Jak wybrać opłacalną opcję finansowania

Opust "za ilość" (rabat hurtowy) znajduje zastosowanie do klientów, którzy dokonują zakupów większej partii danego asortymentu towarów w transakcji jednorazowej (instrumenty hurtowe niekumulujące się) lub w określonym okresie (instrumenty hurtowe kumulujące się). Większe zlecenie pozwala wydłużyć ciąg produkcyjny i obniżyć koszty realizacji zamówienia. Sprzedawca może przekazać część tych oszczędności kontrahentowi w formie rabatu ilościowego. Narzędzia hurtowe kumulujące się mają na celu redukcję ryzyka wahań popytu na oferowane przez przedsiębiorstwo towary, poprzez utrzymanie i utrwalenie związków z odbiorcami. Zawieranie mniejszej liczby dużych transakcji obniża koszty transportu i utrzymania zapasów. Podstawę kalkulacji rabatu ilościowego stanowi wartość transakcji lub ilość zakupionych dóbr. Warunkiem korzystania z rabatu jest zakup powyżej tzw. ekonomicznej (optymalnej) partii sprzedaży, czyli partii, dla której całkowite koszty sprzedaży (transportu, ubezpieczenia, wynagrodzeń z tytułu pośrednictwa handlowego) są najniższe. [przykład 1]

Wzór na optymalną wielkość zamówienia przedstawia się następująco:

EOQ = [(2 x roczny popyt na dany produkt x koszty zamówienia)/ roczne koszty utrzymania zapasów]^1/2.

Szybsza zapłata

Opust "za płatność" ma zastosowanie do odbiorców towarów i usług, którzy dokonują płatności w terminie krótszym niż termin zapłaty należności. Sprzedawca jest skłonny obniżyć cenę transakcyjną towaru za przyspieszenie płatności w stosunku do umownego terminu. Warunki korzystania z tej preferencji cenowej określa zapis: a/b net c. Oznacza on ofertę a% rabatu liczonego od ceny transakcyjnej pod warunkiem, że płatność zostanie dokonana w ciągu "b" dni od daty zawarcia transakcji. Jeżeli odbiorca nie zdecyduje się skorzystać z oferty, wówczas jest on zobowiązany zapłacić pełną cenę transakcyjną do "c" dnia od daty transakcji (przez całe "c" dni korzysta on jednak z kredytu kupieckiego, udzielonego mu przez dostawcę) (rys. 1).

Kontrahentom dokonującym w trakcie miesiąca wielu zamówień, o relatywnie niskiej wartości, oferowane są warunki sprzedaży, które mogą przybrać formę: a/b EOM net c. Odbiorca otrzymuje a% rabat, jeżeli dokona płatności w ciągu "b" dni przed końcem danego miesiąca (rys. 2). Warunki sprzedaży: a/b PROX net c określają ofertę a% rabatu w sytuacji, gdy płatność nastąpi w trakcie "b" dni przed końcem kolejnego miesiąca (rys. 3).

Wartość instrumentu kasowego zależy od jego kosztu, uwzględniającego termin i okres przyspieszenia płatności. Oferując rabat, sprzedawca lokuje pieniądze u kontrahenta za to, że zrezygnował on z udzielonego mu kredytu kupieckiego. [przykład 2]

Pojawia się więc koszt "pożyczki" w stosunku rocznym. Koszt instrumentu kasowego przedstawia zapis:

Koszt pojedynczej transakcji x liczba transakcji w ciągu roku = stopa procentowa instrumentu kasowego/ (100 - stopa procentowa instrumentu kasowego) x 365/ (termin płatności - okres skrócenia płatności objęty instrumentem kasowym)

Potrzebna kalkulacja

W celu kalkulacji, która opcja finansowania jest dla przedsiębiorstwa bardziej opłacalna: czy skorzystanie z oferowanej obniżki ceny (rabat "za płatność"), dokonując płatności przed terminem jej wymagalności, przy równoczesnym zaciągnięciu długu (kredyt bankowy), w sytuacji gdy firma nie ma w danej chwili wystarczającej gotówki, czy też uregulowanie należności w terminie płatności (ale bez możliwości skorzystania z opustu), należy posłużyć się rachunkiem opłacalności. [przykład 3]

@RY1@i02/2014/237/i02.2014.237.008000400.804.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/237/i02.2014.237.008000400.805.jpg@RY2@

@RY1@i02/2014/237/i02.2014.237.008000400.806.jpg@RY2@

PRZYKŁAD 1

Zróżnicowanie cen

Zakład odzieżowy zgłasza zapotrzebowanie na 5000 m.b. tkaniny. Zużycie tkaniny rozkłada się równomiernie w trakcie roku. Koszty zamówienia (koszty stałe) wynoszą 150 zł, zaś koszt utrzymania zapasów (koszty zmienne): 14 zł/m.b. tkaniny. Optymalna wielkość zamówienia wynosi: EOQ = [(2 x 5000 x 150)/ 14]^1/2 = 327 m.b. Przedsiębiorstwo składa zamówienie ok. 15 razy w ciągu roku [5000/ 327], czyli średnio co 24 dni [360/15]. Przy stanie początkowym wynoszącym 327 m.b. tkaniny, stanie końcowym równym 0 m.b. oraz przy założeniu, że tempo zużycia tkaniny będzie równomierne, przeciętna wielkość zapasów w ciągu roku wyniesie:

Przeciętna wielkość zapasów = wielkość pojedynczego zamówienia/ 2 = 327/ 2 = 163,5 m.b.

