Jak dorobić po utracie etatu w firmie

Coraz częściej spotykamy się z sytuacją, że pracodawca rozwiązuję z pracownikiem umowę o pracę, a po zarejestrowaniu przez niego działalności gospodarczej powierza mu jako jednoosobowej firmie te same zadania, które wykonywał przed zwolnieniem.

Były pracownik reprezentujący jednoosobową firmę, którą założył po przejściu z umowy o pracę na samozatrudnienie, nie może jednak być zatrudniony pod kierownictwem, w miejscu i czasie określonym przez swojego dawnego pracodawcę. Jest on dla siebie własnym pracodawcą.

Natomiast z zatrudniającą go do tej pory firmą podpisuje kontrakt, który wyszczególnia czynności, jakie w przyszłości będzie świadczył samozatrudniający się.

Samozatrudniający nie ma też prawa do świadczeń bhp, a zatrudniająca go firma nie ma obowiązku kierować go na przykład na badania wstępne przed podpisaniem kontraktu, a potem już podczas prowadzenia działalności gospodarczej na badania okresowe.

Natomiast przy rozwiązywaniu kontraktu nie są stosowane okresy wypowiedzenia przewidziane w kodeksie pracy dla pracowników w związku z rozwiązaniem umowy o pracę, lecz terminy określone w kontrakcie.

Wykonując powierzone zadania, musi ponosić z tego tytułu ryzyko gospodarcze. Nie powinien również wykonywać działalności na zlecenie podmiotu, który odpowiada przed osobami trzecimi za wyniki jego działań oraz za ich zrealizowanie.

Gdy nie dotrzyma tych wymogów i będzie pracował pod kierownictwem, zostanie zwolniony z ponoszenia ryzyka gospodarczego i będzie wykonywał działanie na zlecenie podmiotu odpowiadającego za rezultaty, to wówczas nie będzie miał statusu samozatrudnionego. W dodatku zatrudniający go na takich zasadach dawny pracodawca dopuści się naruszenia przepisów prawa pracy.

Powierzenie wykonywania zadań osobom samozatrudniającym się najbardziej opłaca się finansowo pracodawcy. Przede wszystkim ponosi wówczas mniejsze wydatki na ubezpieczenie społeczne, ponieważ samozatrudniający się, który nie podlega ubezpieczeniu z innego tytułu, sam ze swoich środków finansuje składki na ZUS. Pracodawca oszczędza również na wydatkach z tytułu przywilejów pracowniczych. Na przykład nie płaci samozatrudniającemu wynagrodzenia za czas urlopu, ponieważ nie ma on prawa do płatnego urlopu na takich zasadach jak pracownicy.

Natomiast były pracownik, który po utracie zatrudnienia godzi się na wymuszone założenie jednoosobowej firmy, korzysta, bo za wykonanie powierzonych zadań otrzyma wynagrodzenie. Może też uniezależnić się od dotychczasowego pracodawcy i świadczyć usługi innym firmom.

Do minusów samozatrudnienia należą niewątpliwie dosyć wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Samozatrudniający odprowadza składki na ZUS wyłącznie z własnych środków, ponosi koszty prowadzenia księgowości (np. wynajmując w tym celu biuro rachunkowe), wydatki na czynsz lokalu, w którym ma siedzibę jego jednoosobowa firma, oraz inne koszty związane z utrzymaniem tego lokalu.

Do minusów samozatrudnienia należy zaliczyć także ryzyko gospodarcze, które ponosi jednoosobowy przedsiębiorca. Natomiast zanim zaczął działania na własny rachunek i był zatrudniony na etacie, nie musiał takiego ryzyka ponosić.

Minusem prowadzenia własnej działalności jest zapewne również mniejsza stabilność zatrudnienia.

Aby prowadzić jednoosobową firmę, samozatrudniający powinien dopełnić formalności związanych z uzyskaniem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w gminie.

W tym celu składa wniosek w gminie właściwej dla jego miejsca zamieszkania, czyli dla miejscowości, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu. Takim miejscem zamieszkania nie musi być wcale miejsce zameldowania na pobyt stały. Może to być miejsce faktycznego przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.

