Piotr Kardas

W ubiegły czwartek zapadły dwa znaczące z perspektywy społecznej wyroki. W pierwszym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wynikające z art. 6 Europejskiej konwencji praw człowieka prawo do rzetelnego procesu jest niezgodne z ustawą zasadniczą. W drugim Ewa Siedlecka, dziennikarka „Polityki”, została nieprawomocnie skazana za przestępstwo znieważenia i zniesławienia dwóch sędziów zamieszanych – według publicznie prezentowanych wypowiedzi – w tzw. aferę hejterską w Ministerstwie Sprawiedliwości. Jak rozumiemy, w wyniku procesu zgodnego z polską konstytucją.

Zapowiedź zmiany struktury sądownictwa – ogólna i bez istotnych informacji dotyczących jej założeń i celów – nie zaskoczyła nikogo w świetle wcześniejszej zapowiedzi spłaszczenia sądownictwa. Spłaszczenie zakłada likwidację sądów rejonowych i przejęcie ich zadań przez pierwszoinstancyjne „nowe” sądy okręgowe (samodzielne sądy lub ich oddziały zamiejscowe) złożone z dotychczasowych sędziów i automatycznie awansowanych sędziów rejonowych. Dwuinstancyjność mają zapewnić utworzone w miejsce dzisiejszych sądów apelacyjnych sądy regionalne rozpoznające – obok zwyczajnych środków odwoławczych od orzeczeń sądów okręgowych – także skargi kasacyjne.

Sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom wykonywania władzy sądowniczej to najpoważniejsze przewinienie, jakiego może dopuścić się sędzia. Każdy sygnał wskazujący na tego typu naruszenie musi być przedmiotem publicznego zainteresowania. Ostatnie informacje o wszczęciu procedury uchylenia immunitetu wobec prezesa Sądu Najwyższego kierującego Izbą Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z powodu zarzutu popełnienia przestępstwa sądowego polegającego na skazaniu działacza demokratycznej opozycji w PRL za kolportowanie ulotek, po raz kolejny skłaniają do spojrzenia na problem nadużycia władzy w ramach sprawowania urzędu sędziego. Kwestia odpowiedzialności za naginanie prawa przez sędziów to zagadnienie wykraczające znaczenie poza ramy tej jednostkowej, nagłośnionej sprawy.