Finansowanie majątku obrotowego z wykorzystaniem produktów bankowych

Na majątek obrotowy firmy składają się aktywa obrotowe czyli w dużym uproszczeniu zapasy i należności oraz zobowiązania krótkoterminowe z wyłączeniem kredytów bankowych i innych zobowiązań finansowych. Ewentualna nadwyżka aktywów obrotowych nad nie finansowymi zobowiązaniami wskazuje, iż konieczne jest uzupełnienie powstałego niedoboru. Opisywane zapotrzebowanie na kapitał obrotowy (ZKO) może zostać pokryte poprzez nadwyżkę kapitałów własnych i długoterminowych zobowiązań lub dodatkowe finansowanie krótkoterminowe.

Postępujący rozwój rynku usług bankowych umożliwił firmom korzystanie z wielu produktów pozwalających na sfinansowanie zapotrzebowania na kapitał obrotowy, m.in.: kredyt w rachunku bieżących i kredyt rewolwingowy, kredyt obrotowy o charakterze celowym, akredytywy i gwarancje, faktoring.

Faktoring czyli skup wierzytelności to usługa pozwalająca firmie uwolnić środki "zamrożone" w fakturach; specjalizują się w niej oprócz banków również firmy faktoringowe.

Akredytywy i gwarancje, wystawiane przez banki na rzecz dostawców klienta, wykorzystywane są głównie w imporcie szczególnie przy małym zaufaniu dostawcy. Alternatywą dla klienta jest bowiem płatności w formie przedpłat, co wiąże się najczęściej z kosztami większymi niż pozyskanie gwarancji czy akredytywy bankowej.

Kredyt obrotowy o celowym charakterze wykorzystywany jest przez firmy do pozyskania środków na realizację konkretnego zlecenia lub kontraktu. Należy więc określić z jednej strony harmonogram ponoszonych kosztów, a z drugiej terminy i kwoty spływu należności. Ewentualne niedobory pokrywane są przez kredyt bankowy.

Najpopularniejszym produktami bankowymi pozwalającymi na sfinansowanie zapotrzebowania na kapitał obrotowy są: kredyt w rachunku bieżącym i kredyt rewolwingowy. Oba te produkty łączy cel finansowania, sposób wyliczenia kwoty (ZKO) oraz ograniczona kontrola banku nad sposobem wykorzystania środków. Klient banku ma dostęp do całej kwoty przyznanego limitu lub kredytu, a bank okresowo weryfikuje zgodność ich wykorzystania z celem. Odbywa się to głównie poprzez porównanie sposobu wykorzystania środków do bieżących potrzeb firmy. Główna i praktycznie jedyna różnica pomiędzy kredytem w rachunku bieżącym, a kredytem rewolwingowym, to sposób ewidencji i spłaty zadłużenia. Kredyt w rachunku bieżącym działa na podobnej zasadzie, jak debet w koncie prywatnym tzn. jest on uruchamiany automatycznie po wykorzystaniu środków własnych klienta i to aż do maksymalnego przyznanego poziomu. Spłata odbywa się również automatycznie, po wpłacie środków na rachunek. Do uruchomienia i spłaty kredytu rewolwingowego wymagana jest natomiast dyspozycja klienta.

Mimo, iż zapotrzebowanie na kapitał obrotowy (ZKO) to główny wskaźnik wykorzystywany przez banki przy finansowaniu działalności bieżącej, to brane są także pod uwagę inne, już bardziej ogólne, zależności. I tak:

l porównania wielkości limitu do poziomu sprzedaży - im większy, tym ryzyko dla banku wyższe;

l relacja kapitałów własnych firmy do sumy bilansowej - im wyższy, tym bank ocenia analizowaną transakcję jako mniej ryzykowną;

l zdolność do obsługi długu czyli porównanie, w danym okresie, sumy zysku netto, amortyzacji i płatności odsetkowych i rat kapitałowych do sumy obciążeń finansowych - im on wyższy tym spłata zadłużenia bardziej prawdopodobna.

Ocena tych wskaźników pozwala bankowi na oszacowanie zdolności firmy do spłaty kredytu, o który się ubiega.

Opisane sposoby kalkulacji zakładają stabilny poziom sprzedaży. Bardzo często okazuje się jednak, iż dla dynamicznie rozwijających się firm stają się one szybko nieaktualne, a przedsiębiorstwo nie może kontynuować ekspansji z powodu braku środków obrotowych. Prawidłowe wyliczenie kwoty musi brać to pod uwagę, a jego docelowy poziom powinien zostać zwiększony analogicznie do przewidywanego wzrostu sprzedaży.

Instytucje finansowe, w tym banki, rozważając możliwość kredytowania przedsiębiorstwa, opierają się nie tylko na analizie suchych liczb, ale starają się także dokładniej poznać jego działalność. Otwartość i szczerość w relacjach z bankiem nie tylko przyśpiesza i ułatwia podjęcie decyzji, ale w niektórych przypadkach może być decydującym argumentem przemawiającym za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku kredytowego przedsiębiorstwa.

W przypadku finansowania działalności bieżącej firma powinna być więc przygotowana na pytania banku dotyczące: jakości majątku obrotowego (kwoty należności nieściągalnych, poziom niezbywalnych zapasów), przewidywanego poziomu sprzedaży firmy, kwoty limitów przyznanych przez inne instytucje.

Pytania te nie służą poszukiwaniu argumentów na odrzucenie wniosku, czego mogą się obawiać niektórzy klienci, ale mają na celu prawidłowe dopasowanie poziomu finansowania do potrzeb firmy.

@RY1@i02/2011/111/i02.2011.111.050.004a.001.jpg@RY2@

Zapotrzebowanie na kapitał obrotowy - cztery scenariusze

@RY1@i02/2011/111/i02.2011.111.050.004a.002.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Bartłomiej Cichuta, CFA, Dyrektor Departamentu Analiz Kredytowych MŚP BNP Paribas Bank Polska

Bartłomiej Cichuta

CFA Dyrektor Departamentu Analiz Kredytowych MŚP BNP Paribas Bank Polska