Jakie są skutki tymczasowego aresztowania samorządowca

Nie. Pracodawca nie musi dokonywać żadnych czynności. Zawieszenie stosunku pracy tymczasowo aresztowanego urzędnika następuje bowiem z mocy samego prawa (art. 35 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, dalej u.p.s.).

Postanowienie o areszcie wydane w stosunku do pracownika urzędu gminy powoduje skutek w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. W okresie zawieszenia samorządowiec otrzymuje wynagrodzenie w wysokości połowy gaży przysługującej mu do dnia tymczasowego aresztowania.

Przepisy nie określają jednak, jak długo powinno trwać zawieszenie zatrudnienia. W tym zakresie nie wypowiedział się także wprost Sąd Najwyższy. W uchwale z 14 stycznia 2010 r. (sygn. akt III PZP 4/09, OSNP 2010/17-18/205) SN stwierdził, że art. 35 u.p.s. zawiera całościową regulację z zakresu prawa pracy dotyczącą aresztu tymczasowego. Nie ma więc podstaw do stosowania, na mocy art. 43 ust. 1 u.p.s., przepisu art. 66 par. 1 k.p. przewidującego wygaśnięcie stosunku pracy z upływem 3 miesięcy tymczasowego aresztowania. Sąd Najwyższy uznał, że art. 35 ust. 1 u.s.p. samodzielnie określa wpływ aresztu tymczasowego na obowiązek wykonywania pracy przez samorządowca i czyni to w sposób częściowo odmienny niż art. 66 par. 1 k.p., który określa okres tymczasowego aresztowania jako usprawiedliwioną nieobecność pracownika w pracy. Ponadto, zdaniem SN, skoro art. 35 ust. 1 u.s.p. umieszczony jest w rozdziale zatytułowanym obowiązki pracownika samorządowego, oznacza to, że nie dotyczy on ustania stosunku pracy.

Z uchwałą tą nie zgadza się jednak większość ekspertów. Przeważa pogląd, że - zgodnie z art. 43 ust. 1 u.p.s. - należy stosować w tym zakresie art. 66 par. 1 k.p. Przepis ten stanowi, że umowa o pracę wygasa z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca rozwiązał wcześniej bez wypowiedzenia umowę o pracę z winy pracownika. Wskazuje się, że skoro ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (która została uchwalona tego samego dnia co u.p.s.) stanowi w art. 70 pkt. 6, że stosunek pracy urzędnika służby cywilnej wygasa w razie upływu 3 miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, to do pracowników samorządowych też należałoby stosować tę zasadę. Trudno zaakceptować sytuację, w której urzędnikowi samorządowemu - inaczej niż członkowi korpusu służby cywilnej - obniżona pensja należy się za cały okres tymczasowego aresztowania (niezależnie od poglądu, że takie prawo jest związane z zawieszeniem zatrudnienia, a nie z aresztowaniem).

W tym zakresie powinna jednak niewątpliwie nastąpić zmiana stanowiska Sądu Najwyższego albo nowelizacja art. 35 u.s.p.

W okresie zawieszenia pracownik otrzymuje pensję w wysokości połowy wynagrodzenia przysługującego mu do dnia tymczasowego aresztowania. Urzędnik powinien więc otrzymywać połowę zarobku wraz z wszelkimi dodatkami w miesiącu poprzedzającym zawieszenie, a także te składniki wynagrodzenia, których przyznanie jest uzależnione od obecności pracownika w pracy bądź też efektów jego pracy (np. premię lub dodatek za pracę w warunkach uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia, jeśli mu przysługują).

W przypadku umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego urzędnikowi należy wypłacić pozostałą część zarobku. Nie dotyczy to jednak warunkowego umorzenia postępowania karnego. Zgodnie z art. 414 par. 1 k.p.k. sąd umarza wyrokiem postępowanie, gdy stwierdzi okoliczności wyłączające ściganie. Z kolei uniewinnia sprawcę, gdy: czynu nie popełniono, brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia lub też czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego bądź gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa.

Urzędnik, który żąda wyrównania, musi przedłożyć swojemu pracodawcy prawomocne orzeczenie umarzające postępowanie karne lub uniewinniającego go. Wyrównanie wynagrodzenia następuje bez odsetek (chyba że szef urzędu nie wypłaciłby podwładnemu pozostałej części pensji niezwłocznie po wezwaniu do jej uiszczenia).

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 35 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Art. 70 pkt 6 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Art. 414 par. 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).