sygnaliści

Podczas ostatniej sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego została przegłosowana dyrektywa w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, nazywana dyrektywą o ochronie sygnalistów. Zdecydowana większość głosujących (591) była za przyjęciem projektu (przy 29 głosach przeciw i 33 wstrzymujących się).

Parlament Europejski przyjął nowe regulacje, które mają zagwarantować lepszą ochronę pracownikom ujawniającym informacje dotyczące nielegalnych lub szkodliwych działań pracodawców.

Polska jest psychologicznie, ekonomicznie i politycznie uzależniona od wielu amerykańskich gigantów technologicznych – Facebooka, Google czy Twittera – ale nie jesteśmy jeszcze, na razie, uzależnieni od Amazona.

Przepisy dotyczące profilowania bezrobotnych zawierają luki prawne, które wymagają interwencji ustawodawcy i pilnej zmiany przepisów. Tak uważa Trybunał Konstytucyjny.

Przepisy wprowadzające ochronę osób, które zgłaszają nieprawidłowości w przedsiębiorstwach – w tym pracowników – wyrastają jak grzyby po deszczu. W Polsce takie regulacje zawiera już kilka projektów ustaw, a do tego Unia Europejska rusza z kolejnymi inicjatywami. Czy grozi nam chaos?

Sygnalista będzie chroniony przed jakimikolwiek formami bezpośrednich lub pośrednich działań odwetowych podjętych przez pracodawcę, m. in. zwolnieniem, degradacją, utrudnieniem lub pominięcie w awansach, obniżeniu wynagrodzenia, nałożeniu kary dyscyplinarnej, wcześniejszym zakończeniem stosunku pracy lub negatywnej ocena okresowej. Koniec kwietnia przyniósł projekt dyrektywy unijnej dotyczący ochrony sygnalistów.

Każda osoba informująca o nieprawidłowościach w firmie, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia i sektora, w którym pracuje, powinna być objęta ochroną prawną – uważają organizacje społeczne.

Druga sprawa Guja przeciwko Republice Mołdawii (skarga nr 1085/10) zaczyna się tam, gdzie inne zwykle się kończą, a więc na wygranej przez skarżącego Jacoba Guję w 2008 r. przed ETPC sprawy o naruszenie gwarantowanej mu przez Europejską Konwencję Praw Człowieka wolności słowa (skarga nr 14277/04).

Jedni widzą w nich anarchistów, inni ostatnią deskę ratunku. Oni sami o sobie mówią, że pomagają wszystkim, którzy pomocy potrzebują. Pod warunkiem, że są pracownikami najemnymi.

Świadomie zdecydowaliśmy się na wąski zakres ochrony osób informujących o nieprawidłowościach, wiedząc o innych pracach, które prowadzi resort sprawiedliwości w tym zakresie – podkreślił podczas drugiej tury konsultacji społecznych Maciej Wąsik, zastępca ministra koordynatora ds. służb specjalnych. Zapytaliśmy o to MS. Odpowiedziało, że niezależnie pracują nad przepisami o sygnalistach.

 Projekt ustawy o jawności życia publicznego odstaje od kodeksu pracy. Będzie problem np. z wręczeniem dyscyplinarki. Może się okazać, że choć powody do tego są, to nie uda się zachować miesięcznego terminu na zwolnienie pracownika bez wypowiedzenia z jego winy, o którym mówi kodeks.

Pięć dni po uchwaleniu przez parlament Włoch ustawy umożliwiającej informowanie o nieprawidłowościach w urzędach i firmach, w tym o korupcji z pracy na mocy jej przepisów zwolniono pierwszą osobę. Pracowała ona w urzędzie miejskim w Rzymie.

Eksperci są zgodni: Sposób konstrukcji przepisów dotyczących powiadamiających o nieprawidłowościach świadczy o tym, że cel regulacji, jakim powinna być ochrona interesu publicznego, będzie realizowany poprzez konfrontację pracownika z pracodawcą i odwrotnie.

Zważywszy, że postulat wzmocnienia ochrony prawnej osób sygnalizujących nieprawidłowości w miejscu pracy powtarzany jest w Polsce od ponad 10 lat, już sama inicjatywa legislacyjna cieszy. Z drugiej strony im dłużej myślę o propozycjach zawartych w projekcie ustawy o jawności życia publicznego, tym więcej pytań się nasuwa.

Chodzi o regulacje zawarte w ustawie o jawności życia publicznego, firmowanej przez ministra koordynatora służb specjalnych Mariusza Kamińskiego i jego zastępcę Macieja Wąsika. Wprowadzają one do polskiego porządku prawnego mechanizmy dotyczące ochrony sygnalistów, czyli ludzi informujących o nieprawidłowościach w firmie. Zdaniem organizacji pozarządowych i przedstawicieli biznesu przepisy nie są satysfakcjonujące.

Nowa ustawa zakłada m.in. obowiązek prowadzenia otwartego rejestru umów cywilnoprawnych i zwiększenie ochrony sygnalistów. Te, i nie tylko te kwestie, mają być uregulowane w ramach jednej ustawy o jawności życia publicznego. Tyle że jeszcze jej nie ujawniono.

Pracownicy, którzy mają poważne podejrzenia, że w ich firmie dochodzi do prania pieniędzy, będą mogli anonimowo zawiadomić o tym generalnego inspektora informacji finansowej.

Pilotażowy program zadziałał. Teraz czas na przepisy, które zapewnią informatorom ochronę i być może wynagrodzenie.