Przy koszcie wynoszącym 14 zł/m.b. tkaniny, przeciętna lokata w zapasy wyniesie: 2289 zł (163,5 x 14).

Producent tkaniny, z uwagi na wzrost kosztów robocizny przy produkcji małych partii, zróżnicował ceny sprzedaży w zależności od wielkości zamówienia:

1	1-350	40,00	0,00	12,00
2	350-700	36,00	4,00	10,80
3	701-1200	34,00	6,00	10,20
4	pow. 1200	31,00	9,00	9,30

W kontekście przedstawionej powyżej tabeli powstaje pytanie, jaki będzie całkowity koszt zapasów w przypadku, gdy firma zamówi nie 327 m.b. tkaniny, ale inną wielkość, adekwatną do oferowanych rabatów ilościowych. W tabeli poniżej przedstawiono dane o kształtowaniu się kosztów zapasów dla różnych partii dostaw:

			327	600	900	1500
1	Jednostkowy koszt zmienny [zł]	----	12,00	10,80	10,20	9,30
2	Średnia wielkość zapasów [m.b.]	----	163,5	300	450	750
3	Koszt jednego zamówienia [zł]	----	150,00	150,00	150,00	150,00
4	Liczba zamówień [krotność]	----	15,29	8,33	5,55	3,33
5	Ogólny koszt zmienny (koszt utrzymania zapasów) - [zł]	(1) x (2)	1962,00	3240,00	4590,00	6975,00
6	Ogólny koszt stały (koszty zamawiania) - [zł]	(3) x (4)	2293,50	1249,50	832,50	499,50
7	Całkowity koszt zapasów [zł]	(5) + (6)	4255,50	4489,50	5422,50	7474,50

Przedsiębiorstwo powinno skorzystać z rabatu i dokonywać zakupu partiami jak dotychczas (po 327 m.b. tkaniny). Przy takim poziomie zamówienia całkowity koszt zapasów jest bowiem najniższy.

PRZYKŁAD 2

Kredyt kupiecki

Warunki sprzedaży 6/22 net 35 pozwalają kontrahentowi uzyskać 6 proc. rabatu od ceny transakcyjnej pod warunkiem, że zapłaci on 22., a nie 35. dnia od daty zawarcia transakcji. Klient może otrzymać 6 proc. przez odstąpienie od 13 (35 - 22) dni kredytu kupieckiego. Rabat taki odpowiada rocznej stopie nominalnej w wysokości 179,7 proc. [6/(100 - 6) x 365/ (35 - 22) = 0,064 x 28,077 = 1,797 x 100]. Efektywna stopa roczna wynosi: (1 + 0,064)^28,077 - 1 = 4,7 x 100 = 470,00 proc.

PRZYKŁAD 3

Studium przypadku

Producent sprzętu komputerowego oferuje swoim kontrahentom następujące warunki: zapłata do chwili odbioru komputerów uprawnia do otrzymania rabatu w wysokości 5 proc., który z każdym dniem zwłoki maleje o 0,1 proc. Zapłata powinna nastąpić nie później niż w ciągu 10 dni. Odbiorca będzie jednak posiadał środki pieniężne na zakup komputerów dopiero za 18 dni. Aby skorzystać z maksymalnej wartości rabatu, musiałby zaciągnąć kredyt bankowy, oprocentowany nominalnie stawką 12 proc. w skali roku i uiścić prowizję w wysokości 1 proc. Cena zamówionego sprzętu komputerowego wynosi 180 000 zł. Jak zatem powinna postąpić firma, jeżeli jej celem jest maksymalizacja zysku?

Należy obliczyć wielkość zysku z zaoferowanego opustu, następnie oszacować koszt kredytu oraz skalkulować równoważny poziom dyskonta.

1. Maksymalny zysk z tytułu udzielenia rabatu: 180 000 zł x 5 proc. = 9000 zł

Wartość dyskonta (stopy dyskontowej): 100/(100 - 5) - 1 = 0,05263 x 100 ? 5,26 proc.

2. Koszt kredytu:

a) wartość odsetek, przy kredycie zaciągniętym na okres 18 dni: 0,12/360 x 18 dni x (180 000 - 9000) = 1026 zł

b) prowizja: 0,01 x 171 000 zł = 1710 zł

Łączny koszt kredytu wynosi: 1026 zł + 1710 = 2736 zł

3. Równoważny poziom dyskonta:

Efektywna stopa oprocentowania: 2736/ 171 000 zł x 100 = 1,6 proc.

100/ (100 - dyskonto neutralne) - 1 = 0,016

100/ (100 - dyskonto neutralne) = 1,016

100 = 1,016 x (100 - dyskonto neutralne)

98,4 = 100 - dyskonto neutralne

Dyskonto neutralne = 1,6 proc.

Zatem każdy rabat oferowany powyżej dyskonta neutralnego (1,6 proc.) będzie dla odbiorcy sprzętu komputerowego opłacalny.

Marek Barowicz

 specjalista z zakresu rachunkowości