Obniżka pensji wójta musi być wyczerpująco uzasadniona

Kto wykonuje czynności pracodawcy wobec wójta gminy? Kto powinien podpisywać delegacje oraz udzielać mu urlopu? Kto decyduje o wysokości jego wynagrodzenia?

Zanim udzieli się odpowiedzi na postawione pytania, wskazać należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych (dalej: u.p.s.), pracodawcą wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest urząd gminy.

Wyraźny podział

Czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta, rozdzielone są pomiędzy aż trzy podmioty - radę gminy (zajmuje się ustaleniem wysokości wynagrodzenia), przewodniczącego rady gminy (zajmuje się czynnościami związanymi z nawiązaniem i rozwiązaniem stosunku pracy) i osobę wyznaczoną przez wójta lub sekretarza gminy (zajmuje się pozostałymi czynnościami).

Najbardziej istotny zakres czynności ustawodawca zastrzegł dla przewodniczącego rady gminy. Do niego bowiem należy podpisanie dokumentów związanych z nawiązaniem stosunku pracy z wójtem, czyli skierowania na wstępne badania lekarskie, pisemnej informacji o warunkach zatrudnienia, w szczególności: wskazanie rodzaju pracy, miejsca jej wykonywania, wymiaru czasu pracy i terminu jej rozpoczęcia (art. 11 i 26 k.p.). Przewodniczący rady, nie nawiązuje jednak stosunku pracy, gdyż nawiązuje on się wskutek złożenia ślubowania złożonego przez wójta. Wśród czynności związanych z rozwiązaniem stosunku pracy najważniejsze jest wystawienie świadectwa pracy.

Wszystkie pozostałe czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta wykonuje sekretarz gminy lub inna osoba wyznaczona przez wójta. Jednakże, co istotne, jeżeli wójt nie wyznaczy innej osoby, to kompetencje te przysługują sekretarzowi gminy, bez potrzeby wyznaczania. Jeżeli wójt chce, żeby czynności z zakresu prawa pracy wykonywał sekretarz, to nie musi nikogo wyznaczać. Może też fakultatywnie wydać np. zarządzenie o wyznaczeniu sekretarza do tych czynności, żeby jednoznacznie wskazać osobę uprawnioną do wykonywania czynności z zakresu prawa pracy.

Jednak są wątpliwości

Zatem odpowiedź na pytanie, kto powinien udzielić urlopu wójtowi, czy też wystawić mu delegację, jest jednoznaczna. Na pewno nie jest to przewodniczący rady gminy (zakres jego kompetencji szczegółowo określa przepis prawa) ani rada gminy (ustala tylko wynagrodzenie wójta). Pozostaje więc opcja trzecia, co oznacza, że urlopowy wniosek podpisze wójtowi albo wyznaczona przez niego osoba, albo sekretarz gminy.

Tu pojawiają się jednakże wątpliwości, gdyż w art. 8 ust. 2 u.p.s. mowa jest m.in. o osobie zastępującej. Takie określenie skłania do wniosku, że osobą zastępującą może być np. osoba niebędąca pracownikiem danego urzędu i to w dodatku niezatrudniona w danym urzędzie. Wówczas to ona będzie właściwa do udzielenia wójtowi urlopu. W praktyce jednak taką osobą będzie często zastępca wójta lub skarbnik. Wydaje się również za zasadne przyjęcie stanowiska, że wójt jest uprawniony do zmiany takiej osoby na inną, w każdym czasie. Żaden przepis prawa nie zabrania mu tego. Artykuł 8 ust. 2 u.p.s. zakłada, że dopiero w sytuacji, gdy wójt nie wyznaczy osoby zastępującej, zakres kompetencji będzie przysługiwał sekretarzowi gminy.

Szerokie kompetencje

Status prawny sekretarza w kontekście przyznanych mu uprawnień może budzić pewne kontrowersje. Trzeba mieć na względzie, że wójt - będący kierownikiem urzędu gminy - wykonuje czynności z zakresu prawa pracy w odniesieniu do sekretarza gminy, który mu bezpośrednio podlega, zaś sekretarz ten, może przecież zostać upoważniony do wykonywania zadań wobec wójta.

