Zamawiający może preferować konkretny produkt

Zmiany przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych zobowiązały zamawiających m.in. do aktywnego poszukiwania pozacenowych kryteriów oceny ofert. Konsekwencją wprowadzonych ustawą z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 1020) przepisów jest coraz większa popularność kryteriów jakościowych odnoszących się do konkretnych parametrów oferowanych w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego urządzeń. Ustalając kryteria jakościowe, zamawiający musi jednak w sposób przejrzysty sformułować zasady oceny ofert i uzasadnić poziom oczekiwań, jak również potrzeb związanych z podlegającymi ocenie kryteriami funkcjonalnymi lub parametrami.

Uwzględniając postulaty przedsiębiorców ubiegających się o uzyskanie zamówienia publicznego, ustawodawca w wyżej wskazanej ustawie ograniczył swobodę zamawiającego w ustalaniu ceny realizacji zamówienia jako jedynego kryterium wyboru najkorzystniejszej oferty. Biorąc pod uwagę ograniczenia wprowadzone nowelizacją, w większości udzielanych zamówień publicznych obok kryterium ceny realizacji zamówienia będą musiały zostać ustalone przez zamawiającego inne kryteria wyboru wykonawcy zamówienia odnoszące się w szczególności do: jakości, funkcjonalności, parametrów technicznych, aspektów środowiskowych, społecznych, innowacyjności, serwisu, terminu wykonania zamówienia oraz kosztów eksploatacji.

W rozumieniu przepisów ustawy p.z.p. przez jakość rozumie się spełnianie przez oferowany przez wykonawcę przedmiot zamówienia określonych przez zamawiającego wymagań w ogóle lub w większym stopniu. Przedmiot zamówienia w tym kryterium otrzymuje punkty z uwagi na posiadanie dodatkowych cech lub charakteryzowanie się większym ich nasileniem aniżeli wymogi minimalne zawarte w opisie przedmiotu zamówienia. Zamawiający musi szczegółowo opisać, jakie cechy przedmiotu oferty oraz w jakim zakresie będą brane pod uwagę przy przyznawaniu punktacji w tym kryterium.

Zamawiający ma obowiązek określić kryteria oceny ofert w sposób jednoznaczny i zrozumiały, umożliwiający sprawdzenie informacji przedstawianych przez wykonawców.

W obowiązującym stanie prawnym kryteria jakościowe mogą preferować konkretne produkty. Ustalane przez zamawiającego kryteria wyboru najkorzystniejszej oferty złożonej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podlegają na zasadach określonych w Dziale VI ustawy - Prawo zamówień publicznych przepisom dotyczącym środków ochrony prawnej, w przypadku gdy wykonawca, ubiegając się o uzyskanie zamówienia, dojdzie do przekonania, że zamawiający, ustalając kryteria, naruszył przepisy p.z.p.

W wyroku z 22 sierpnia 2016 r. sygn. akt: KIO 1436/16 Skład Orzekający Krajowej Izby Odwoławczej rozpatrywał zarzuty wniesione między innymi w zakresie kryteriów oceny ofert. Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 5 oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy przez ustalenie kryteriów oceny ofert w sposób preferujący urządzenia jednego producenta, co może utrudniać uczciwą konkurencję oraz narusza zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, jak również uniemożliwia wybór oferty najkorzystniejszej zgodnie z przepisami ustawy p.z.p. Odwołujący się wskazał, iż zamawiający w taki sposób dobrał oceniane parametry i ustalił zasady przyznawania punktów, aby urządzenia spełniające w mniejszym stopniu dany parametr w ogóle nie uzyskały punktów, a pominął inne istotne z punktu widzenia diagnostycznego dane, a tym samym urządzenia lepsze nie mogły zostać w tym elemencie wyżej ocenione.

Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie złagodził część kryteriów, w części jednak pozostawiając jako kryterium oceny wyższe parametry. Odwołujący przedłożył materiał porównawczy (zestawienie), które w związku z nakazaną zamawiającemu zmianą straciły na aktualności.

Odnosząc się do ustalonego sposobu punktacji, Izba uznała, iż odwołujący chciał zmienić zasady punktacji, tak aby rozwiązania odbiegające w mniejszym stopniu od progu wyznaczonego przez zamawiającego również uzyskiwały punkty, a przez to możliwe było złagodzenie różnicy punktowej w tym kryterium. Nie kwestionował równocześnie liczby punktów, jakie zamawiający przewidział (10 pkt). W ocenie izby zmiana zasad mogłaby doprowadzić do konieczności wyboru urządzenia tańszego, ale jednocześnie spełniającego wymagania w mniejszym stopniu, niż oczekuje tego zamawiający, w szczególności jeżeli uwzględnić oczekiwany zakres rozbudowy o kolejne funkcje. Odwołujący w żaden sposób nie odniósł się do stwierdzenia, iż kwestionowane kryteria oceny spełniać mogą w stopniu punktowanym jedynie te aparaty, które posiadają możliwość rozbudowy. Uwzględniając zatem ten aspekt, izba uznała, iż nie ma podstaw do uznania, że kryteria preferują konkretne rozwiązanie, chociaż na pewno przyznają więcej punktów urządzeniom spełniającym w najwyższym stopniu oczekiwania zamawiającego. Obecne zasady oceny są jednoznaczne i przewidują przyznanie punktów tylko tym rozwiązaniom, które w najwyższym stopniu spełniają oczekiwania. Zamawiający nie musi być zainteresowany porównywaniem rozwiązań poniżej progu wyznaczonego w kryterium, co wypełnia jego prawo do ustalenia przejrzystych zasad oceny.

Oddalając odwołanie w zakresie zarzutów dotyczących kryteriów oceny ofert, przewodnicząca składu orzekającego KIO podsumowała, że na podstawie obowiązujących przepisów nie wszystkie urządzenia muszą uzyskać punkty w kryterium pozacenowym, co jednak nie zamyka drogi do zaoferowania urządzenia konkurencyjnego (pod względem ceny).

W konsekwencji zamawiający ma prawo ustalać kryteria jakościowe, preferujące np. konkretne rozwiązania czy parametry techniczne dostępne tylko pewnej grupie wykonawców ubiegających się o uzyskanie zamówienia publicznego.

@RY1@i02/2016/244/i02.2016.244.21100010a.801.jpg@RY2@

Marek Okniński