Ściągawka dla przedsiębiorców: Co się zmieni w zamówieniach publicznych po nowelizacji

Zmiana

Konsekwencje

Znaczenie dla przedsiębiorców

W praktyce oznacza to, że zamawiający będzie miał obowiązek zrozumiałego formułowania wszelkich wymogów, a także stosowania adekwatnych do przedmiotu zamówienia wymagań wobec wykonawców.

Dzięki temu przedsiębiorcy będą mogli jeszcze skuteczniej bronić się przed nieprzewidywalnymi czynnościami zamawiającego (np. nadmiernym subiektywizmem przy pozacenowych kryteriach oceny ofert), jak również takimi, które nie są adekwatne do osiągnięcia wyznaczonego celu (np. nieuzasadnione i przedwczesne żądanie od przedsiębiorców dodatkowych informacji lub dokumentów w postępowaniu).

Minimalny roczny obrót jako warunek udziału w postępowaniu nie będzie mógł co do zasady przekraczać dwukrotności wartości zamówienia.

Przedsiębiorcy (zwłaszcza mali i średni) zostaną jeszcze bardziej zabezpieczeni przed zbyt wygórowanymi wymogami ustanawianymi przez zamawiających w zakresie zdolności ekonomicznej. W założeniu zatem będzie im łatwiej spełnić tego typu warunki.

Będzie można różnicować sposób spełnienia warunków udziału w postępowaniu przez wykonawcę samodzielnie ubiegającego się o zamówienia oraz konsorcjum.

Do tej pory konsorcjum dawało możliwość komplementarnego łączenia zasobów (np. każdy z pięciu wykonawców zapewniał środki finansowe w wysokości 100 zł). Traktowani byli jako całość (czyli w sumie 500 zł). Teraz w określonych przypadkach zamawiający będzie mógł inaczej w pewnym zakresie potraktować konsorcjum i wymagać np., że w sumie mają mieć środki finansowe w wysokości 500 zł, ale przynajmniej jeden z nich musi mieć 300 zł. W razie skorzystania z tej możliwości przez zamawiającego może się okazać, że forma konsorcjum straci na atrakcyjności. Co więcej, takie różnicowanie wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie i pojedynczego wykonawcy może potem się przełożyć na sposób realizacji zamówienia.

Wprowadzony zostaje podział na obligatoryjne i fakultatywne podstawy do wykluczenia.

Obligatoryjne przesłanki wykluczenia stosowane będą automatycznie w każdym postępowaniu. W wyborze przesłanek fakultatywnych zamawiający będzie miał swobodę. Tylko od jego wyboru będzie zależało, czy przedsiębiorca będzie miał łatwiej (mniej przesłanek), czy trudniej (więcej przesłanek).

Poszerzenie grona osób, których niekaralność będzie mogła być przedmiotem badania na etapie postępowania.

W zakresie niekaralności będą badani już nie tylko członkowie zarządu, lecz także członkowie rad nadzorczych (jeżeli u wykonawcy taki organ będzie funkcjonował) oraz prokurenci (jeżeli będą ustanowieni). W praktyce zatem przedsiębiorcy zmuszeni będą uzyskiwać więcej zaświadczeń o niekaralności niż do tej pory.

Rozszerzenie możliwości skorzystania przez przedsiębiorców z procedury self-cleaning.

Wykonawca będzie mógł wykazać przed zamawiającym, że mimo zaistnienia w stosunku do niego konkretnej podstawy wykluczenia (np. skazania przez sąd karny urzędującego członka zarządu) powinien on zostać dopuszczony do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Uzasadnieniem dla powyższego będzie przedstawienie zamawiającemu opisu podjętych działań (określanych mianem self-cleaning, ang. samooczyszczenie) gwarantujących, że dane nieprawidłowości nie będą miały miejsca w przyszłości.

Ograniczona zostanie możliwość korzystania z kryterium najniższej ceny. Co do zasady, cena będzie mogła stanowić kryterium o wadze nieprzekraczającej 60 proc. w ramach ustanowionych kryteriów oceny ofert.

Przy prawidłowym ustaleniu pozacenowych kryteriów oceny ofert przedsiębiorcy zmuszeni będą konkurować nie tylko ceną, lecz także na podstawie kryteriów pozacenowych (szczególnie jakości). W praktyce nie można jednak wykluczyć, że przynajmniej w początkowym okresie (nim nie powstaną dobre praktyki) kryteria pozacenowe będą ustanawiane wyłącznie w celu formalnego spełnienia nakazu ustawowego.