Zamiast składać osobiście wniosek w gminie, przedsiębiorca może:

● wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej przesłać do gminy listem poleconym, wtedy opatruje go własnoręcznym podpisem poświadczonym przez notariusza,

● wniosek złożyć w wersji elektronicznej za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej gminy, podpisuje go podpisem elektronicznym. Gdy nie podpisze go podpisem elektronicznym, to wówczas organ gminy zawiadomi go o terminie i miejscu podpisania wniosku. Powinno to nastąpić nie później niż w ciągu 3 dni roboczych od złożenia wniosku lub wskazanej we wniosku daty rozpoczęcia działalności. W takim przypadku za dzień złożenia wniosku przyjmuje się ten, w którym przedsiębiorca go podpisał.

We wniosku poza zgłoszeniem wpisu do ewidencji przedsiębiorca powinien także dokonać zgłoszenia swojej jednoosobowej firmy do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej. Takie zgłoszenie związane jest z nadaniem mu numeru REGON.

Aby prowadzić działalność gospodarczą na własny rachunek w ramach samozatrudnienia, należy złożyć wniosek i podać w nim następujące informacje:

● oznaczyć samozatrudniającego się,

● podać jego numer PESEL,

● oznaczyć miejsce zamieszkania i adres przedsiębiorcy. Gdyby stale prowadził działalność poza miejscem zamieszkania, to należy wskazać również adres tego miejsca, a także adres zakładu głównego,

● określić przedmiot wykonywania działalności zgodnie z Polską Kwalifikacją Działalności (PKD),

● podać datę rozpoczęcia działalności gospodarczej,

● numer telefonu kontaktowego i adres poczty elektronicznej (gdy przedsiębiorca ją posiada).

Oprócz tego we wniosku dokonuje też zgłoszenia płatnika składek do ZUS oraz urzędu skarbowego w celu uaktualnienia numeru NIP.

Za złożenie wniosku oraz uzyskanie wpisu do ewidencji w gminie przedsiębiorca nie ponosi żadnych kosztów.

Następnie samozatrudniający się musi dopełnić formalności związanych z uzyskaniem pieczęci firmowej. Muszą zostać na niej podane następujące informacje: nazwa firmy, adres siedziby firmy oraz numer REGON, a także numer NIP, jeżeli już go posiada w momencie podjęcia starań o pieczęć.

Oprócz tego na pieczęci mogą być podane również informacje dotyczące numeru telefonu, faksu itd.

Następne formalności przedsiębiorca załatwia w banku, aby tam otworzyć rachunek bankowy, ponieważ dokonuje on płatności oraz przyjmuje zapłatę za czynności podjęte w ramach wykonywanej działalności gospodarczej za pośrednictwem rachunku bankowego.

Natomiast w urzędzie skarbowym przedsiębiorca powinien złożyć dodatkowe oświadczenie o tym, jakie deklaracje i w jakich terminach będzie składał. Musi też wybrać formę opodatkowania oraz złożyć deklarację, czy zostanie płatnikiem podatku VAT.

Przedsiębiorca musi dokonać płatności za pośrednictwem rachunku bankowego w następujących przypadkach:

● transakcja została zawarta z innym przedsiębiorcą i wynika z niej obowiązek płatności,

● jednorazowa wartość transakcji przekracza równowartość 15 tys. euro. Ustala się ją w przeliczeniu na złote według średniego kursu, jaki ogłasza NBP w ostatnim dniu miesiąca przed tym, w którym została dokonana transakcja.

Natomiast w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien zgłosić się do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS jako osoba do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. W tym celu powinien złożyć dwa druki: ZUS ZUA (na którym dokonuje zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego) oraz ZUS ZFA (zgłoszenie płatnika składek).

Do zgłoszenia płatnika składek przedsiębiorca powinien dołączyć jeszcze dwa dodatkowe dokumenty:

● kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP,

● zaświadczenie z urzędu statystycznego o nadaniu numeru REGON.

Natomiast zamiast druku ZUS ZUA wypełnia tylko druk ZUS ZZA wówczas, gdy dokonuje zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Taka możliwość istnieje tylko wtedy, gdy przedsiębiorca objęty jest ubezpieczeniem społecznym jeszcze dodatkowo z innego tytułu.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. nr 155 z 2007 r., poz. 1095 z późn. zm.).

Ustawa z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.).