Zakres czynności wynikających z zakresu prawa pracy a dotyczących wójta, znajdujących się w zakresie kompetencyjnym osoby zastępującej (względnie sekretarza), jest szeroki. Oprócz polecenia wyjazdu służbowego (delegacja) i udzielenia urlopu, można zaliczyć do tego zakresu także czynności związane z wydaniem polecenia wypłaty wynagrodzenia, w tym także dodatkowego wynagrodzenia rocznego lub nagrody jubileuszowej.

Niezbędne są argumenty

Przy stosowaniu art. 8 ust. 2 u.p.s. pojawia się wiele kontrowersji występujących w zróżnicowanych stanach faktycznych. Szczególnie drażliwą sprawą może być kwestia obniżania wynagrodzenia wójta, w kontekście uprawnień pracowniczych rady gminy.

Podstawa materialno-prawna dla rady gminy, do ustalania wynagrodzenia wójta gminy, zawarta jest w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Tutaj pomocny w zrozumienia zakresu uprawnień rady gminy może być wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 755/13. Zgodnie z nim radni mogą obniżyć wójtowi pensję, ale pod warunkiem, że uchwała będzie uzasadniona. Samo nieudzielenie absolutorium nie wystarczy. Wskazanym wyrokiem sąd unieważnił uchwałę rady gminy, obniżającą wynagrodzenie wójta w trakcie kadencji. Stwierdził, że radni nie dopełnili obowiązku wyczerpującego uzasadnienia swojej decyzji.

Warto także podkreślić, że odebranie radzie gminy możliwości zmiany wynagrodzenia wójta w zależności od ilości i jakości świadczonej przez niego pracy, podważałoby jej kompetencje (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 873/04). Rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych określa obligatoryjne składniki wynagrodzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz minimalne i maksymalne ich wysokości.

WAŻNE

Czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta rozdzielone są pomiędzy aż trzy podmioty - radę gminy, przewodniczącego rady gminy i osobę wyznaczoną przez wójta lub sekretarza gminy

Kto jest pracodawcą

● Definicję pracodawcy zawiera z kolei art. 3 kodeksu pracy (dalej: k.p.). W myśl tego przepisu pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Zatem pracodawcą mogą być osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne, które zatrudniają pracowników. Przyjmuje się, że jednostki organizacyjne, aby być pracodawcą, muszą mieć ukształtowaną strukturę organizacyjną oraz posiadać źródła finansowania niezbędne dla prowadzenia działalności i umożliwiające wywiązanie się z zobowiązań wynikających ze stosunku pracy, w tym samodzielnego zatrudniania pracowników. Cechy takie posiada z pewnością urząd gminy lub miasta.

● Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 u.p.s., czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), związane z nawiązaniem i rozwiązaniem stosunku pracy, wykonuje przewodniczący rady gminy, zaś pozostałe czynności - wyznaczona przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) osoba zastępująca lub sekretarz gminy. Jednakże wynagrodzenie wójta ustala już rada gminy, i to w drodze uchwały.

● Z powyższymi uregulowaniami korespondują szerokie uprawnienia wójta w zakresie czynności z zakresu prawa pracy, które może podejmować on sam (art. 7 u.p.s.). Mianowicie wójt podejmuje czynności z zakresu prawa pracy m.in. wobec zastępcy wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a także wobec sekretarza i skarbnika gminy oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych.

@RY1@i02/2013/220/i02.2013.220.21700080a.803.jpg@RY2@

Marcin Nagórek specjalista z zakresu prawa pracy

Marcin Nagórek

specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 7, 8 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 23, poz. 1458 z późn. zm.).

Art. 11 i art. 26 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1974 r. nr 24, poz. 141 z późn. zm.).

Art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. nr 50, poz. 398 z późn. zm.).