Podmiot trzeci udostępniający swoje doświadczenie wykonawcy ubiegającemu się o zamówienie będzie musiał wziąć bezpośredni udział w jego realizacji. 

Nie będzie już możliwe fikcyjne angażowanie podmiotów trzecich jedynie na potrzeby spełnienia warunków udziału w postępowaniu (np. doradztwo, konsultacje). Mówiąc najprościej, jeżeli podmiot trzeci udostępni swoje doświadczenie w realizacji danej roboty budowlanej, to powinien ją także zrealizować w ramach zamówienia.

Podwykonawcy będą mogli zostać objęci określonymi przez zamawiającego wymogami co do przedkładania dokumentów czy zatrudnienia osób realizujących zamówienia na podstawie umowy o pracę.

W praktyce wykonawcy, rozmawiając ze swoimi kontrahentami (podmiotami trzecimi, podwykonawcami), będą zmuszeni prosić ich o więcej dokumentów na etapie postępowania lub wymagać od nich spełnienia określonych wymogów na etapie realizacji zamówienia.

Trudno przewidzieć na obecnym etapie, czy wpłynie to na te podmioty zniechęcająco, z pewnością jednak będzie się to wiązało z większym zakresem obowiązków po ich stronie.

Wprowadzenie obowiązku składania jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ).

Zamiast przedkładania wielu zaświadczeń i innych dokumentów przedsiębiorca będzie wypełniał jedynie JEDZ. Niestety, z uwagi na rozbieżności pomiędzy pytaniami zawartymi w JEDZ a ustawą, wypełnienie tego dokumentu nie będzie proste. Pozostaje także pytanie, na kiedy i ile razy wykonawca będzie musiał skompletować wszystkie dokumenty, o których wspomni w JEDZ. Wątpliwości proceduralnych dotyczących JEDZ jest więcej, dlatego zaleca się przedsiębiorcom (przynajmniej w początkowym okresie obowiązywania nowych przepisów) daleko posuniętą ostrożność.

Obowiązek korzystania przez zamawiających z internetowego repozytorium zaświadczeń w przypadku wykonawców zagranicznych (e-Certis).

Internetowa strona e-Certis będzie stanowiła (kolejną) wskazówkę dla przedsiębiorców co do prawidłowości dokumentów uzyskiwanych przez ich kontrahentów z Unii Europejskiej. Niestety strona internetowa e-Certis zawiera obecnie w wielu przypadkach nieaktualne informacje (np. informacje co do zaświadczeń o niekaralności dla osób fizycznych w Wielkiej Brytanii aktualizowane były ostatni raz w 2010 r.). Podobnie zatem jak w przypadku JEDZ wskazana jest daleko posunięta ostrożność w korzystaniu z niej.

Znaczne uelastycznienie możliwości wprowadzania zmian w porównaniu do obecnie obowiązujących regulacji prawnych.

Do tej pory kwestia ta budziła wiele problemów praktycznych, co skutkowało niejednokrotnie brakiem przychylności zamawiających do jakichkolwiek modyfikacji zawartych umów. Dzięki zmianom jest w końcu szansa, aby zmienić to podejście. Przy dobrym nastawieniu ze strony zamawiających wykonawcom powinno być łatwiej zmieniać kontrakty publiczne.

W postępowaniach o mniejszej wartości (poniżej progów unijnych) będzie można skarżyć także: określenie warunków udziału w postępowaniu, opis przedmiotu zamówienia oraz wybór najkorzystniejszej oferty.

Rozszerzenie katalogu czynności z pewnością wpłynie na sprawność rozpoznawania odwołań przez Krajową Izbę Odwoławczą. Mogą w związku z tym ulec wydłużeniu także same postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Do ustawy zostaje wprowadzona możliwość bezprzetargowego powierzenia realizacji zadań publicznym spółkom zależnym od instytucji publicznych. Będzie to się odbywało w trybie zamówienia z wolnej ręki.

Skutkiem tej zmiany może być ograniczenie konkurencji w poszczególnych sektorach gospodarki (przepisy, wbrew obiegowej opinii, dotyczą przedsiębiorców z wielu różnych sektorów, nie tylko odpadowego) i na poszczególnych rynkach lokalnych.