kapitalizm

Nie lubię hummerów. I nie znoszę SUV-ów. Po prostu nie przepadam za autami, które gabarytami przypominają czołgi. Lubię za to rowery. Ale nie chodzi w tym tekście o moje sympatie czy antypatie, lecz o stan polskiego społeczeństwa oraz kultury. Pretekstem do jego napisania stały się badania, które przeprowadzono na zlecenie „Gazety Wyborczej”. Okazało się, że większość mieszkańców miast życzy sobie ograniczenia w nich ruchu samochodowego oraz bardzo życzliwie odnosi się do budowy ścieżek rowerowych.

Już samo to, że zauważyliśmy szkodliwość zanieczyszczenia powietrza, oznacza, że wkrótce rozwiążemy ten problem. Pomoże w tym... kapitalizm.

Najgorsze, co może przytrafić się Polakom, to wzorem zachodnich społeczeństw mogą stracić apetyt na ryzyko. Bez niego nie możemy śnić o prężnej gospodarce.

Na naszych oczach ścierają się dwie wizje: z jednej strony słyszymy o socjalnych eksperymentach, z drugiej mamy globalny renesans faszyzmu. Obawiam się, że centrum czuje się dzisiaj lepiej z faszystami niż z lewicą - mówi w wywiadzie dla DGP Kacper Pobłocki antropolog, aktywista miejski.

Wskaźnik maksymalnego zysku jako główny wyznacznik rozwoju musimy odłożyć na półkę. Równie ważna musi być droga, którą przedsiębiorstwo do niego kroczy.

Tytuł mojego tekstu nawiązuje do sławnej broszurki rosyjskiego dysydenta Andrieja Amalrika „Czy Związek Radziecki przetrwa do 1984 r.?”, napisanej wtedy, gdy nikomu nie przychodziło do głowy, że system komunistyczny może się załamać. Wydawało się, że będzie on trwać wieki, sprawiał wszak wrażenie trwałego i silnego.

- Ludzie boją się, że nie będą mieć pieniędzy na emeryturze. Ten strach można rozwiać albo przez redystrybucję dóbr, albo przez akcjonariat pracowniczy - mówi Corey Rosen założyciel Narodowego Centrum Badań nad Akcjonariatem Pracowniczym (National Center for Employee Ownership).

Największą wartością tej książki jest to, że udało się wreszcie znaleźć formułę wydawniczą, która uczyni rozbuchane myśli Grzegorza W. Kołodki bardziej użytecznymi dla szerszego czytelnika.

Nowoczesny kapitalizm skuteczniej niż ambitne programy polityczne rozwiązuje problemy społeczne i znosi potrzebę istnienia gospodarczej lewicy.

Mój syn jest człowiekiem, który sięga mi do pasa, ale już potrafi zdobyć wiedzę na każdy temat. Dziś na przykład wrócił ze szkoły nastawiony zadaniowo: pani od matematyki kazała mu się dowiedzieć, jak nazywa się największa liczba. „Nie, nie mów mi! – krzyknął, wykonując rękami ruch w stylu „a kysz” (uff, pomyślałam, bo nie miałam pojęcia). – Chcę to zrobić sam!”.

Regularnie wiodę na Twitterze (@rafalwos) dyskusje o socjalizmie i przedsiębiorczości. Moi adwersarze argumentują tak: sprawiedliwość społeczna to piękna idea, ale nie zgadzamy się, by została zrealizowana naszym kosztem. „Naszym” to znaczy kosztem ludzi najbardziej przedsiębiorczych i pomysłowych. Tym, którym się chce.

W programach radiowych, prasowych tekstach i wywiadach, z którymi od czasu do czasu przychodzi mi się zapoznać, pojawia się interesujący wątek związany z problemem ewentualnych regulacji rynku kapitalistycznego. Ostatnio dzieje się tak często w związku z inwazją Ubera i reprezentowanego przez niego „modelu biznesowego”, jak to określają niektórzy ekonomiści. Oto, gdy tylko w dyskusji pojawia się głos, z reguły nieśmiały, nawołujący do tego, by jednak poddać tego typu aktywność pewnym regulacjom, które mogłyby spowodować, że szanse różnych podmiotów na rynku zostałyby wyrównane (taksówkarze stoją dziś na z góry przegranych pozycjach), natychmiast pojawia się kontrgłos, że przecież dzięki Uberowi i tego typu „modelom biznesowym” konsument dostaje pewne usługi taniej. Jeśli ktoś domaga się regulacji, to chce, aby było drożej. I w ten prosty sposób zamyka się usta wszelkim krytykom uberyzacji gospodarki. Zbyt pospiesznie i niemądrze.

Po kryzysie 2008 r. wzrosło na Zachodzie zainteresowanie marksowską analizą kapitalizmu. Tylko jak czytać „Kapitał” 150 lat po jego wydaniu? David Harvey znalazł na to sposób.

Nie musimy mieć dzieci. Możemy mieszkać, gdzie chcemy. Na starość dostaniemy tyle, ile odłożyliśmy. Własność prywatna górą. Na razie te zdania są prawdziwe, ale tak nie musi być wiecznie.

Dobrze pojęty egoizm obejmuje dobrostan całego środowiska, w którym żyjemy. Jeśli ktoś koncentruje się wyłącznie na pieniądzach, to prawdziwego szczęścia nie osiągnie, bo zbyt wiele mu z życia umknie - mówi w wywiadzie dla DGP Andrew Bernstein, amerykański filozof i pisarz, reprezentant obiektywizmu – nurtu promującego indywidualizm, egoizm i kapitalizm.

Od czasu do czasu piszę tu o ciastku. To ciastko to bogactwo wytworzone przez gospodarkę. Przeze mnie, przez ciebie, przez podmioty prywatne i publiczne. Wszystkich. Potem to ciastko jest dzielone między tych, którzy dostarczyli pracę (fizyczną, intelektualną), oraz tych, którzy dorzucili kapitał. Statystyki pokazują, że w krajach bogatego Zachodu w okresie powojennym ciastko było dzielone w proporcji 60:40. 60 proc. wytworzonego bogactwa szło na wynagrodzenie pracy, a 40 proc. na wynagrodzenie kapitału.

Thomas Piketty zyskał renomę, gdy kilka lat temu pokazał, że w kapitalizmie zyski z kapitału zazwyczaj są wyższe niż zyski z pracy. I że prowadzi to do niebezpiecznego wzrostu nierówności majątkowych. Ale to oczywiście nie jest koniec jego opowieści.