomplikowanych przypadkach, które uniemożliwiają użycie innych rozwiązań.

Obie wdrożone metody mają większą wykrywalność od stosowanych wcześniej.

W elektrowni działa laboratorium badań materiałowych, które prowadzi prace kontrolno-pomiarowe zgodnie z normami, wykorzystując 16 metod i ponad 30 procedur badawczych dopuszczonych do stosowania w tym zakresie. Wszystkie znajdują swoje zastosowanie w elektrowni.

W politykę działania elektrowni wpisane jest także doskonalenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania Jakością, Środowiskiem, BHP i Ochroną Informacji (ISO 9001, ISO 14001, ISO 18001 i ISO/IEC 27001) oraz uwzględnianie Deklaracji Społecznej Odpowiedzialności Biznesu.

Zarząd PGE Elektrowni Bełchatów podjął wiele działań, które mają na celu zmniejszenie negatywnego oddziaływania obiektu na środowisko. Wdrożony został System Zarządzania Środowiskiem. Stosowane systemy osłony środowiska naturalnego obejmują nie tylko ochronę powietrza atmosferycznego, ale również gospodarkę zasobami wodnymi i odpadami oraz ochronę przed hałasem. W elektrowni rozbudowane zostały systemy monitoringu zanieczyszczeń na wszystkich 12 blokach energetycznych. Kontrolują one emisje dwutlenku siarki, tlenków azotu i węgla oraz pyłów.

Dzięki prowadzonej modernizacji bloków uzyskano zwiększenie mocy urządzeń poprzez podniesienie ich sprawności bez konieczności spalania dodatkowych ilości węgla, co korzystnie wpływa na ograniczenie emisji dodatkowych ilości szkodliwych gazów do atmosfery. Elektrownia uczestniczyła również w budowie farmy wiatrowej na Górze Kamieńsk, przyczyniając się w ten sposób do rozwoju alternatywnych źródeł energii (czyt.: ramka).

Bełchatowska elektrownia była pierwszym przedsiębiorstwem w Polsce, w którym uruchomiono instalacje odsiarczania spalin (1994). Obecnie skuteczność w tym zakresie wynosi powyżej 95 proc. Spaliny z bloków przechodzą przez elektrofiltry, następnie poddawane są odsiarczaniu (IOS). Produktem tego procesu jest wysokiej jakości gips, który wykorzystywany jest do produkcji materiałów budowlanych. Od 1998 r. całość gipsu, wyprodukowanego w bełchatowskiej elektrowni jest wykorzystywana gospodarczo i nie ma konieczności jego składowania.

W procesie produkcji energii elektrycznej głównymi odpadami są materiały paleniskowe. W ciągu roku elektrownia spala węgiel w ilościach 34-35 mln ton. Rocznie powstaje ok. 3 mln ton popiołu i żużla.

Kotły elektrowni posiadają instalacje odżużlania i odpopielania, polegające na hydrotransporcie w zamkniętym obiegu wody powrotnej. Odpady transportowane są rurociągami, w postaci mieszaniny popiołowo-żużlowo-wodnej na składowiska popiołu i żużla, gdzie ulegają sedymentacji, woda natomiast jest przechwytywana przez studnie przelewowe i przesyłana do ponownego wykorzystania w hydrotransporcie.

Elektrownia prowadzi nieprzerwane badania kontrolno-pomiarowe we współpracy z instytucjami pomiarowo-badawczymi. Podjęto działania, mające na celu monitoring środowiska i pomiary opadu pyłu w rejonie Składowiska Odpadów Paleniskowych Lubień oraz wzdłuż trasy odpopielania. Prowadzony jest monitoring środowiska, wpływ składowania popiołów na najbliższe otoczenie, a także obserwacja systemu wodnego w rejonie składowiska.