Dyrektywa o ochronie sygnalistów. Czas na nowy start
7 października 2019 r. to kolejna ważna data w kalendarzu osób zainteresowanych tematyką sygnalistów, czyli pracowników (i nie tylko) zgłaszających nieprawidłowości dotyczące funkcjonowania przedsiębiorstwa czy urzędu, a zaobserwowane przez sygnalistę w toku wykonywania pracy. W tym dniu Rada Unii Europejskiej zatwierdziła dyrektywę w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, której przedmiotem jest właśnie ochrona sygnalistów. Biorąc pod uwagę postanowienia tego aktu prawnego, można dojść do wniosku, że tematyka sygnalistów zainteresuje w najbliższych latach znacząco więcej osób niż obecnie. Sygnaliści i ich ochrona to bowiem zagadnienia, które przez wiele lat nie cieszyły się szczególnym zainteresowaniem polskiego ustawodawcy. Pomimo że od kilkunastu lat są one obecne w międzynarodowym obrocie prawnym, prawo polskie w zasadzie ich nie dostrzegało. Ten stan rzeczy zmieniał się powoli, głównie dzięki dyrektywom unijnym, które zobowiązały Polskę do zaadresowania tematyki sygnalistów w niektórych sektorach gospodarki i obszarach działania administracji publicznej. I tak na przełomie 2017 i 2018 r. pojawił się projekt ustawy o jawności życia publicznego, który nagłośnił omawiane zagadnienie, głównie dzięki nieproporcjonalnie (zdaniem niektórych) daleko idącej ochronie sygnalistów. Zakładała ona m.in. wieloletnią gwarancję zatrudnienia oraz odszkodowanie odpowiadające dwuletnim zarobkom w razie naruszenia tej gwarancji. Pomimo kilku modyfikacji projekt pozostał – jak na razie – tylko projektem. Następnie pojawił się projekt nowej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, który również pozostaje na etapie „przedsejmowym”. I może warto, aby oba te dokumenty już tu pozostały, bo przed nami wdrożenie dyrektywy, które powinno nastąpić w ciągu dwóch lat. Mniej więcej do połowy 2021 r. państwa członkowskie UE powinny przyjąć do krajowego porządku prawnego nowe unijne regulacje. W najbliższych kilkunastu miesiącach możemy się zatem spodziewać uchwalenia ustawy regulującej sytuację sygnalistów w polskim systemie prawnym. Warto podkreślić, że omawiana dyrektywa nie jest dla nas zupełnym zaskoczeniem. Obecny kształt został jej bowiem nadany już w kwietniu 2019 r. Wówczas Parlament Europejski dyrektywę uchwalił zgodnie z obowiązującą w UE ścieżką legislacyjną.